کلیات لایحه بودجه سال ۱۳۸۹ در مجلس ایران با اکثریتی ضعیف و در شرایطی به تصویب رسید که نزدیک به نیمی از ۲۹۰ نماینده یا حضور نداشتند و یا به آن رای منفی و ممتنع دادند. با این‌حال گروهی از مخالفان حاضر در مجلس، این لایحه را بویژه از نظر تورم‌زا بودن آن مورد انتقاد شدید قرار دادند.

دکتر فریدون خاوند استاد اقتصاد در پاریس، می‌گوید که صدای دانشگاهیان منتقد و نیز بدنه کارشناسی خود نظام، به خاطر فضای سیاسی حاکم بر ایران، در مورد این لایحه شنیده نشد.

این طرح کلیات لایحه‌ی بودجه، از نظر حقوقی اکثریت پیدا کرده است و با این اکثریت تصویب شده است. منتها این اکثریت، از ماهیت مجلس کنونی و چگونگی انتخاب اعضای این مجلس منشا می‌گیرد. کسانی هستند که به هر صورت به دولت رای اعتماد می‌دهند ولی در ورای این اکثریت، شکنندگی‌های بنیادی لایحه‌های بودجه‌ی سال ۸۹ به جای خود باقی می‌ماند و به جرات می‌شود گفت که در تاریخ ۳۱ ساله‌ی جمهوری اسلامی، هیچ بودجه‌ای تا این اندازه با بدبینی محافل کارشناسی کشور رو‌به‌رو نشده است.

همان‌طور که می‌دانید در سال‌های گذشته بخش بزرگی از دانش‌گاهیان به تفسیر و بررسی بود‌جه‌های سالانه می‌پرداختند اما امسال در گفت‌و‌گو با رسانه‌های داخل و خارج به دلیل جو حاکم بر سیاست کشور، سکوت پیشه کردند.

از بدنه‌ی کارشناسی جمهوری اسلامی هم که بخش عمده‌ی آن وابسته به جناح اصلاح‌طلب حاضر در مجلس است، صدایی شنیده نشد و معدود نمایندگان اصلاح‌طلب هم یا چیزی نگفتند یا به هر‌حال مطالب‌شان منعکس نشد.

شاید هم حضور نداشتند، زیرا انتقاداتی که مطرح شده است بیشتر از جانب آقای توکلی و نمایندگانی از جناح محافظه‌کار است.

دقیقا، در این شرایط با این جوی که بر وضعیت سیاسی کشور حاکم است، فقط چهره‌های اقتصادی جناح معروف به اصولگرای مجلس، از جمله همین آقای احمد توکلی و آقای الیاس نادران بودند که بودجه‌ی پیشنهادی محمود احمدی‌نژاد را به باد سخت‌ترین انتقاد‌ها گرفتند.

دکتر فریدون خاوند، استاد دانشگاه / عکس: دویچه‌وله

این اتنقاد‌ها نشان می‌دهد که حتی دستگاه کارشناسی مربوط به جناح معروف به اصول‌گرای جمهوری اسلامی هم از پیامد‌های آشفتگی حاکم بر سیاست‌های اقتصادی کشور که یکی از نمونه‌های آن همین بودجه‌ی سال آینده‌ی خورشیدی است، می‌ترسد و به وحشت افتاده است.

یکی از نکاتی که منتقدان حاضر در مجلس نسبت به این بودجه بر آن تاکید کردند، احتساب در‌آمد دولت بر مبنای نفت بشکه‌ای ۶۵ دلار است در صورتی که بودجه‌ی سال جاری بر مبنی ۵.۳۷ دلار بوده است، این تا چه حد طرح بودجه را آسیب‌پذیر می‌کند؟

اگر فقط بخواهیم بر واقعیات و پیش‌بینی‌های آینده‌ی بازار جهانی نفت تکیه کنیم، ۶۵ دلار در سال آینده به احتمال زیادبه دست می‌اید. البته بازار جهانی نفت به دلیل فراز‌و‌نشیب‌هایی که دارد ‌پیش‌بینی را بسیار دشوار می‌کند، ولی در مجموع بر اساس ارزیابی محافل بزرگ کارشناسی نفت می‌شود گفت که میانگین بهای نفت در سال آینده از ۶۵ دلار پایین نمی‌آید.

منتها مسئله‌ی بزرگ این است که چگونه کشوری که می‌‌خواهد روز‌به‌روز نقش نفت را در مسائل داخلی خود به‌خصوص در هزینه‌های بودجه کاهش دهد، از ۳۷ دلار به ۶۵ دلار برای هر بشکه جهش می‌کند و به‌اضافه اگر این رقم ۶۵ دلار را با رقمی که در بسیاری از بودجه‌های کشور‌های نفت‌خیز از مکزیک گرفته تا عربستان سعودی و الجزایر و کشور‌های منطقه‌ی خلیج فارس در جهان مقایسه کنیم، می‌بینیم که ایران در ارزیابی درآمدهای نفتی از محل نفت، سطح بالا را نگه داشته است.

به همین دلیل است که اصولا از این مقدار ۶۵ دلار هم باید فراتر رفت. درواقع درآمد حاصل از نفت بیشتر از آن چیزی است که این‌ها می‌گویند و از این ۶۵ دلار هم بیشتر می‌شود ولی به‌دلیل این‌که دولت احمدی‌نژاد در ۵ سال گذشته با نفت بشکه‌ای ۷۰ تا ۸۰ دلار عادت کرده است، غیر ممکن است که بتواند این عادت خود را ترک کند و بنابراین مطمئن باشید هر چه که در سال آینده وارد خزانه‌ی ارزی کشور می‌شود بازهم از سوی دولت آقای احمدی‌نژاد هزینه خواهد شد.

انتقاد جدی دیگری که به لایحه بودجه در مجلس شده و البته از مدت‌ها قبل هم مطرح بوده، مسئله‌ی حذف یارانه‌ها است که معتقدند به شدت تورم‌زا است و حدس می‌زنند از ۲۵تا ۵۰ درصد تورم افزایش پیدا می‌کند، اما مجلس اعلام کرده‌ است که در کمیسیون مربوطه، درآمد حاصل از حذف یارانه ها از ۴۰ هزار میلیارد تومان به ۲۰ هزارمیلیارد تومان یا اگر به دلار بگوییم از ۴۰ میلیارد دلار به ۲۰ میلیارد دلار کاهش پیدا می‌کند. نصف شدن درآمد حاصل از حذف یارانه‌ها، چه‌قدر می‌تواند مسئله‌ی تورم‌زا بودن بودجه را کنترل کند؟

در قانون هدف‌مند کردن یارانه‌ها که دی‌ماه گذشته به تصویب رسید، مقرر شده بود که درآمد دولت در سال اول از محل حذف یارانه‌ها بین ۱۰ تا ۲۰ هزار میلیارد تومان خواهد بود.

آقای احمدی‌نژاد این قانون را در نظر نگرفت و در لایحه‌ی بودجه‌اش ۴۰هزار میلیارد تومان را پیش‌بینی کرد و به علت همین تضاد حقوقی شدید که اصلا غیر‌قابل اجرا بود، بالاخره مجلس این را نصف کرد و در همین نصف شدن هم حداکثر چیزی را که در قانون هدف‌مند کردن یارانه‌ها پیش‌بینی شده بود، یعنی سقف حداکثر را برگزید. بر اساس ارزیابی تمام محافل کارشناسی، از مرکز پژوهش‌های مجلس گرفته تا بانک مرکزی جمهوری اسلامی و ارزیابی کارشناسان مستقل، حتی همین ۲۰ هزار میلیارد تومان در‌آمد ناشی از یارانه‌ها هم در سال آینده به شدت تورم‌زا خواهد بود.

یعنی دست کم بهای نفت و حامل‌های انرژی را ۳ برابر خواهد کرد. البته من می‌خواهم بر این نکته تاکید کنم که شخصا در کنار بسیاری از کارشناسان مسائل اقتصادی ایران معتقدم که هدف‌مند کردن یارانه‌ها کاری بسیار درست و لازم است، اما با شکل کنونی و آن صورتی که آقای احمدی‌نژاد می‌خواهد اجرا کند، این مسئله ممکن است آشفتگی‌های بسیار زیادی در مسائل اقتصادی کشور به وجود بیاورد.

به‌خصوص از نظر این که در شرایطی که کشور با نرخ رشد بسیار پایین ، یعنی یکی از پایین ترین نرخ رشد‌ها در تاریخ جمهوری اسلامی رو‌به‌رو هست، حجم تورم را به صورت جهشی بالا خواهد برد. ترکیب این دو وضعیت می‌تواند شرایط را از نظر اقتصادی برای مردم بسیار دشوار کند.

در همین ارتباط یک پرسش دیگر پیش می‌آید. همان‌طور که اشاره کردید حذف یارانه‌ها در یک اقتصاد مبتنی بر تولید و قوانین رقابتی بازار، اقدامی منطقی و مورد حمایت اقتصاددانان است. ولی در ایران به‌جز متکی بودن مطلق در‌آمد ملی بر نفت، چه دلایلی موجب می شود که حذف یارانه ها جواب ندهد؟ آیا سیستم اقتصادی ایران را واقعا می توان اقتصادی مبتنی بر قواعد سالم بازار دانست؟

واقعی کردن قیمت‌ها و حذف یارانه‌ها بخشی از یک اصلاحات پر دامنه‌ی اقتصادی است که تمام جنبه‌های اقتصاد، تولید، بازرگانی و روابط مالی یک کشور را در بر می‌گیرد. بنا‌براین مسئله‌ی هدف‌مند کردن یارانه‌ها و واقعی کردن قیمت‌ها را نمی‌شود به صورت جداگانه و منزوی مورد بررسی قرار داد.

این مسئله بخشی از یک رفورم بنیادی اقتصادی است و رفورم بنیادی اقتصادی نیز در پیوند نزدیک با انجام اصلاحات بنیادی در سیاست‌های داخلی و خارجی کشور است.

اگر این شرایط آماده باشد، هدف‌مند کردن یارانه‌ها مطمئنا جواب می‌دهد ولی ما در حال حاضر در وضعیتی قرار داریم که این مسئله‌ی هدف‌مند کردن یارانه‌ها به صورت منزوی و در راه یک‌ سلسله هدف‌های سیاسی جناح حاکم مورد استفاده قرار می‌گیرد. در عوض بسیاری از محور‌های اصلاحات از خصوصی‌سازی و آزاد‌سازی اقتصادی گرفته تا اصلاحات در زمینه‌ی نرخ ارز کشور فراموش شده است.

به علاوه در عرصه‌ی سیاسی، کشور ما با بحران بزرگ سیاسی رو‌به‌رو است و بخش بزرگی از نیرو‌ها حتی در درون جمهوری اسلامی، نمی‌توانند به پیش‌برد این رفورم کمک کنند و از لحاظ بین‌المللی هم کشور با یکی از تنش‌هاش بسیار سخت خودش رو‌به‌رو است.

بنابراین در این وضعیت، با توجه به مجموعه‌ی این معضلات، اجرای این طرح جز این‌که نتایج بسیار وخیمی را برای اقتصاد ایران به‌وجود بیاورد به نظر من هیچ پیامد دیگری نخواهد داشت.

مریم رئیس‌دانا، نویسنده مجموعه داستان‌های کوتاه عبور در سال ۱۳۴۷ به دنیا آمده است. او لیسانس ترجمه از زبان فرانسه در ایران است.

تا به حال پنج کتاب به نام‌های «نوشته‌های پراکنده صادق هدایت»، «بررسی آثار و آرای هدایت»، «صادق هدایت در بوته نقد و نظر»، «مجموعه داستان عبور» و ترجمه اشعار ژاک پره ور به نام «زمان گم شده» را منتشر کرده است. او شماری ترجمه مقالات، گزارش و نقد نویسی در جراید دهه‌ی ۷۰ در ایران را نیز در پرونده کاری خود دارد و از همکاران رادیو زمانه است.

در خواندن داستان‌های مریم رئیس‌دانا به این نتیجه می‌رسیم که در مرحله‌ای است که سبک‌های مختلف نوشتاری را تجربه می‌کند. در عین حال به نظر می‌رسد که هنوز پرداخت یک پارچه و به هم بافته یک داستان ملکه ذهن او نشده است و در مرحله تجربی قرار دارد. اما بدون شک او با علاقمندی کار نوشتن را پی گیری می‌کند.

به آغاز نخستین داستان این مجموعه، «کابوس» توجه کنید:

«پنج عصر
روی چمن های تپه قدم می‌زدم، و از بالا به پایین نگاه می‌کردم. دختر بچه هشت ساله‌ای بودم با موهای حنایی که توپ بازی می‌کرد. دخترک همانی بود که صاحب قصر با پدرش خصومت دیرینه داشت. در حال بازی توپش به این طرف سیم های خاردار افتاد. به بالا و به من نگاه کرد، از نگاه کردن به من واهمه داشت، مردد بود که بیاید یا نه. حتما منعش کرده بودند که پایش را به این سو بگذارد.

لبخند زدم، به طرفم آمد، نزدیک شد. توپ جلوی پای من افتاده بود. با دست‌هایم توپ را برایش پرتاب کردم، آن را برداشت و به من نزدیک شد. کمی توپ بازی کردیم و روی چمن‌های سبز، این طرف و آن طرف دویدیم و پریدیم. ناگهان توپ در استخر افتاد. خواست که توی آب بپرد و برش دارد. دستش را گرفتم، گفت:
- شنا بلدم.

می‌دانستم که نباید برود. نیروی عجیب و مرموزی به من می‌گفت که نباید برود، اما دخترک اصرار می‌کرد. پس رهایش کردم و او رفت.

تا من در آب رفتم توپ هم زیر آب رفت و ناپدید شد. من نیز به دنبال توپ زیر آب رفتم، اما آن را نیافتم، من که بالا آمدم، توپ هم در گوشه‌ی دیگر استخر روی آب آمد...»

در این داستان کوتاه تمامی شخصیت‌های زن یکی هستند. دختری که در آب غرق می‌شود و دختری که می‌کوشد او را نجات دهد، و همچنین مادر دختر در حقیقت یک نفر هستند. داستان به گونه‌ای روایت می‌شود که گویی داریم روایت خوابی را می‌خوانیم. البته در بررسی دقیق‌تر متوجه می‌شویم نویسنده در جست‌وجوی زبانی است تا ماجرای بسیار مهمی را بازگو کند.

آب گویا در رویاها نمایش‌گر مسائل عاطفی است. ما دخترکی را می‌بینیم که عاقبت در آب غرق می‌شود و آن دیگری را می‌بینیم که ناظر بر غرق شدن اوست، در حالی که این خود اوست که دارد غرق می‌شود.

زن سوم، «مادر»، که باز خود راوی است در جست‌وجوی دختر گم شده به صاحب قصر رجوع می‌کند.

در انتهای این داستان به طور صریح شاهد تجاوز دردناکی به دختر بچه هستیم. در نتیجه پرسشی که مطرح می‌شود این است که چرا نویسنده با این همه پافشاری فضایی را می‌سازد که در نهایت منجر به بیان عین حقیقت می‌شود. آیا او با خواندن کتاب‌های روانشناختی با سمبل‌های ویژه رفتار جنسی آشنا شده است؟ و یا این سمبل‌ها از ناخودآگاه روان نویسنده می‌جوشند؟

باور دارم که بیان حقیقت در متن فرهنگ ایرانی بسیار مشکل است. در ساختار فرهنگ ما رفتارهای جنسی به غایت پوشیده و پنهان هستند و درست به همین دلیل هیچ‌گاه نمی‌توان برای مسئله روسپی‌گری راه‌حلی پیدا کرد. اما در عین حال طرح این مسائل حتی در شکل رفتار عادی غیر ممکن به نظر می‌رسد.

در این داستان مریم رئیس‌دانا به یکی از دقایق ترسناک و مشکل این مسئله وارد می‌شود: تجاوز به کودک.

رئیس‌دانا در پیچش و چرخش داستانی می‌کوشد این مهم را شرح دهد. این که موفق است یا نه نکته‌ای است که جای بحث و گفت‌وگو دارد. کودک با توپ بازی می‌کند. توپ در آب می‌افتد و کودک وارد آب شده و ناپدید می‌شود.

در پس و پشت این داستان تمایل به بی‌عمل کردن زن به چشم می‌خورد. هیچ حرکتی نکنیم چون ممکن است دشمن از راه برسد و تجاوز کند. حالا آیا به راستی شاهد یک تجاوز هستیم و یا داستان در آغازینه این مهم متوقف می‌شود؟

من اما در داستان‌های دیگر نویسنده این تلاش برای شرح حقیقت را نیافتم. داستان‌های دیگر این مجموعه اغلب به روابط دو نفری می پردازد و حالت‌های عاشقانه و یا شبه عاشقانه را در بر می‌گیرد، و این پردازش در متنی سرد و خاکستری شکل می‌گیرد.

داستان‌ها در عین حال گاهی در متن و بطن جامعه حرکت می‌کنند. گاهی نویسنده دوباره وارد میدان‌های تخیل می‌شود.

به بخشی از داستان «عبور» که نام خود را به این کتاب داده است توجه کنیم:

«یک روز صبح که از خواب بیدار شدم دست و صورتم را مثل همیشه شستم. بعد رفتم جلوی آینه تا مثل هر روز موهایم را شانه کنم. یکهو دیدم که همه‌اش سفید شده. صورت و دست‌ها و تنم چروک و پیر و جمع شده بود، و یکی شده بودم شبیه خودم. لب به دندان گزیدم. دست بر دست زدم و گفتم:

_ ا...ا...، پس چرا این طور شدی بدبخت؟ تو دیگه کی هستی؟ تو که این شکلی نبودی!

اصلا یک کس دیگر بود، اما همان کس یعنی من طبق شناسنامه متولد تهران سال ۱۳۱۰ خورشیدی بودم و الان هفتاد سالم می‌شد ولی مطمئنم هفتاد سال طول نکشید، همه‌اش یک سال هم نشد.»

پس در نتیجه مریم رئیس‌دانا علاقمند است که مراحل مختلف زندگی را در یک گام به پیماید . همه را در یک نشست نشان دهد. این با خود هم هویت شدن و در میدان های مختلف سنی تجزیه شدن نشانه تلاش نویسنده برای کسب هویت و در عین حال پروازی ذهنی است.

در این داستان نیز از رفتارهای ممنوع جنسی سخن به میان می‌آید. چرخش دیگری برای ایجاد تغییر در سنت‌های اجتماعی.

مریم رئیس‌دانا در تمامی داستان‌هایش می‌کوشد حرف جدیدی بزند. البته نمی‌دانم اشکال از من است یا از داستان‌ها که پی رنگ آن‌ها در ذهنم جای نمی‌گیرد. رئیس‌دانا چه در زمان‌هایی که به میدان‌های رمزی وارد می‌شود و چه در زمان‌هایی که در دایره رئالیسم و واقع‌گرایی حرکت می‌کند لحنی سرد و خاکستری دارد. این باعث می‌شود که داستان در ذهن خواننده جا نیفتد و موضوع آن حالتی پرنده‌وار پیدا کند.

با بخش دیگری از داستان «آواز آ» با مریم رئیس‌دانا بدرود می‌گوییم:

«آب انبار بود و از زانو به پایین در آب. از پشت، صداها تعقیبش می‌کردند. همه جا سیاهی بود، به عمق آن سیاهی دوید، با تمام توان، ولی هرچه بیشتر تلاش می‌کرد از سرعتش کمتر می‌شد. سنگین و کند می‌شد. در آب می دوید، آنها هم می دویدند، می ایستادند. صبر، سکوت، و گوش می‌کردند، دوباره آن تعقیب سخت آغاز می‌شد.

در تاریکی و آب می دوید. هزار بار این تاریکی را رفته بود. دیوارها را نمی‌دید، بلکه حس می‌کرد، و از پیچ و تابشان و از رج‌های بند کشی شده‌شان می‌گذشت.

گره می‌آمد و او می‌گریخت، نفس کم می‌آورد، تمام تنش شده بود قلب، کوبش آن را در مغزش می‌شنید.

بن بست شد. دیوار بود. سکوت شد و صدای سنگین آن کر می‌کرد، تمام حجم بدنش شده بود گوش و زنگ ممتد سکوت.
و دیوار، سکوت و بعد نورافکن...»

طرح مسأله: دفاع از آزادی و دموکراسی و حقوق بشر در ایران با چه واکنشی از سوی رژیم روبرو می‌شود؟ طلب دلیل برای اثبات صدق باورهای دینی چه پاسخی دریافت می‌کند؟

مدعای دفتر اول «مانیفست جمهوری‌خواهی» را در نظر بگیرید: «احکام فقهی با آزادی و دموکراسی و حقوق بشر تعارض بنیادین دارند».

اینک مدعای ابن سینا را از نظر بگذرانید: «صدق معاد جسمانی را نمی‌توان با دلایل عقلی اثبات کرد».

حال چند مدعای مشابه مدعای ابن سینا را در نظر بگیرید: «برای اثبات صدق کلام الله بودن قرآن، حتی یک دلیل عقلی وجود ندارد و تا حدی که من می‌فهمم، نمی‌تواند وجود داشته باشد».
«صدق عصمت پیامبران را نمی‌توان با دلائل عقلی اثبات کرد».
«صدق ختم نبوت را نمی‌توان با دلائل عقلی اثبات کرد»
«برای اثبات صدق وجود مقدس امام دوازدهم، با طول چندین قرن زندگی، حتی یک دلیل عقلی وجود ندارد و تا حدی که من می‌فهمم، نمی‌تواند وجود داشته باشد».

محل نزاع، اثبات عقلی باورهای دینی است، نه صدق و کذب آنها. به تعبیر دقیق‌تر، محدودیت‌های عقل بشری محل نزاع است. یعنی: اگر مومنان موفق شوند به تمامی شبهات وثاقت تاریخی متن پاسخ گویند، حداکثر چیزی که اثبات خواهد شد، این است که قرآن سخنان پیامبر گرامی اسلام است، نه کلام الله. هیچ راه عقلی/بشری برای اثبات کلام الله بودن قرآن وجود ندارد.

حال مدعای دیگری را در نظر بگیرید: «خدای فقیهان و متکلمان (خصوصاً اشاعره) مسلمان با خدای فیلسوفان و عارفان مسلمان تفاوت دارد».

این مدعا، مدعایی تجربی است. یعنی می‌توان نشان داد که خدای «برهان صدیقین» و «وحدت شخصی وجود» ملاصدرا، و خدای وحدت وجود عارفان مسلمان، همان خدایی نیست که فقیهان مسلمان برساخته‌اند. سهل است، حتی می‌توان نشان داد که ابن سینا و ملاصدرا و ابن عربی از سوی فقیهان تکفیر شده‌اند. ابن سینا هم در پاسخ آنان گفت:

کفر چو منی گزاف و آسان نبود
محکم‌تر از ایمان من ایمان نبود
در دهر یکی چو من آن هم کافر
پس در همه دهر یک مسلمان نبود.

اما مدعای دیگر: «شیعیان اولیه ائمه را دارای علم غیب و معصوم به شمار نمی‌آوردند. ائمه، افراد نادری که چنان باورهایی داشتند را غالی به شمار می‌آوردند. علم غیب و عصمت ائمه، ساخته‌ی شیعیان قرون بعد است».

مرحوم حیدر علی قلمداران در کتاب محققانه‌ی «راه نجات از شر غلات» تمام مستندات این مدعا را گرد آورده است. کتابی که در دهه‌ی پیش از انقلاب در قم انتشار یافت. او نشان داده است که شیعیان اولیه، ائمه را فقط «علمای ابرار» به شمار می‌آوردند، نه واسطه‌ی فیض و دارای علم غیب و معصوم از خطا.

مدعای بعدی: موعودگرایی یکی از اجزای ادیان ابراهیمی (یهودیت و مسیحیت و اسلام) است. با وفات هریک از ائمه، گروهی از شیعیان، امام درگذشته را مهدی موعود معرفی می‌کردند. بر همین مبنا، گروهی از پیروان امام یازدهم، پس از وفات ایشان، او را مهدی موعود قلمداد کردند و گروه دیگری، گفتند که او دارای فرزند بوده و مخفی شده است تا از خطر در امان بماند.

زمان غیبت رفته‌رفته افزایش یافت (البته شیعیان پس از وفات امام یازدهم به ۱۴ گروه تقسیم شدند). پرسش این است: از این رأی متافیزیکی که موجود نجات‌دهنده‌ای در پایان خواهد آمد تا بشریت را نجات دهد، چگونه می‌توان به تعیین مصداق راه برد؟

حال مدعای دیگری را در نظر بگیرید: «فقیهان برای سلطه‌ی بر مردم مسلمان، یک «نظام الهیاتی آسمانی» مشابه «نظام سلطانی زمینی» درست کرده‌اند، تا سلطه‌ی زمینی‌شان را موجه سازند».

اسلام فقیهانه برای سلطه‌ی بر مردم و توجیه رفتارهای ضداخلاقی‌اش، حدیث جعل می‌کند تا رفتارهای خود را به سخنان پیامبر گرامی اسلام موجه سازد: در کتاب کافی، با سند صحیح، از ابو عبدالله (امام صادق) روایت شده است که وی گفته است که پیامبر گرامی اسلام گفته است:

«اذا رایتم اهل الریب والبدع من بعدی فاظهروا البراءه منهم و اکثروا من سبهم والقول فیهم والواقیعه و باهتوهم کیلا یطمعوا فی الفساد فی الاسلام و یحذرهم الناس و لایتعلموا من بدعهم یکتب الله بذلک الحسنات و یرفع لکم به الدرجات: هرگاه، پس از من، به کسانی برخوردید که یا در دین شک دارند یا چیز نوظهوری به دین وارد می‌کنند بیزاری خود را از آنان آشکار کنید و تا می‌توانید دشنام‌شان دهید و بدگویی‌شان کنید و افتراشان بزنید و دروغ و بهتان‌شان ببندید تا امیدشان به تباه‌کردن اسلام نومید شده و این کارها مردم را از اطراف‌شان پراکنده کند تا از بدعت‌های‌شان چیزی نیاموزند. خدا به خاطر این کارها برای‌تان حسنه می‌نویسد و درجات شما را متعالی می‌گرداند»¹.

فقیهان بنیادگرا با استناد به احادیثی که خود برساخته‌اند، نواندیشانی که قرائت دیگری از اسلام ارائه می‌کنند را با افترا و دروغ و بهتان بدنام می‌کنند. این نوع احادیث جعلی را مبنای دروغ و بهتان و اهانت قرار دادن، بیش از آن که به سود دین باشد، موجب دین‌گریزی جوانان خواهد بود.

اینک به پاسخ‌های فیلسوفان و ایدئولوگ‌های سلطان (آیت‌الله علی خامنه‌ای) به مدعیات یاد شده بنگرید، تا روشن شود که عمل به احادیث جعلی، جای استدلال را گرفته، و سلطان را با مدافعانی تنها گذارده که جز زندان و شکنجه و اعدام و فحاشی و بهتان و دروغ، راهی برای رویارویی با دگراندیشی دینی نمی‌شناسند.

۱ - جاسوس بیگانه: پس از انتشار نامه به دبیرکل سازمان ملل متحد، درباره‌ی وضعیت حقوق بشر در ایران، که امضای سیصد تن از بزرگترین روشنفکران جهان را در پای خود داشت، علی فلاحیان در مصاحبه ای با خبرگزاری مهر در این خصوص گفت:

«عده ای نوکر، سر سپرده و حقوق‌بگیر از غرب، با وجود آنکه می‌دانند نئومحافظه‌کاران حاکم بر کاخ سفید به دروغ از حقوق بشر و دموکراسی و آزادی سخن می‌گویند و آمریکایی‌ها از مسیر انجام جنایات گسترده در دنیا قصد تامین منافع خود را دارند، رسوایی و مفتضح شدن سردمداران استکبار را نمی‌بینند و در گوشه و کنار با پوشش دفاع از حقوق بشر در ایران به نفع اربابان قدرت و ثروت امضاء جمع می‌کنند، اما خوشبختانه امروز مورد حمایت کسانی که تا دیروز تصور می‌کردند این افراد «مظلوم و روشنگر حقایق» هستند، نیستند. ... آن زمان که ما اطلاعاتی بودیم افرادی چون اکبر گنجی را که حتی بحث جاسوسی او در سال‌های اخیر مطرح بود، می‌شناختیم ولی هر چه فریاد زدیم صدای ما به جایی نرسید و افرد مذکور، با کمک‌های خارجی و حمایت‌های آگاهانه و ناآگاهانه برخی روزنامه‌چی‌های داخلی موفق شدند انواع اتهامات را با بهره‌گیری از انواع ابزارهای فرهنگی و هنری به نظام و مسئولان وارد کنند و بالاخره با گذشت زمان چهره واقعی آنها افشا شد».

علی فلاحیان می‌گوید زمانی که وزیر اطلاعات سلطان بود، فعالیت‌های گنجی را تحت نظر داشته‌اند، «ولی هر چه فریاد زدیم صدای ما به جایی نرسید» و گنجی توانست «انواع اتهامات را با بهره‌گیری از انواع ابزارهای فرهنگی و هنری به نظام و مسئولان وارد کند».

آن اتهامات چه بود؟ ترور دگراندیشان در داخل و خارج کشور طی پروژه‌ی قتل‌های زنجیره‌ای. آیا قتل عام چند هزار زندانی سیاسی و ترور ده‌ها دگراندیش در داخل و خارج از کشور اتهام بلادلیل است؟ مگر وزارت اطلاعات طی یک بیانیه‌ی رسمی مسئولیت ترورها را به عهده نگرفت؟ مگر متهمان ترورها به صراحت نگفتند که ترورها به دستور وزیر اطلاعات صورت می‌گرفته است؟

این مدعا حتی در حکم دادگاه هم ذکر شده است، اما قاضی چون سند مکتوبی در این خصوص وجود نداشت، آن را نپذیرفت. شما که مدعی اتهام جاسوسی برای نویسنده هستید، چرا طی دوبار بازداشت هیچ گاه چنین اتهامی تفهیم نشد؟

۲ - اجرای دستورات استکبار جهانی توسط مزدورانش: حجت‌الاسلام مهدی طائب، عضو سابق وزارت اطلاعات، مسئول اطلاعات موازی در دوران اصلاحات، مسئول پیشین بسیج و مسئول فعلی سازمان اطلاعات سپاه، درباره ی مقالات «امام زمان به چه کار فقها می‌آید»، در گفت‌وگو با رجانیوز گفته است:

«سکولاریسم گنجی و همفکرانش مقدمه انکار اصول دین بود. این افراد برای اجرای دستورات استکبار جهانی ابتدا باید به انکار جزئیات می‌‌پرداختند تا به اصل برسند. گنجی به همراه همفکران خود ابتدا با ترویج سکولاریسم که ساخته و پرداخته امریکاست، جزئیات دین را مورد انکار قرار دادند و بعد از آن به انکار اصول دین مبادرت کردند. استعمار زمانی می‌‌تواند سلطه خود را بازیابی کند که جامعه را بی‌‌دین کند و سکولاریسم مقدمه بی‌‌دینی است. امریکایی‌ها در قالب سکولاریسم می‌گویند که بشر باید متنوع باشد و دین با تنوع سازش ندارد و اگر دین بخواهد یکی باشد، دیگر نمی‌تواند حاکم باشد. همین که دین از حکومت جدا شود، امریکا به منافعش می‌‌رسد چرا که در سایر گفتمان‌ها، گفتمان مستقل وجود ندارد. در شرایط فعلی اگرچه قرآن وجود دارد، اما به این دلیل که از ثقل ولایت جداست، حاکمیت ندارد. استکبار جهانی به همراه مزدورانش اگر بخواهند انقلاب اسلامی را شکست دهند، باید نقطه امید شیعه را بزنند، نقطه امید امروز ما رهبر انقلاب است که از او به عنوان نایب عام امام زمان تبعیت می‌کنیم و اگر کسی بخواهد نایب امام زمان را از کار بیاندازد لازم است تا امام زمان را به خیال پوج خود از اعتبار ساقط کند. این افراد در حقیقت اکنون با خود امام زمان کاری ندارند، بلکه می‌خواهند رهبر موجود را که علمدار خیمه است بزنند و علم این خیمه اعتبارش به آن امام غائب از نظر است. استکبار اگر در این کار موفق می‌‌شد، حملاتش به قرآن نیز موفق می‌شد و اگر در این کار موفق نمی‌‌شدند کارهای دیگرشان نیز جواب نمی‌داد. افرادی مانند گنجی را مزدوران استکبار هستند. در اینکه این افراد سنگ بیگانه را به سینه می‌‌زنند تردیدی نیست، مثل نماینده اصلاح‌طلبی که فرار کرد و این اظهارات نشان می‌‌دهد که این افراد مؤید و همکاران استکبار بوده و قبله‌گاهشان آنجاست و معلوم است که برای آن‌ها کار می‌‌کنند»².

اگر باب استدلال و عقلانیت مسدود است، باب اهانت و بهتان و دروغگویی همچنان مفتوح است. سکولاریسم را آمریکا ساخته و پرداخته کرده است. جدایی نهاد دین از نهاد دولت هم عین تأمین منافع دولت آمریکاست. در عین حال، استفاده‌ی صرفاً ابزاری از امام زمان در این سخنان کاملاً هویداست.

علمدار خیمه‌ی اسلام، سلطان (آیت‌الله خامنه‌ای)است. اسلام بنیادگرایانه‌ی فقاهتی، برساخته‌ای است برای توجیه سلطه‌ی ولی فقیه و مریدان منفعت‌جوی او. آنان با توسل به امام زمان است که به شیرهای نفت و قدرت متصل شده‌اند و خون مردم را می‌مکند. وقتی با طلب دلیل مواجه می‌شوند، طالب دلیل را یکی از مزدوران استکبار جهانی قلمداد می‌کنند.

۳ - «چنان»کردن در چاه زمزم: آیت‌الله احمد خاتمی، امام جمعه تهران، عضو هیأت رئیسه مجلس خبرگان رهبری و عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، طی سخنانی نظرات عرضه‌شده را ملحدانه خواند و گفت:

«اظهارات گنجی مبنی بر اینکه موضوع امام زمان (عج) برخاسته از نزاع‌های خانوادگی بر سر ارث و میراث و جانشینی بوده، سخنی برخاسته از جهل، بی‌اطلاعی و عناد اوست. اعتقاد به مهدویت اعتقادی با مستندات بسیار محکم به استناد قرآن و روایت است. بیش از ۳۵۰ آیه قرآن کریم تعویل به حضرت امام زمان (عج) داشته و صدها روایت از نبی اکرم (ص) و معصومین (علیهم السلام) به آن حضرت اختصاص دارد. اظهارنظر جاعلانه‌ی گنجی مصداق مثلی است که می‌گویند در چاه زمزم «چنان» می‌کنند تا معروف شوند. این اظهارنظر با این انگیزه است که نویسنده هتاک مذکور می‌خواهد بگوید هنوز هست و انگیزه دیگری برای آن متصور نیست. او همان کسی است که پیامبر را خشونت‌طلب خواند و انتصاب قرآن به خداوند را انکار کرد. حقیقتا معتقدم یکی از عوامل اساسی رویگردانی مردم از جریان اصلاح‌طلبی، این گونه آدم‌ها و اظهارنظر ملحدانه آنان بوده است. معتقدم باید بالاترین فریادها را علیه این عنصر هتاک داشته باشند. ... در اینجا سخن از امام زمان (ع) است که از مبانی استوار اعتقادات شیعه و اهل سنت محسوب می‌شود. ... ای کاش این جریان هر چه زودتر مرز خود را با جریان سکولاریزم و جریان بی‌دینی و دین‌ستیزی مشخص می‌کرد»³.

این مدعا که تاکنون حتی یک دلیل عقلی برای اثبات صدق کلام الله بودن قرآن و وجود امام زمان اقامه نشده است، و اقامه‌شدنی نیست را می‌توان براحتی ابطال کرد. فقط کافی است یک دلیل عقلی ارائه گردد تا مدعا ابطال شود. اما وقتی دستان مدعیان رسمی دین از دلیل خالی است، جای دلیل را با الحاد، هتاکی و «چنان»کردن در زمزم پر می‌کنند. این شیوه‌ی پاسخ‌گویی فقهای درباری سلطان است.

پانوشت‌ها:

۱. شیخ مرتضی انصاری، المکاسب، چاپ تبریز، ۱۳۷۵ ه- ق، ص ۴۵، س س ۲۷-۲۸.

۳. رجوع شود به این‌جا

در روز‌ها و ما‌ه‌های پس از خرداد ۸۸ وسرکوب شدید معترضان به نتایج انتخابات، بسیاری از ایرانیان مجبور به ترک کشور خود شدند، آن‌ها عموما به کشورهای همسایه مخصوصا ترکیه پناه بردند تا از آنجا به عنوان پل عبور به نقطه‌ای امن در جهان استفاده کنند. تنها بر اساس گزارش سازمان ملل بیش از چهار هزار ایرانی بعد از انتخابات خرداد ۸۸، کشور خودشان را ترک کردند.

به همین بهانه به سراغ آیدا سعادت می‌رویم، آیدا فعال حقوق زنان، روزنامه‌نگار و فعال حقوق بشر است که به تازگی ایران را ترک کرده و ساکن ترکیه شده است، از آیدا در مورد شرایط پناه‌جویان ایرانی در ترکیه می‌پرسم:

از شرایط پناه‌حویانی که بعد از انتخابات به ترکیه آمده‌اند، حرف زیاد زده شده است و تمام حرف‌هایی که در تشریح وضعیت ایشان گفته شده، روی یک نکته اتفاق نظر داشته‌اند که وضعیت پناه‌جویان در ترکیه وضعیت مناسب و مطلوبی نیست.

در واقع انتظار، نگرانی و بلاتکلیفی و پروسه‌ی طولانی که در مواجه با سازمان ملل دارند و این سیر صعودی پناه‌جویانی که وارد ترکیه شدند، باعث شده است میزان توجه نهادهایی که باید کیس‌های پناه‌جویان را بررسی کنند، به این موارد کمتر بشود. زیرا فرصت زیادی برای بررسی این کیس‌ها می‌خواهند و به همین دلیل شاید این روند، باید قاعدتا از این حد نرمال طولانی‌تر شود.

نهادهای حقوق بشری اعلام کرده‌اند که امکانی برای کمک‌های مالی ندارند، اما آیدا فکر می‌کند راه دیگر کمک به پناه‌جویان از سوی این نهاد‌ها کم کردن پروسه‌ی انتقال پناه‌جو به کشور سوم است، آیدا می‌گوید:

الآن من احساس می‌کنم در یک یا ۲ ماه اخیر، تعداد بیشتری از فعالان حقوق بشر و فعالین اجتماعی در کشور‌های مختلف سعی می‌کنند تا این پروسه را کوتاه‌تر کنند، از طریق گرفتن ویزای آزادی برای افرادی که شناخته‌ شده‌تر هستند و پرونده‌های روشنی دارند.

بسیاری از پناه‌جویان ایرانی در ترکیه افرادی هستند که دارای پیشینه‌ی سیاسی- اجتماعی مشخص و شناخته شده‌ای نیستند و بنا به دلایلی هنوز اسم‌شان در کمیساریای عالی پناهندگان ثبت نشده است. آیدا وضعیت این افراد را نگران کننده‌تر ارزیابی می‌کند:

آن‌ها راه تماس خاصی ندارند و در واقع تنها جایی که کیس‌های این افراد ثبت می‌شود، سازمان ملل و کمیساریای عالی پناهندگان است، حتی خیلی از آن‌ها اطلاعی از نحوه‌ی ارتباط گیری با سازمان‌های حقوق بشری و فعالینی که روی این موضوع کار می‌کنند را ندارند.

از آیدا در مورد مشکلات دیگر پناه‌‌جویان ترکیه می‌پرسم، او با اشاره به عدم اجازه‌ی کار در ترکیه، مسئله‌ی مالی را یکی از بزرگترین مشکلات پناه‌جویان می‌داند.

اولین بحث در مورد نیاز‌های مالی است زیرا پناه‌جویان امکان کار در ترکیه را ندارند و باید هزینه‌های مسکن، اقامت، خوراک، پوشاک و همه‌ی این‌ها را خودشان تامین کنند. امکان انتقال پول از ایران برای همه‌ی پناهجویان به سختی فراهم می‌شود زیرا اکثرا افرادی هستند که جرات برگشت به ایران را ندارند و یا باید کسی برایشان بیاورد، زیرا نقل و انتقال از طریق بانک‌ها امکان‌پذیر نیست و هزارویک مشکل دیگر.

اما چه می‌توان کرد؟ آیدا فکر می‌کند حداقلی‌ترین کاری که برای رساندن کمک مالی می‌توان انجام داد، تشکیل یک ائتلاف از سازمان‌های حقوق بشری برای رساندن کمک‌های داوطلبانه به پناه‌جویان است، چرا که تا به امروز تقسیم کمک‌ها بیشتر از طریق آشنایی‌های فردی صورت گرفته و در نتیجه تقسیم عادلانه‌ای در کار نبوده است.

همه‌ی ما خودمان در وضعیتی هستیم که لزوما با همه‌ی پناه‌جویان دیگری که به این کمک مالی نیاز دارند در تماس نیستیم.

فرین فخاری، فعال حقوق بشر در آلمان که این‌روزها پیگیرانه وضعیت پناه‌جویان ایرانی در ترکیه را دنبال می‌کند می‌گوید:

پناه‌جویان ایرانی در ترکیه در شرایط خیلی اسفناکی زندگی می‌کنند زیرا تصوری که خیلی‌ها به خصوص ایرانی‌هایی که در سال‌های ۷۰ و ۸۰ به کشور‌های اروپایی آمدند و تقضای پناهندگی کردند، دارند چیزی به عنوان کمپ کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل است که در آن‌جا وجود ندارد.

این‌ها تقاضای پناهندگی می‌دهند و تقریبا می‌توان گفت که به حال خودشان گذاشته می‌شوند، هیچ نوع کمک مالی یا درمانی به آن ها نمی‌شود.

اطلاعاتی که ما داریم دولت ترکیه، پناهندگان را زیر فشار می گذارد و باید مدت طولانی بعد از این‌که تقاضای پناهندگی داند صبر کنند تا جوابی به آن‌ها برسد و این اصلا بستگی به حسن نظر شخص مصاحبه‌کننده دارد و زود یا دیرتر انجام شدن کارشان تصادفی است.

فرین فخاری از فعالیت ایرانیان در کشور‌های متفاوت حرف می‌زند اما به نظر او، به‌دلیل عدم وجود لیست مرکزی و فعالین پراکنده‌ی گروه‌های موجود، کمک‌رسانی به شکل یکسان صورت نمی‌گیرد.

وکیل‌هایی هستند در کشور‌های مختلف به خصوص در آمریکا سعی می‌کنند به این پناهندگان کمک کنند اما این کارها هنوز پراکنده است و موردی که بسیار مهم است، باید این کار‌ها را مرکزی کرد. من اطلاع دارم در حال حاضر چندین گروه در حال مذاکره هستند که این کار به زودی انجام شود.

به این فکر کنید که هر‌کدام از ما می‌توانست جای یکی از پناه‌جویان ایرانی در ترکیه باشد، در این صورت چه انتظاری از دیگران داشتید؟

بر طبق آخرین همه‌پرسی‌های انجام شده در مصر، ۹۸ درصد زنان خارجی و ۸۳ درصد از زنان مصری حداقل یک بار در معرض متلک و آزار جنسی قرار گرفته‌اند.

نکته مهم این است که این تحقیق، علت اصلی این رفتار غیرمدنی را، در زنان مورد حمله قرار گرفته جست‌وجو می‌کند و انگشت تهمت را به سمت آن‌ها نشانه می‌گیرد و آنان را مقصر قضیه می‌بیند.

اذیت جنسی و متلک‌گویی از جمله مشکلات رفتاری و تربیتی است که سیاست‌مداران و رسانه‌های گروهی مصر با استثنا شمردن ارتکابات واقع شده، در صدد نادیده گرفتن شیوع همه‌جانبه‌ی آن در جامعه مصر هستند. بنا بر همین استدلال، صاحب منصبان جامعه تمایلی برای حل مسئله نشان نمی‌دهند و سعی همه معطوف است بر پاپوش گذاشتن بر شدت و حدت موضوع!

ماجرای به بحران کشیده شده در غروب عید فطر در سال ۲۰۰۶، نقطه پایانی بود برای سرپوش گذاشتن بر این رفتار ضد زنانه. در در غروب روز عید فطر، عده‌ای مرد جوان، بر طبق عادت ناپسند متلک‌گویی و آزار و توهین‌هایی که نیت جنسی دارد به ده‌ها نفر از زنان و دختران جوان در شهر قاهره حمله کرده و باعث اذیت و آزار جمعی آن‌ها شدند.

هیچ‌کس در امان نبود، حتی مادران و زنان باحجاب نیز از لات بازی‌های جوانان مصون نماندند. بدتر از همه آن‌که همه ماجرا در برابر چشمان نیروهای انتظامی بوقوع می‌پیوست.

در روزهای بعد از این حادثه‌ی شرم‌آور، یک‌بار دیگر رهبران سیاسی و اجتماعی و حتی رسانه‌های گروهی سعی وافری کردند تا ماجرا را کوچک جلوه دهند.

در این میان جمعیت بسیاری از جوانان مصر و بویژه شهر قاهره که امکان استفاده از اینترنت را داشتند از طریق وبلاگ‌های خود به اعتراضات فراگیر دامن زدند. در ادامه‌ی این اعتراضات افشاگرانه، میدان «تعلت حرب» به میدانی برای نمایش عمومی ویدئوی ضبط شده از لات بازی‌های جوانان در روز عید فطر تبدیل گشت و از این طریق توانستند اذیت و آزاری که بر زنان روا شده بود را در معرض دید عموم قرار دهند.

شجاعت عده‌ای زن که با قدم نهادن در فضای عمومی به ابراز آشکار مزاحمت‌هایی که بر آنان روا شده، زمینه‌ساز آن شد تا جمعی از سازمان‌های مصری طرف‌دار حقوق زنان به گونه‌ای حرفه‌ای (از طریق گزارش‌های جمع‌آوری شده در وب‌سایت‌ها و وبلاگ‌ها)، در صدد برپایی کمپینی در جهت آموزش و اطلاع‌رسانی دراین زمینه گردند.

تلاش‌های کمپین بر ضد متلک و آذیت جنسی وارد مرحله جدیدتری شد وقتی که شکایت فیلم‌ساز جوان خانم «نوح رشدی صالح» در دادگاه به پیروزی دست یافت.

برای اولین بار در تاریخ جرائم مدنی در سال ۲۰۰۸، یک راننده کامیون به جرم متلک‌گویی و اذیت فیلم‌ساز جوان به سه سال زندان و پرداخت جریمه نقدی محکوم شد. این حادثه برای اولین بار این مشکل اجتماعی را به شکل وسیعی به درون بحث‌های عمومی رسانه‌های عمومی و سیاست در مصر کشاند.

کمپین سراسری برای اطلاع‌رسانی، آموزش و ارائه راه‌حل‌های سازنده بویژه به زنان و دختران جوان بیش از هر نکته‌ی دیگری بر این واقعیت تکیه می‌کرد که زنان و نحوه حضورشان در جامعه دلیل و توجیهی برای ارتکاب توهین‌های جنسی نیست.

آموزش افسران جوان در واحدهای انتظامی در باره‌ی تاثیرات منفی متلک‌گویی‌های بی‌رویه و رابطه‌ی آن با خشونت و تجاوز جنسی و تلاش برای تهیه و تصویب جرائم قانونی از جمله هدف‌های جهت‌دار و آگاهانه‌ای است که کمپین سراسری در مصر موفق به اجرای آن شده است.

طرح مباحث در نشریات ویژه زنان مصر و از آن طریق، در دیگر نشریات و رسانه‌های ملی، طرح شعارهای پایه‌ای نظیر «به خودت احترام بگذار» و «امنیت خیابان‌ها برای همه»، هم‌زمان گشت با طرح و بررسی عمومی‌تر متلک و توهین جنسی به عنوان یک معضل اساسی در جامعه. همچنین دلایلی نظیر مشکلات بیکاری مردان جوان، بالا رفتن سن ازدواج و تغییرات ارزش‌های اخلاقی در جامعه مدنی هم از جمله موضوعاتی بودند که درسطح وسیع به آن‌ها اهمیت داده شد.

اتفاق ناپسند اوباش جوان در عید فطر سال ۲۰۰۶ در قاهره و محکومیت یک راننده کامیون در سال ۲۰۰۸ به جهت اذیت جنسی، برای همیشه متلک‌گویی را به پدیده‌ای جدی و غیرمدنی تبدیل کرد. بدون شک این موضوع مساله‌ی مهمی بود تا از بار گناه زنان که بنا بر سنت اخلاقی، عامل اصلی و توجیه‌گر رفتار ناپسند مردان مصر بودند، بکاهد.

آیت‌الله علی خامنه‌ای اعلام کرده بخشی از طرح «سیاست‌های کلی انتخابات» که در مجمع تشخیص مصلحت در دست بررسی است را تائید خواهد کرد، که به آن اعتقاد دارد.

این گفته آقای خامنه‌ای، امروز چهارشنبه در متنی که از سوی پایگاه اطلاع‌رسانی رهبر جمهوری اسلامی منتشر شده، دیده می‌شود.

این اظهارات، مربوط به سخنرانی دو هفته پیش وی در جمع اعضای مجلس خبرگان است که در آن زمان بنا بدلایل نامعلومی منتشر نشده بود.

آقای خامنه‌ای در این دیدار که اکبر هاشمی رفسنجانی نیز حضور داشته است، گفته که نظر مجمع تشخیص مصلحت نظام در خصوص طرح سیاست‌های کلی انتخابات، «مشورتی» است و «این پیش ما خواهد آمد و آن چیزى را که معتقَد ماست، اعمال می‌کنیم.»

مجمع تشخیص مصلحت نظام، طرح «بررسی و تدوین سیاست‌های کلی در خصوص انتخابات» را در دست بررسی دارد.

مصطفی پورمحمدی زمانی که مسئولیت وزارت کشور در دولت نهم را بر عهده داشت، طرح اصلاح‌ قوانین انتخاباتی را به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارائه کرد که با نظر «مثبت» آقای خامنه‌ای، این پیشنهاد در دستور کار این مجمع قرار گرفته است.

محافظه‌کاران نزدیک به محمود احمدی‌نژاد، مجمع تشخیص مصلحت نظام را متهم می‌کنند که با تصویب این طرح، قصد کنار گذاشتن شورای نگهبان از مسائل انتخاباتی را دارد.

آقای خامنه‌ای در واکنش به نگرانی‌ها در خصوص حذف شورای نگهبان در صورت تصویب نهایی این طرح گفته که «نباید» به وظایف قانونی شورای نگهبان «تعرض» شود.

رهبر جمهوری اسلامی در عین حال افزوده که در بررسی این طرح ممکن است «در آنجا [مجمع تشخیص مصلحت] یک کسی خطایی هم بکند؛ خطا قابل جبران است. اینها مسائل اصلی نیست.»

وی در بخش دیگری از اظهارات خود گفته که ما هیچ‌کس را از این نظام بیرون نمی‌کنیم، اما کسانی هستند که خودشان، خودشان را از نظام بیرون می‌کنند و خودشان از نظام خارج می‌شوند.»

ایران در صحنه‏ی سیاست خارجی با مشکلات فراوانی روبرو است. اما عرصه‏ها و موضوعات این مشکلات متفاوت هستند؛ مشکلاتی با جهان غرب که عمدتاً حول بحران هسته‏ای ایران تشکیل شده‏اند و مشکلاتی با همسایگان. در حوزه‏ی مشکلات ایران با کشورهای همسایه نیز نوع تنش‏ها متفاوت هستند.

چه سیاست‏هایی می‏توانند به تخفیف این بحران‏ها کمک کنند؟ آیا اساساً امیدی به حل این مناقشات وجود دارد؟ این‏ها سؤالاتی هستند که با آقای ماشاء‌الله شمس‏الواعظین، تحلیل‏گر سیاسی و مطلع در امور کشورهای عربی حوزه‏ی خلیج فارس، در تهران در میان گذاشته‏ام.

آقای شمس‏الواعظین، به نظر می‏رسد اختلاف ایران با کشورهای عربی حوزه‏ی خلیج فارس، مربوط به امروز نباشد. زمینه‏ی این اختلافات به چه مسائلی برمی‏گردند؟

ایران با عربستان سعودی و امارات متحده‏ی عربی، چه قبل و چه بعد از انقلاب، چالشی طولانی مدت دارند. بعد از انقلاب هم حوزه‏ی رقابت‏‏های منطقه‏ای، به ویژه با عربستان سعودی و رقابت‏ها یا اختلافات مرزی با امارارت بر سر جزایر سه‏گانه‏ی ایرانی تمب کوچک، بزرگ و ابوموسی هم به آن اضافه شده است.

این مسائل کمک کرده است به این که هم عربستان سعودی و هم امارات متحده‏ی عربی، به دلیل حجم کوچک‏شان و نگرانی از سیاست‏های ایران و برای این که بتوانند ضریب ایمنی خود را در ارتباط با ایران افزایش بدهند، خود را در چهارچوب سیاست‏های آمریکا قرار بدهند. بنابراین آن‏چه این اواخر شاهد آن هستیم، محصول همین استراتژی کشورهای عرب خلیج فارس است.

در ارتباط با عربستان سعودی، موضوع حتی کمی پیچیده‏تر می‏شود. رقابت منطقه‏ای، حوزه‏ی نفوذ عربستان سعودی مثلا در لبنان و عراق، روند کشمکش اعراب و اسراییل و روند مصالحه‏ی فلسطینی‏ها با اسراییل، همه کمک می‏کنند به این که ایران و عربستان سعودی در یک حوزه‏ی رقابت پنهانی و رقابت آشکار با یک‏دیگر درگیر شوند.

ماشاء‌الله شمس‏الواعظین، روزنامه‌نگار و تحلیل‏گر سیاسی

طی ۳۰ سال اخیر، هیچ‏وقت شرایطی فراهم نشده که تنش‏ها کاهش پیدا کرده باشد یا مقداری به سمت ثبات روابط بین ایران و کشورهای حوزه‏ی خلیج فارس پیش رفته باشیم؟

در دوره‏ی آقای هاشمی رفسنجانی آرامش نسبی‏ای بین ایران و عربستان سعودی، در سیاست خارجی، برقرار بود. تا هم‏اکنون هم تقریباً هر دو کشور از آن دوره، به عنوان دوره‏ی باثبات در سیاست و روابط بین دو کشور رقیب نام می‏برند و به عنوان یک الگوی موفق از آن سخن می‏گویند.

این که تا چه حد می‏توانیم این دوره را احیا کنیم، یا عربستان سعودی موفق شود از سیاست‏های ایالات متحده‏ی آمریکا فاصله بگیرد و به سیاست‏های منطقه‏ای ایران بپیوندد، ظاهرا با ابهامات زیادی مواجه است و موانع زیادی در پیدایش و یا احیای چنین وضعی وجود دارد.

با توجه به موقعیت موجود و سیاست‏هایی که از هر دو طرف جاری است، به نظر شما هیچ راهی برای این که دست‏کم از میزان تنش کاسته شود و مناسبات قابل اعتمادتری میان ایران و کشورهای حوزه‏ی خلیج فارس به‏وجود بیاید، وجود دارد؟

سؤال مهمی مطرح می‏کنید. به طور روشن، الان با توجه به سیاست‏های جدید دولت احمدی‏نژاد، من خیلی بعید می‏دانم که دولت کنونی موفق شود، مثلا دوره‏ی آقای هاشمی رفسنجانی و سیاست‏های تقریبا باز ایران و عربستان سعودی و فضای توسعه‏ی روابط دو کشور و حتی همکاری‏هایی که به مرز همکاری‏های امنیتی رسید (این نکته قابل توجه است که بین دو کشور رقیب، همکاری امنیتی راه بیفتد) را احیا کند.

دلایلی که موجب می‏شود این دو سیاست در این حد از هم متفاوت ارزیابی شوند، چیست؟

شاید در یک گفت‏وگوی کوتاه نتوانیم به بررسی همه‏ی دلایل آن بپردازیم؛ ولی اشاره‏وار می‏توان گفت که ایران الان وضعیت دیگری پیدا کرده است.

ایران امروز مایل است مؤلفه‏های یک سیاست خارجی تهاجمی را به عنوان استراتژی خود در ارتباط با غرب و سیاست‏های منطقه‏ای ایالات متحده در خاورمیانه دنبال کند و این نمی‏تواند به ایجاد یک فضای مودت‏آمیزی میان فرضاً ایران و عربستان سعودی یا ایران و امارات متحده‏ی عربی کمک کند.

از سوی دیگر، ایران معتقد است که عربستان سعودی و امارات متحده‏ی عربی دربست در اختیار استراتژی آمریکا هستند و بازوی منطقه‏ای این کشور را تشکیل می‏دهند.

آقای شمس‏الواعظین ، به نظر شما این‏طور هست یا نه؟

سؤال خوبی است؛ اما اگر این مسأله صحت هم داشته باشد، مولود این مرحله‏ی اخیر که نیست. روابط عربستان سعودی و ایالات متحده، دهه‏ها است که به همین شکل ادامه داشته است. در دوره‏ی سازندگی آقای رفسنجانی هم می‏تواند به همین شکل بوده باشد، اما این ایران است که باید بداند چگونه سیاست خود را برای دور یا نزدیک کردن عربستان سعودی به سیاست‏های آمریکا تنظیم کند.

یعنی ایران یک طرف ماجرا و بازیگر مهمی است. نمی‏توانیم بدون توجه به ایران، صرفاً به مواضع عربستان سعودی و سیاست‏های‏اش و نزدیکی یا دوری او به ایالات متحده‏ی آمریکا اشاره کنیم.

یعنی شما معتقدید، صرف نظر از میزان نزدیکی عربستان سعودی با آمریکا، سیاست‏هایی برای تعدیل شرایط وجود دارند؟

بله؛ به نظر می‏رسد که هم ایران به عربستان سعودی نیازمند است و هم عربستان سعودی به ایران؛ فراموش نکنیم که در دوره‏ی سازندگی آقای هاشمی رفسنجانی جمله‏ی معروفی به راه افتاد که «ایران و عربستان سعودی دو بال یک پرنده هستند که این پرنده بدون دو بال نمی‏تواند به پرواز دربیاید».

جمله‏ای که گویا آقای هاشمی رفسنجانی در یکی از سفرهای‏شان به عربستان گفته بودند.

بله همین‏طور است. بنابراین ما باید ببینیم که آیا ایران مایل است همکاری‏های منطقه‏ای خود با عربستان سعودی را افزایش بدهد یا نه؛ از موضع رقابت و حفظ این موضع حرکت می‏کند تا این که رقابت بین دو کشور احتمالاً به چالش کشیده شود.

من نگران آن هستم که چشم‏انداز نگران کننده‏تری پیش روی سیاست‏های منطقه‏ای ایران آشکار شود. یعنی زمانی که آمریکا یا مجموعه‏ی کشورهای غربی و گروه ۵+۱ تصمیم بگیرند تحریم‏ها را گسترش بدهند و یا فرضا اگر سناریوی حمله‏ی نظامی به میان بیاید، آن‏‏وقت با استفاده از پایگاه‏های منطقه‏ای خود، از ایران به اصطلاح خشاب‏کشی خواهند کرد.

لذا به نظر می‏رسد که ایران حداقل باید سیاست‏های منطقه‏ای‏ خود را آرام کند تا این که فرصت بیشتری برای رویارویی با ایالات متحده‏ی آمریکا در عرصه‏های دیپلماتیک و عرصه‏ی چالش‏ها برای‏اش فراهم باشد. که چنین چیزی ظاهرا در افق دیده نمی‏شود.

یعنی شما در این عرصه به جز نگرانی، افق دیگری را نمی‏توانید به ما نشان بدهید؟

نه! من الان واقعا نگران‏ام و این فقط من نیستم که نگران‏‏ام. حتی بسیاری از کارشناسان که لزوما ایرانی هم نیستند، این نگرانی را دارند. بسیاری از کارشناسان بین‏المللی معتقدند که به لحاظ روابط منطقه‏ای جمهوری اسلامی با همسایگان‏اش و از سوی دیگر، با برخی از کشورهای دیگر نیز دوره‏ی بدی را داریم می‏گذرانیم.

ایران و ترکیه روابطی با یک آهنگ نسبتاً ملایم مثبتی از اول انقلاب تا به حال با هم داشته‏اند. آیا فقط به دلیل این که ترکیه دریچه‏ی ایران به اروپا است، ما این روابط را حفظ کرده‏ایم؟ در این صورت، عربستان سعودی هم دارای پاره‏ای از ویژگی‏ها است و می‏تواند بسیاری از نیروهای منطقه‏ای را علیه ما بسیج کند. لذا باید سیاست‏هایی را تنظیم می‏کردیم که عربستان سعودی را از یک نیروی رقیب، به یک نیروی حداقل خنثی تبدیل کنیم.

فکر نمی‏کنید، این مقایسه به دلیل همان توضیح اول صحبت‏تان در مورد اختلافات طبیعی میان ایران و عربستان، غیرممکن باشد؟ واقعیت این است که چنین مشکلاتی با ترکیه وجود ندارد.

به نکته‏ی خوبی اشاره می‏کنید؛ اما کدام کشورهایی را در دنیا سراغ دارید که همسایه‏‏های آبی، خاکی و یا زمینی هم باشند و اختلاف‏نظر یا دعاوی ارضی نداشته باشند. حتی عربستان سعودی هم‏اکنون با قطر و یا بحرین اختلاف‏نظر زمینی و دعاوی دارند. ولی روابط حسنه‏ای با هم‏دیگر دارند.

خود ما هم در تجربه‏ی هشت ساله‏ی دوره‏ی سازندگی آقای هاشمی رفسنجانی شاهد بهبود روابط و ارتقاء روابط با عربستان سعودی در حد همکاری‏های امنیتی هستیم که سابقه‏‏ی خوبی از روابط دو کشور را نشان می‏دهد. ما ضمن داشتن پاره‏ای از بحران‏ها و اختلاف‏نظرها می‏توانیم آن را احیا کنیم.

اختلاف‏نظرها باید مدیریت شوند، نباید رها شوند و در اختیار واحدهای نظامی یا امنیتی دو کشور قرار داده شوند. خُب آن‏ها مایل‏اند بحران را گسترش بدهند تا توجیه حضور خود را برای حکومت‏های دو طرف، تثبیت کنند.

اکبر هاشمی رفسنجانی می‌گوید که با رشد و گسترش رسانه‌ها، حکومت‌هایی که پایه‌های مردمی نداشته باشند، پایدار نمی‌مانند.

به گزارش خبرگزاری ایلنا، آقای هاشمی در جمع گروهی از اعضای شوراهای شهری استان تهران گفته که اسلام، جایگاه «ویژه‌ای» برای نقش مردم در حکومت قائل است.

رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام افزوده که در دموکراسی‌ها، احزاب پیروز در انتخابات، به عنوان «ضربه‌گیر نظام» عمل می‌کنند و در صورت عملکرد نادرست منتخبان، بسیاری از مسئولیت‌ها بر دوش احزاب برنده بوده و نظام‌ها آسیبی نمی‌بینند.

وی همچنین گفته که محدود کردن اختیارات قانونی شوراها به تضعیف این نهاد‌های مردمی منجر می‌شود و قدرت پاسخگویی آنها به «توقعات مردم» را کاهش می‌دهد.

اظهارات هاشمی در شرایطی ایراد می‌شود که مخالفان محمود احمدی‌نژاد، دولت وی را مشروع نمی‌دانند.

در ایران، نزدیک به ۹ ماه است که اعتراض‌ها به نتیجه انتخابات ریاست جمهوری ۲۲ خرداد ماه ادامه دارد.

موافقان و نهاد‌های مسئول در امر انتخابات، این اعتراض‌ها را رد می‌کنند.

آیت‌الله علی خامنه‌ای روز ۲۳ خرداد ماه، نخستین کسی بود که «پیروزی» احمدی‌نژاد را اعلام کرد و به وی تبریک گفت.

میرحسین موسوی و مهدی کروبی و بسیاری از احزاب اصلاح‌طلب، نتیجه این انتخابات را نپذیرفته و اعلام کرده‌اند که در چارچوب قانونی با دولت برآمده از این انتخابات مبارزه خواهند کرد.

اکبر هاشمی رفسنجانی نیز با گذشت بیش از ۹ ماه، تاکنون حاضر نشده است اظهارنظر صریحی در خصوص نتایج آن داشته باشد.

هواداران احمدی‌نژاد، وی را همسو با معترضان به نتیجه انتخابات می‌دانند و اتهامات گوناگونی به وی زده‌اند.

کمیته حمایت از روزنامه‌نگاران (CPJ) می‌گوید که ایران با ۵۲ روزنامه‌نگار زندانی، بزرگترین زندان روزنامه‌نگاران در جهان است.

به گفته این کمیته، یک سوم روزنامه‌نگاران زندانی جهان در ایران زندانی هستند.

پس از ایران، چین با ۲۴ روزنامه‌نگار زندانی و کوبا با ۲۲ روزنامه‌نگار زندانی در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

سازمان گزارشگران بدون مرز، پیش از این، ایران را بزرگترین زندان روزنامه‌نگاران جهان معرفى کرده بود.

کمیته حمایت از روزنامه‌نگاران اعلام کرده که پس از انتخابات ریاست جمهوری خرداد ماه ایران، بیش از ۱۰۰ روزنامه‌‌نگار بازداشت و بیش از ۵۰ روزنامه‌نگار دیگر نیز مجبور به ترک کشور شده‌‌اند.

جول سایمون، دبیر اجرایی کمیته حمایت از روزنامه‌نگاران، اعلام کرده که «ایران وارد وضعیت سرکوب مداوم رسانه‌ها شده است.»

وی این وضعیت را «غیرقابل دفاع» نامیده و به خاطر پرداخت «هزینه‌های وحشتناک» از سوی روزنامه‌نگاران ایرانی در جریان سرکوب‌ها، ابراز تاسف کرده است.

دبیر اجرایی کمیته حمایت از روزنامه‌نگاران با این حال گفته است که «دولت ایران در جنگ با آگاهی، بازنده خواهد بود.»

در ایران طی هشت ماه گذشته، بیش از ۱۰ نشریه توقیف یا لغو امتیاز شده‌اند.

اعتماد، ایراندخت، اعتماد ملی، کلمه سبز، سرمایه، صدای عدالت، حیات‌نو، آرمان روابط عمومی، حیات نو، تحلیل‌روز، همت و اندیشه‌نو از جمله نشریات توقیف شده در این مدت هستند.

محمود احمدی‌نژاد با متهم کردن آمریکا به اتخاذ سیاست‌های «دوگانه»، گفت که حضور نظامی در افغانستان، راه حل مشکلات این کشور نیست.

آقای احمدی‌نژاد که به افغانستان سفر کرده است، امروز چهارشنبه در کنفرانس خبری مشترک با حامد کرزی، جنگ آمریکا با تروریسم را مورد انتقاد قرار داد و اقدامات «جاسوسی و نظامی» واشینگتن را برای شهروندان افغان «خطرناک» توصیف کرد.

کنفرانس خبری مشترک احمدی‌نژاد و کرزی (رویترز)

وی اظهار داشت که نیروهای نظامی خارجی، سالانه برای حضور در افغانستان، ‪ ۱۰۰‬ میلیارد دلار هزینه می‌کنند، ولی می‌توانند به جای آن هر سال، ۲۰‬ میلیارد دلار برای بازسازی افغانستان اختصاص دهند.

اکنون بیشتر از ‪ ۱۰۰‬هزار نیروی نظامی تحت رهبری ناتو در افغانستان مستقر هستند.

ایران همواره با حضور نیرو‌های نظامی خارجی در افغانستان مخالفت کرده و خواستار خروج فوری آنها از خاک این کشور بوده است.

احمدی‌نژاد در ادامه این کنفرانس خبری، با انتقاد از سفر اخیر رابرت گیتس، وزیر دفاع آمریکا به افغانستان، گفت: «باید به این آقای گیتس بگوئید اصلاً تو اینجا چه می‌کنی؟ این کشور هزاران کیلومتر دورتر از کشور توست.»

رابرت گیتس که پیش از ورود احمدی‌نژاد، افغانستان را ترک کرده بود، در یک کنفرانس خبری از سیاست‌های ایران در خصوص مسائل افغانستان انتقاد کرد.

گیتس از همه همسایگان افغانستان خواسته بود در برخورد با مسائل این کشور «رو راست» باشند.

محمود احمدی‌نژاد در بخش دیگری از اظهارات خود‌ آمریکا را متهم کرد به طور «مخفیانه» عبدالمالک ریگی را در خاک افغانستان جای داده و از وی حمایت می‌کرد.

جمهوری اسلامی چهارم اسفند ماه اعلام کرده که عبدالمالک ریگی، رهبر گروه جند‌الله را دستگیر کرده است.

گروه جند‌الله در منطقه بلوچستان، واقع در مرز ایران و پاکستان فعالیت می‌کند و تاکنون حملاتی را علیه تاسیسات نظامی و مقامات ایران در داخل این کشور انجام داده است.

مجید توکلی، عبدالله مومنی و جنبش دانشجویی ایران، برنده جایزه حقوق بشری «هومو هومینی» (Homo Homini) جمهوری چک شدند.

قرار است این جایزه امشب (۱۹ اسفند ماه) در افتتاحیه جشنواره فیلم‌های مستند «یک جهان، دموکراسی جهانی» در پراگ پایتخت جمهوری چک به برندگان آن اهدا شود. مراسم افتتاحیه این جشنواره، با پخش مستند «روزهای سبز» درباره حوادث پس از انتخابات ریاست جمهوری اخیر در ایران، آغاز می‌شود.

عبدالله مومنی

این جایزه از سوی «مرکز افراد نیازمند حقوق بشر» (People in Need's Human Rights Centre) سالانه به افرادی که برای حمایت از حقوق بشر تلاش‌های قابل‌توجهی داشته‌اند، اعطاء می‌شود.

مجید توکلی، فعال دانشجویی، عبدالله مومنی، سخنگوی سازمان ادوار تحکیم وحدت و همچنین جنبش دانشجویی ایران به علت «نقش موثر در دفاع از آزادی و تلاش برای ایجاد دموکراسی در ۱۰ سال گذشته»، این جایزه را دریافت می‌کنند.

اعطای این جایزه به عبدالله مومنی و مجید توکلی در حالی صورت می‌گیرد که یکی از این دو فعال دانشجویی در زندان به سر می‌برد و دیگری با سپردن وثیقه، برای پنج روز از زندان به مرخصی آمده است.

مجید توکلی

عبدالله مومنی که به شش سال حبس محکوم شده، دوشنبه هفته جاری با سپردن وثیقه‌ای ۸۰۰ میلیون تومان (۵۵۰ میلیون تومان وثیقه و ۲۵۰ میلیون تومان قرار کفالت) به مرخصی پنج روزه آمده است.

مجید توکلی نیز پس از سخنرانی در جمع دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر در ۱۶ آذر بازداشت شد و از آن زمان در زندان به سر می‌برد.

وی در دادگاه بدوی، به هشت سال و شش ماه زندان، پنج سال محرومیت از فعالیت‌های سیاسی و پنج سال ممنوعیت خروج از ایران محکوم شده است.

وزارت خارجه ایران در اعتراض به آزادی رحمان حاجی‌احمدی، رهبر گروه پژاک، سفیر این کشور در تهران را احضار کرد.

پلیس آلمان چند روز پیش از این، حاجی‌احمدی را بازداشت و سپس آزاد کرد که این موضوع با اعتراض مقام‌های جمهوری اسلامی مواجه شده است.

ایران پس از دستگیری حاجی‌احمدی، از آلمان خواستار استرداد وی به جمهوری اسلامی شده بود، اما دولت آلمان به این درخواست تهران پاسخ مثبت نداد.

خبرگزاری‌های ایران امروز چهارشنبه گزارش کرده‌اند که برند اربل، سفیر آلمان در تهران، توسط مدیرکل امور ایرانیان خارج از کشور وزارت امور خارجه، احضار و مراتب اعتراض جمهوری اسلامی به وی ابلاغ شده است.

آن‌طور که این خبرگزاری‌ها اعلام کرده‌اند، آقای اربل در این دیدار گفته که دولت آلمان از گروه پژاک حمایت نمی‌کند و مراتب اعتراض ایران را به اطلاع دولت آلمان خواهد رساند.

سفیر آلمان روز گذشته (سه‌شنبه) نیز در رابطه با آزادی حاجی‌احمدی به کمیسیون امنیت ملی مجلس رفته بود.

به گفته علاء‌الدین بروجردی، رئیس کمیسیون امنیت ملی، اعضای این کمیسیون در این دیدار، از اقدام دولت آلمان در آزاد کردن رهبر گروه پژاک انتقاد کردند.

وزارت خارجه ایران، دستگیری و آزادی حاجی‌احمدی از سوی دولت آلمان را اقدامی «نمایشی» خوانده است.

پژاک که تهران آن را به عنوان یک گروه تروریستی می‌شناسد، دارای پایگاه‌هایی در شمال شرق عراق است که از آنها برای فعالیت علیه ایران استفاده می‌کند.

اعضای گروه پژاک دارای رابطه نزدیک با حزب کارگران کردستان ترکیه (پ‌ک‌ک) هستند که از سال ۱۹۸۴، درگیری‌های مرگباری با نیروهای دولتی ترکیه در جنوب شرقی این کشور دارند.

کامران دانشجو، وزیر علوم، با اعلام اینکه دانشگاه‌ها به ۲۲ هزار استاد معتقد به مبانی اسلامی نیاز دارد، در فراخوانی از «استادان و متفکران اسلامی» خواست برای تدریس در دانشگاه‌ها، خود را به وزارت علوم معرفی کنند.

به گزارش امروز چهارشنبه خبرگزاری دولتی ایرنا، آقای دانشجو گفته که در حال حاضر، دو میلیون و ۲۰۰ هزار دانشجوی علوم انسانی در دانشگاه‌ها مشغول تحصیل هستند که برای هر ۱۰۰ دانشجو، «نیاز به یک استاد معتقد» هست.

کامران دانشجو

این مقام وزارت علوم افزوده نباید متونی که از فلسفه و جامعه، «دین‌زدایی» کرده‌اند، ترجمه و در کلاس‌های دانشگاهی تدریس شود.

وی اظهار داشته است: «هر استادی که سر کلاس می‌رود، باید مبانی فکری اعتقادی و جهان‌بینی اسلامی را قبول داشته» باشد.

دانشجو سوم اسفند‌ماه نیز گفته بود که دانشگاه‌ها به استادان «سکولار» نیازی ندارند و آنها باید در جای دیگری مشغول کار شوند.

پس از ابراز نگرانی آیت‌الله علی خامنه‌ای از متون درسی علوم انسانی در دانشگاه‌ها و انتقاد وی از آمار دانشجویان رشته علوم انسانی در مراکز علمی، مقام‌های جمهوری اسلامی تلاش‌ها برای تغییر متون درسی رشته‌‌های علوم انسانی را آغاز کرده‌اند.

همزمان با این تلاش‌ها، دور جدیدی از بازنشستگی استادان در دانشگاه‌های علوم انسانی آغاز شده است.

وزیر علوم دولت دهم همچنین گفته که استادان «بی‌اعتقاد به جهان‌بینی اسلامی» از دانشگاه اخراج خواهند شد و وزارت علوم از این اقدام «شرم‌سار» نیست.

از زمان اجرای طرح «بازنشستگی اجباری» اساتید دانشگاه‌ها، تاکنون استادان برجسته‌ای هم‌چون امیرناصر کاتوزیان، حسین بشیریه، ایرج گلدوزیان، محمود عرفانی، ابوالقاسم گرجی، محمد آشوری، جمشید ممتاز و عزت‌الله عراقی، که همگی آنها در دانشگاه تهران مشغول به تدریس بودند، بازنشسته شده‌اند.

کریم مجتهدی، علی شیخ‌الا‌سلا‌می، غلا‌محسین ابراهیمی‌دینانی، محمدرضا شفیعی‌کدکنی، رضا داوری، محسن جهانگیری و ابراهیم باستانی‌پاریزی از دیگر استادی هستند که با اجرای این طرح، به اجبار بازنشسته شده‌اند.

شادی صدر، وکیل دادگستری و فعال حقوق زنان، جایزه «زنان شجاع» وزارت خارجه آمریکا را به شیوا نظرآهاری تقدیم کرد.

خانم صدر از سوی وزارت خارجه آمریکا به عنوان یکی از ۱۰ زن «شجاع جهان» در سال ۲۰۱۰ معرفی شده است.

شادی صدر

این وکیل دادگستری در مراسم اعطای جایزه «زنان شجاع» که امروز (چهار‌شنبه) با حضور هیلاری کلینتون، وزیر خارجه آمریکا برگزار می‌شود، حضور نمی‌یابد تا به گفته خود، «جای خالی شیوا، در آن مراسم و تمام جلسه‌های رسمی به چشم بیاید.»

شیوا نظرآهاری، ۲۹ آذر ماه، در پی بازداشت گسترده اعضای کمیته گزارشگران حقوق بشر، دستگیر و زندانی شده است.

شادی صدر در پیام خود آورده که «من به واشینگتن، برای شرکت در مراسم اهدای جایزه نخواهم آمد تا همه جهانیان ببینند و بدانند آنچه بر شیوا و بر سایر مدافعان حقوق بشر، فعالان جنبش زنان و روزنامه‌نگاران دربند می‌رود.»

صدر در بخش دیگری از این پیام ویدیویی، شیوا نظرآهاری را یکی از «شجاع‌ترین زنان جهان» معرفی کرده که «جسورانه» از حقوق زندانیان سیاسی دفاع می‌کند.

این فعال حقوق زنان همچنین، اعطای جایزه «زنان شجاع» از سوی وزارت خارجه آمریکا را فرصتی برای به رسمیت شناخته شدن فعالیت‌ها و مقاومت‌های زنان ایرانی در عرصه جهانی عنوان کرده است.

این وکیل دادگستری، «مرئی شدن نقض گسترده و سیستماتیک حقوق بشر در ایران، به خصوص، سرکوب وسیع فعالان جامعه مدنی» پس از انتخابات ریاست جمهوری ۲۲ خرداد ماه را از دیگر دستاورد‌های این جایزه دانسته است.

جایزه «زنان شجاع» در سال ۲۰۰۷ از سوی وزارت خارجه آمریکا به منظور تقدیر از فعالیت‌ «شجاعانه» زنان در امر حقوق بشر بنیان گذاشته شده است.

این تنها جایزه‌ای است که وزارت خارجه آمریکا به منظور ادای احترام به زنان برجسته سراسر جهان اعطا می‌کند.

شیوا نظرآهاری

شادی صدر، اکتبر سال گذشته میلادی نیز جایزه «لاله حقوق بشر» هلند را از آن خود کرده بود.

وی پیش از این، به همراه دو فعال حقوق بشر (رویا و لادن برومند) برنده جایزه لخ والسا در سال ۲۰۰۹ شده بود.

آن‌طور که شبکه زنان تحت قوانین مسلمانان (WLUML) اعلام کرده، مسئولان وزرات خارجه آمریکا تصمیم گرفته‌اند پیام ویدیویی خانم صدر را در این مراسم پخش نکنند.

این شبکه با انتشار اطلاعیه‌ای، این اقدام را «خاموش کردن صدای اعتراض و همبستگی زنان» دانسته است.

شادی صدر، عضو هیات مشاوران شبکه زنان تحت قوانین مسلمانان (WLUML) است.

محمد سید طنطاوی، شیخ دانشگاه الازهر مصر، امروز چهارشنبه در سن ۸۱ سالگی در اثر ایست قلبی درگذشت.

وی که برای حضور در مراسم اهداء «جایزه‌ ملک فیصل برای خدمت به اسلام» به عربستان رفته بود، در ریاض پایتخت این کشور دچار عارضه قلبی شد و درگذشت.

بر اساس توافق میان مقام‌های عربستان و مصر، قرار شده است پیکر وی در مدینه و در قبرستان بقیع به خاک سپرده شود.

محمد عبدالعزیز، معاون الازهر تا زمان انتخاب جانشین طنطاوی، مسئولیت وی را بر عهده می‌گیرد.

طنطاوی که متولد مصر بود، در سن ۵۸ سالگی به عنوان مفتی اعظم مصر برگزیده شد. در سال ۱۹۹۶، ۱۰ سال پس از رسیدن به درجه مفتی اعظم، از سوی حسنی مبارک به عنوان شیخ الازهر انتخاب شد.

محمد سید طنطاوی، شیخ دانشگاه الازهر

طنطاوی به علت دفاع از حقوق زنان و نیز دیدگاه‌های میانه‌رو در خصوص مسائل مذهبی، اغلب از سوی مسلمانان تندرو مورد انتقاد قرار می‌گرفت.

پس از ممنوع شدن حجاب در مدارس فرانسه، طنطاوی طی فتوایی به دختران اجازه داد بدون نقاب در کلاس‌های درس حضور یابند. وی همچنین در فتوایی سقط جنین را برای زنان قربانی تجاوز مجاز دانست.

شیخ الازهر از هواداران آسان کردن مقررات مربوط به طلاق برای زنان بود.

طنطاوی در سال ۲۰۰۸ و در حاشیه همایش ادیان در نیویورک، با خاخام اعظم اسرائیل دیدار کرد و با شیمون پرز رئیس جمهوری این کشور نیز دست داد. وی از هواداران برقراری صلح میان اعراب و اسرائیل بود.

یک مقام وزارت رفاه و تامین اجتماعی اعلام کرد که در حال حاضر یک‌ چهارم مردم ایران زیر خط فقر قرار دارند.

ایران بیش از ۷۰ میلیون جمعیت دارد که براساس اعلام حسنعلی ضیایی، معاون وزیر رفاه، بیش از ۱۷ میلیون نفر از این جمعیت زیر خط فقر قرار دارند.

این برای نخستین‌بار طی سال‌های اخیر است که مسئولان وزارت رفاه، به طور تقریبی، آماری از کسانی که زیر خط فقر قرار دارند، ارائه می‌کنند.

به گزارش امروز دوشنبه خبرگزاری ایلنا، آقای ضیایی گفته که مسئولان به جای «نگرانی» در مورد خط فقر، بهتر است نگران «رفاه آینده» مردم باشند.

این مقام وزارت رفاه در عین حال افزود کسانی که در مورد خط فقر صحبت می‌کنند، «دنبال مسائل سیاسی و مشکلات خودشان هستند.»

به گفته ضیایی، این افراد با پیگیری «اغراض سیاسی»، دوست دارند که کشور به جای پیشرفت همیشه در فقر به سر ببرد.

معاون وزیر رفاه و تامین اجتماعی همچنین افزود: «در کشور ما کسی در فقر مطلق و شدید وجود ندارد که مسئولی به فکرش نباشد.»

وزارت رفاه ایران که مسئولیت اعلام خط فقر در ایران را بر عهده دارد، بیش از چهار سال سال است که از انتشار گزارشی درباره میزان خط فقر در جامعه خودداری می‌کند.

گزارش‌های غیررسمی، از قرار گرفتن بیش از ۲۰ میلیون نفر از جمعیت ایران در زیر خط فقر حکایت دارد، اما مسئولان وزارت رفاه حاضر نیستند این گزارش‌ها را تائید کنند.

آخرین گزارش وزارت رفاه درباره میزان خط فقر، مربوط به چهار سال گذشته است که در آن اعلام شده بود حدود ۱۰ میلیون ایرانی زیر خط فقر قرار دارند.

در حالی که رهبران ترکیه و برزیل نسبت به افزایش تحریم‌ها علیه ایران هشدار می‌دهند، بزرگ‌ترین لابی هوادار اسرائیل در آمریکا خواستار اعمال تحریم‌های «فلج‌کننده» علیه این کشور شده است.

به گزارش آسوشیتدپرس، لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا، رئیس جمهوری برزیل، افزایش تحریم‌ها علیه ایران را «تنش‌زا» دانسته که می‌تواند «خطر جنگ» را نیز بدنبال داشته باشد.

لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا، رئیس جمهوری برزیل (AP)

وی با اشاره به این که برزیل نمی‌خواهد «آنچه در عراق رخ داد، در ایران نیز تکرار شود»، افزود کشورش از تحریم‌هایی که آمریکا پیش‌نویس آن را تهیه کرده، حمایت نخواهد کرد.

لولا داسیلوا که قرار است به زودی به ایران سفر کند، پیش‌تر نیز درخواست هیلاری کلینتون، وزیر خارجه آمریکا برای همراهی با جامعه بین‌المللی به منظور اعمال تحریم‌های بیشتر علیه ایران را رد کرده بود.

گزارش دیگری نیز حاکی است که رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه که به ریاض سفر کرده نیز تشدید تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی را «اثربخش» ندانست.

AFP

مقام‌های ترکیه که همواره تلاش کرده‌اند نقش میانجی میان ایران و غرب را بازی کنند، معتقدند که تحریم‌های پیشین شورای امنیت علیه تهران نیز «بدون نتیجه» بوده است.

این برای چندمین بار است که مقام‌های این دو کشور به صورت علنی، با افزایش فشارها بر ایران مخالفت می‌کنند.

از سوی دیگر، آیپک، کمیته روابط عمومی آمریکا و اسرائیل در نامه‌ای به اعضای کنگره ایالات متحده، فعالیت‌های اتمی جمهوری اسلامی را «تهدیدی فوری» نامیده که آمریکا باید «حالا» برای حل و فصل آن اقدام کند.

گابریلا شالو، نماینده اسرائیل در سازمان ملل (AFP)

این سازمان در نامه خود، خواستار تنبیه جدی شرکت‌هایی که با نقض مقررات تحریم آمریکا، با ایران روابط تجاری دارند، شده است.

همزمان گابریلا شالو، نماینده اسرائیل در سازمان ملل نیز نسبت به سکوت چین و تردید روسیه در همراهی با جامعه جهانی در خصوص پرونده هسته‌ای ایران، انتقاد کرده و امکان تصویب تحریم‌های «فلج‌کننده» علیه جمهوری اسلامی را ضعیف دانسته است.

وی با تقدیر از توجه ویژه روسیه و چین به ادامه تلاش‌های دیپلماتیک در پرونده اتمی تهران افزوده که تل‌آویو معتقد است رهبران ایران، تلاش‌های دیپلماتیک را «به تمسخر» گرفته‌اند.

تقویت اثرگذاری
سرمقاله امروز روزنامه مردم‌سالاری با عنوان «نقش قوه قضائیه در توسعه ملی» به ارائه توصیه‌هایی به مقام‌های قوه قضائیه پرداخته است.

در این سرمقاله آمده است: «تقسیم وظایف حکومتی مابین سه قوه قانون‌گذار، مجری قانون و مرجع رسیدگی به خروج از مرزهای قانون، نه تنها بنیان و اساس مکانیزم مردم‌سالاری در یک کشور را تشکیل می‌دهد، بلکه ساماندهی و تنظیم امور و ارتباط بین اجزای سیستم حکومتی را برای اجرا در صحنه عمل معرفی می‌کند.»

این روزنامه در ادامه می‌افزاید: «غیبت یا اهمال در برقراری چنین قیدی منجر به تداخل حوزه‌های مسئولیتی می‌شود یا داشتن بهانه در راه سستی و مسامحه در ایفای وظایفی که بر عهده دارند را برای قوای دیگر به ارمغان خواهد آورد.»

به نوشته این روزنامه: «به نظر می‌رسد که قوه قضائیه با دو راهکار قادر به تقویت اثرگذاری خود در این راستا باشد. اول وضع و ابلاغ مقررات و آئین نامه هایی کارآمد برای نظام‌مند ساختن مناسبات و انسداد منافذ و روزنه‌هایی که به عبور از قوانین یا رفتارهای فراقانونی می‌انجامند و دوم، اندیشیدن تمهیدات و ایجاد سازوکارهایی برای شناسایی و مقابله با جریانات ناسالمی که به هر علت تاکنون از تن دادن به مر قوانین طفره رفته‌اند و موفق به نادیده انگاشتن یا دور زدن آنها شده‌اند.»

متن کامل سرمقاله

نفوذ در دولت آلمان
سرمقاله امروز روزنامه جمهوری اسلامی با عنوان «آلمان شریک جرم تروریست‌ها» در انتقاد از آزادی رئیس گروه پژاک از سوی دولت آلمان نوشته شده است.

در این سرمقاله آمده است: «دولت آلمان تنها یک روز پس از دستگیری سرکرده گروهک تروریستی پژاک وی را آزاد کرد. آزادی تعجب برانگیز این تروریست باسابقه درحالی صورت گرفت که ایران بلافاصله خواستار استرداد وی شده بود تا این جنایتکار شرور برای محاکمه به دست عدالت سپرده شود.»

این روزنامه در ادامه نوشته است: «ماجرای بازداشت سرکرده گروهک تروریستی پژاک در آلمان صرفا یک اقدام نمایشی و جنجالی برای بزرگنمایی این گروهک و رسانه‌ای کردن آن بود تا نشان دهد خط تروریسم در ایران و مقابله گروهکی با جمهوری اسلامی ایران علیرغم دستگیری عبدالمالک ریگی و ضربه بزرگی که به سیاست ناامن سازی جدار مرزی شرق ایران وارد شد نمرده و هنوز زنده است.»

این روزنامه در ادامه اضافه می‌کند: «از آنجا که فرض محال امری محال نیست به فرض اینکه دولت آلمان در مبارزه با تروریسم صادق بوده و بر همین اساس اقدام به دستگیری سرکرده گروهک تروریستی پژاک کرده باشد، تنها عاملی را که می‌تواند منجر به آزادی وی و برهم خوردن اراده سیاسی مقامات آلمانی شود، باید در نفوذ آمریکا در دولت آلمان جستجو کرد.»

متن کامل سرمقاله

جلوگیری از اتلاف منابع
سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد با عنوان «هشدار بر آثار تصحیح قیمت حامل‌های انرژی» در مورد آنچه جراحی حامل‌های انرژی نامیده هشدار داده است.

در بخشی از این سرمقاله آمده است: «مهم‌ترین اثر تصحیح قیمت حامل‌های انرژی، رفع اختلال از قیمت‌ها است که در صورت اجرای درست آن به روان‌سازی مکانیزم بازار می‌انجامد و مسیر و جهت سرمایه‌گذاری‌ها در جامعه را اصلاح می‌کند و در نتیجه از منابع تولید در کشور، بهره‌برداری بهتری می‌شود و از اتلاف منابع جلوگیری می‌شود.»

به نوشته این روزنامه: «ساختار اقتصاد ‌ایران، براساس وفور و قیمت ارزان انرژی شکل گرفته است و بنابراین سایر متغیرهای اقتصاد کلان، چون نرخ بهره، قیمت ارز و... در بستر حضور گسترده سوبسید شکل گرفته‌اند و طی زمان طولانی، به نوعی تعادل رسیده‌اند. حال که قرار است یکی از متغیرهای عمده‌ این مجموعه تغییر کند، نمی‌توان به سایر عوامل بی‌توجه بود.»

این روزنامه می‌افزاید: «باید توجه داشت که جراحی مورد نظر در قیمت حامل‌های انرژی آنقدر خطیر است که عدم انجام آن بهتر از اجرای نامناسب آن می‌باشد. به عبارت دیگر، هزینه‌های اجرای نامناسب تصحیح قیمت حامل‌های انرژی از نظر اقتصادی- اجتماعی و حتی سیاسی آنقدر زیاد خواهد بود که ممکن است از جمع هزینه‌های فعلی که به دلیل سوبسیدهای گسترده بر اقتصاد و جامعه تحمیل می‌شود، فراتر رود.»

متن کامل سرمقاله

سایر مطبوعات:
سرمقاله امروز روزنامه آفتاب یزد با عنوان «نقد مبتنی بر تفکر»

سرمقاله امروز روزنامه کیهان با عنوان «صحنه اصلی جدال ما با غرب»

سرمقاله امروز روزنامه رسالت با عنوان «بی‌حرمتی به قرآن»

سرمقاله امروز روزنامه قدس با عنوان «چالش سازنده دولت و مجلس»

ایران:
● مجلس مخالفت فرماندار تهران با افزایش نرخ حمل و نقل
● درآمد ۴۰ هزار میلیاردی تورم را کاهش می‌دهد
● ۷ خودرو چینی نامزد جانشینی پیکان
● پرداخت مطالبات ۴۰۰ هزار بازنشسته در اوایل سال آینده

بانی فیلم
● ادامه افت فروش فیلم‌ها در روزهای پایانی سال
● حمید شاه‌آبادی معاون امور هنری وزیر ارشاد شد
● اعتراض دانشجویان در جلسه هم‌اندیشی تئاتر دانشگاهی
● تعزیه، نمونه بارز اپرای ایرانی است

تفاهم
● کاشت نهال همزمان با هفته منابع طبیعی
● معوقات معلمان تا پایان سال پرداخت می‌شود
● مجوز تولید خودروی جایگزین پیکان صادر شد
● ظرفیت ایجاد ۱.۵ میلیون شغل در سال آینده

تهران امروز
● پژویان قطعیت معامله مخابرات را تکذیب کرد
● آخرین رایزنی‌ها درباره یارانه‌ها
● گمانه‌زنی‌ها درباره نماز جمعه هاشمی
● کاشت نهال توسط مقام معظم رهبری

جام جم:
● رایزنی‌های دولت و مجلس برای بودجه ۸۹
● آغاز محاکمه متهمان پرونده کهریزک
● آلمان رهبر گروهک تروریستی پژاک را آزاد کرد
● آیت‌الله خامنه‌ای: قدر درختان را بدانیم

جمهوری اسلامی:
● هاشمی: جامعه نیازمند فضای عقلانیت و اعتدال است
● بولتون: آمریکا نمی‌تواند قطعنامه شدیدی علیه ایران به تصویب برساند
● لاریجانی: دولت اوباش، دولت آدمکش آمریکاست
● نمایندگان با درآمد ۴۰ هزار میلیارد تومانی هدفمدی یارانه‌ها مخالفت کردند

رسالت:
● بولتون: اسرائیل باید ایران هسته‌ای را بپذیرد
● پیروزی فهرست مالکی در انتخابات عراق
● ایران در ردیف ۱۰ کشور نخست دنیا در پیوند کلیه است
● حبیبی: اصحاب فتنه هر جا می‌روند با نفرت مردم روبرو می‌شوند

دنیای اقتصاد:
● میرتاج‌الدینی: حرف آخر را با مردم می‌گوییم
● چالش ۴۰ هزار میلیارد تومانی
● خبر خوش مسکن چه خواهد بود؟
● ۱۰۰ شرکت برتر سال ۸۷ ایران

کیهان:
● قیمت هر بشکه نفت در بودجه سال آینده ۶۵ دلار تعیین شد
● ائتلاف شیعیان؛ پیروز انتخابات عراق
● وزیر خارجه انگلیس: با موافقت اعراب به عراق حمله کردیم
● آمریکا تحریم خدمات اینترنتی را لغو کرد

مردمسالاری:
● ۴۵ هزار میلیارد تومان مطالبات معوق بانک‌ها
● دیدار سلطانیه با گلین دیویس
● غروب ستاره سه ساله زیر مشت و لگدهای پدر
● آزمایش موفق نخستین شلیک سامانه موشکی سطح به سطح ناوشکن جماران

وطن امروز
● آغاز اجرای طرح پزشک خانواده در شهرها بعد از نوروز ۸۹
● بایدن: از هرگونه اقدام یکجانبه علیه ایران پرهیز کنید
● آلمان سرکرده پژاک را آزاد کرد
● ستاره‌های فوتبال چگونه به ثروت هنگفت می‌رسند؟

گفتگوهای روز:
● روزنامه جام‌جم در شماره امروز خود گفتگویی با جهانگیر نصری اشرفی منتشر کرده است.

«کنفرانس زنان»، از تاریخ ۲۷ فوریه تا ۱۲ مارس توسط سازمان ملل در نیویورک و تحت عنوان کنفرانس «پکن + ۱۵» برگزار می‌شود.

۱۵ سال پیش در کنفرانس «پکن»، ۱۲مورد نگران کننده‌ در جهان هم‌چون فقر، خشونت، آموزش، بهداشت، نقش زنان در رسانه‌ها، مشکلات کودکان خردسال به ویژه دختران و همچنین زنان و توسعه مطرح شد که این موضوعات محور بحث‌های کنفرانس‌های بعدی از جمله کنفرانسی است که اکنون در نیویورک آغاز شده و ادامه دارد.

رضوان مقدم، فعال جنبش زنان و کمپین یک میلیون امضا، که در این کنفرانس حضور دارد در مورد نحوه کار کنفرانس نیویورک به رادیو زمانه می‌گوید:

«در واقع دولت‌ها موظف می‌شوند مسائل زنان را مورد توجه قرار دهند و نقش سازمان‌های غیردولتی نظارت بر کار سازمان‌های دولتی در این زمینه است. وقتی بیانیه‌ها و دستورالعمل‌هایی صادر می‌شود و دولت ها آن را امضا می‌کنند، دولت‌ها موظف به اجرای آن می‌شوند و این‌جا است که تاثیر شرکت زنان خود را نشان می‌دهد.»

رضوان مقدم از فعالان کمپين يک ميليون امضا / عکس: آرش عاشوری‌نیا

رضوان مقدم با اشاره به این موضوع که زنان و فعالان حقوق زن در ایران، این آزادی عمل را ندارند که بتوانند نماینده‌ واقعی سازمان‌های غیر دولتی باشند که در ارتباط با زنان کار می‌کنند، می‌افزاید:

«ممکن است یک سری سازمان‌های غیر دولتی ظاهری باشند که به مسائل زنان به طور واقعی نپردازند و در این کنفرانس‌ها شرکت کنند، ولی خوشبختانه ما چند نفر که سال‌هاست در ارتباط با مسائل زنان کار می‌کنیم توانستیم در این کنفرانس شرکت کنیم. نهادهای غیردولتی شرکت کننده در این کنفرانس‌ها باید این اختیار را داشته باشند که وقتی دولت‌ها به تعهدات خود عمل نمی‌کنند آن‌ها را زیر سوال ببرند، اما در کشور ما چنین اتفاقی نمی‌افتد.»

کنفرانس نیویورک از میزگردها و پانل‌های مختلفی تشکیل شده که در برخی از آن‌ها فعالان جنبش زنان با ارائه سخنرانی و گزارش‌هایی به طور فعال شرکت دارند.

پروین اردلان، روزنامه نگار و فعال جنبش زنان، روز یکشنبه هفتم مارس در پانلی تحت عنوان «از رسانه‌های اجتماعی به عمل اجتماعی» سخنرانی کرد. پروین اردلان در بخش اول سخنانش از تجربه شخصی خود در مورد گذر از عمل رسانه‌ای به عمل اجتماعی صحبت کرد.

او در این زمینه به رادیو زمانه می‌گوید:

«بحث من در مورد موقعیت زنان در فضای سایبری بود. من در مورد تجربه کار مطبوعاتی و انجام کار مطالعاتی‌ام توضیح دادم، در مورد این که وقتی از عرصه مطبوعاتی وارد حوزه رسانه‌ای شدم، چقدر این فضا مردانه بود. ما تلاش می‌کردیم قبل از این که وارد فضای سایبری شویم فعالیت و مبارزه خود را در دنیای واقعی پیاده کنیم. من توضیح دادم که چگونه خودمان را توانمند کردیم تا وارد عرصه مدیا شویم، این که چگونه این فضای مردانه مقاومت می‌کند و ما چگونه توانستیم این فضای مجازی را عرصه خودمان کنیم.»

پروین اردلان در ادامه سخنان خود به توان‌مند شدن فعالان زن در عرصه رسانه‌های مجازی و هدف و نحوه بهره‌گیری زنان از دنیای مجازی می‌پردازد و می‌گوید:

«من از تجربه خودمان در سایت تریبون فمینیستی و زنستان گفتم، در مورد این که همیشه فیلتر می‌شویم اما چگونه توانستیم این عرصه زنانه را با مقاومت تا کنون حفظ کنیم. نکته‌ای که به آن اشاره کردم این بود که فعالیت‌های دیگران مثلا در فیس بوک و توییتر مهم بوده، ولی ما بیشتر تلاش کردیم تا واقعیت و جامعه واقعی ابزاری شود برای اطلاع رسانی به دنیا و این طور نیست که تصور کنند فقط در دنیای مجازی مثلا انقلاب توییتری رخ می‌دهد.»

پروین اردلان، فعال حقوق زنان

وی ادامه می‌دهد:

«کمکی که فضای مجازی به ما کرد این بود که رابطه داخل و خارج کشور را با هم افزایش داد و باعث شد ما در شبکه گسترده‌ای در ارتباط باشیم و تبادل اطلاعات کنیم و یک‌جور تماس چهره به چهره مجازی داشته باشیم و به سرعت از کارهای یک‌دیگر مطلع شویم. همان طور که ما در کمپین شکل شبکه‌ای داشتیم، فضای مجازی کمک کرد که این شکل غیرمتمرکز را در دنیای مجازی هم داشته باشیم.

در واقع تمام حرف من این بود که عرصه مجازی برای ما در عین حال که ویژگی‌های زنانه زیادی داشته، اما بیش از هر چیزی نقش اطلاع رسانی در بحث زنان و یک‌جور ارتقای توانمندی زنان در حوزه های نوشتاری، تکنولوژیکی و ارتباطی را داشته است.»

در کنفرانس زنان در نیویورک در پانل دیگری که محور بحث آن مسئله خشونت و فقر بود، تعداد دیگری از فعالان جنبش زنان شرکت داشتند.

رضوان مقدم یکی از فعالان شرکت کننده دراین پانل بود. او درباره گزارشی که در زمینه فقر و خشونت در ایران به این میزگرد ارائه شده، چنین می‌گوید:

«ما در مورد تمام ۱۲ محور نگران کننده پکن مطالبی تهیه کرده و گزارش دادیم. من در بخشی از این پانل شرکت دارم که محور اصلی صحبت‌ها خشونت و فقر است. انواع و اقسام خشونت‌ها در مورد زنان اعمال می‌شود که مهم‌ترین آن خشونت ناشی از قوانین تبعیض‌آمیز است.

در مورد فقر هم باید بگویم در قوانین ما مرد به عنوان مسئول خانواده شناخته می‌شود، منابع ثروت در دست مردان است و زنان به کارهای سطح پایین گماشته می‌شوند. ما در مورد این مسائل بحث کرده و گزارش‌هایی ارائه می‌دهیم.»

به گفته رضوان مقدم دعوت از فعالان جنبش زنان از جمله کمپین یک میلیون امضا برای شرکت در کنفرانس زنان نیویورک از طرف یک انجمن ایتالیایی شناخته شده و وابسته به سازمان ملل انجام گرفته است.
رضوان مقدم با اشاره به این که فعالیت این انجمن «زنان و توسعه» است، در مورد فعالیت این انجمن می‌گوید:

«ایدوس یک انجمن ایتالیایی زنان درتوسعه است که در کشورهای مختلف برنامه داشته، مثلا در غزه برای مشکل زایمان زنان کارگر کلینیک هایی ساخته، برای بهداشت باروری درفیلیپین فعالیت کرده، برای حقوق باروری در فلسطین کار کرده، در سوریه پروژه‌هایی برای توان‌مند سازی زنان اجرا کرده است و مهم‌تر این که در گذشته برای مسئولان کشور ما کلاس‌های آموزشی تشکیل داده که عده‌ای از مسئولان رده بالای کشور در آن شرکت داشتند، از جمله مشاور امور زنان آقای شاهرودی، آقای سردار طلایی، آقای دکتر اکبری معاون سلامت وبهداشت و خانم‌ها زهرا شجاعی و تندگویان کسانی بودند که از برنامه های این انجمن ایتالیایی بهرمند شدند.»

در کنفرانس نیویورک هیئت‌هایی که از طرف دولت‌ها حضور دارند به طور معمول با زنان متبوع کشورشان که از سوی سازمان‌های غیر دولتی و یا به طور مستقل شرکت کرده‌اند، تماس گرفته و در بحث‌ها نظرات آن‌ها را در مورد مسائل جویا می‌شوند. اما آن گونه که رضوان مقدم می‌گوید هیئت نمایندگی دولت جمهوری اسلامی خود را در دسترس قرار نمی‌دهد و پنهان می‌کند.

رضوان مقدم توضیح می‌دهد:

«دولت ما راه را بر گفت وگو می بندد و خودش را دور از دسترس فعالان واقعی جامعه نگه‌داشته است. وقتی حضور زنان کشورهای دیگر با ایران مقایسه می‌کنم، افسوس می‌خورم که چرا بسیاری از دوستان ما این‌جا نیستند تا از این فضا استفاده کنند.»

از اوایل این هفته، تعدادی زیادی از اعضای مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، به‌طور ناگهانی بازداشت شده‌اند. این حرکت در حالی صورت گرفته که بسیاری از این فعالان، به دلیل شرایط موجود، فعالیت‌های خود را متوقف و یا در مقیاس محدودی دنبال می‌کردند.

در این رابطه، نظر احمد باطبی، سخنگوی برون مرزی مجموعه فعالان حقوق بشر ایران، مقیم واشینگتن را جویا شدم:

احمد باطبی: با توجه به تحلیل‏هایی که طی این مدت در درون «مجموعه فعالان حقوق بشر» داشته‏ایم، گمان ما این است که دستگاه امنیتی و دستگاه قضایی، پس از تسلط اطلاعات سپاه بر سیستم امنیت کشور، به این نتیجه رسیدند که فعالان مدنی در این برهه‏ی زمانی، با توجه شرایط بعد از انتخابات، می‏توانند دردسرسازتر از فعالان سیاسی باشند.

لذا دستگیری و سرکوب فعالان مدنی در دستور کار و اولویت اول نهادهای امنیتی قرار گرفت. برخورد با مجموعه هم در راستای همین تحلیل و استراتژی نهادهای امنیتی صورت گرفت.

با توجه به آن چه در ایران می‏گذشت، پیش از این که این اتفاق رخ بدهد، پیش‏بینی می‏کردید که ممکن است چنین وضعیتی پیش بیاید؟

مجموعه فعالان حقوق بشر، همیشه این پیش‏بینی را که با آن برخورد شود می‏کرد. به خاطر این که در ایران، فعالیت حقوق بشری با فعالیت سیاسی تقریبا در یک سطح قرار دارد و برخوردی که دستگاه امنیتی و خصوصاً دستگاه قضایی با فعالین حقوق بشری می‏کند، چندان متفاوت از برخورد با فعالان سیاسی نیست.
اما با توجه به تحرکات نهادهای امنیتی در ماه‏های گذشته، مجموعه فعالان پیش‏بینی می‏کرد که یک برخورد جدی و سازمان‏‌یافته با این تشکل در دستور کار نهادهای امنیتی است.

احمد باطبی،‌نیویورک، پاییز ۱۳۸۷

نهاد امنیتی از چند ماه پیش، با تشکیل چند تیم متفاوت به شهرهای مختلف ایران می‏رفت و با احضار افرادی که عضو مجموعه بودند و یا به شکلی با مجموعه مرتبط بودند، آن‏ها را ساعت‏های طولانی مورد بازجویی قرار می‏داد و از ‏آن‏ها اطلاعات کسب می‏کرد. جالب این‏جا بود که در این سلسله تحقیقات، هیچ دستگیری‏ای صورت نمی‏گرفت و خصوصاً کسب اطلاعات مدنظر بود. وزارت اطلاعات و اطلاعات سپاه، در کنار هم‏دیگر، می‏‌خواستند چشم‏انداز کلی‏ای از مجموعه را به دست بیاورند.

وقتی مجموعه فعالان متوجه این موضوع شد، حدود یک ماه پیش تغییری در ساختار کلی مجموعه ایجاد کرد و شکل مجموعه را از قالب قبلی به شکل جدیدتر و پیچیده‏تری درآورد. در بیانیه‏هایی که پیش از این منتشر شده‏اند، به طور مفصل توضیح داده شده است که چه تغییر و تحولاتی در این مجموعه صورت گرفته است. این اقدام مجموعه باعث شد که کلیت مجموعه و عمل‏کرد آن از رصد نهادهای امنیتی خارج شود.

مجموعه فعالان حدود ۱۰ روز پیش نیز تحلیل جدیدی از فضای امنیتی کشور داد که به نوعی رصد کلی و پیش‏بینی عمل‏کرد نهادهای امنیتی در برخورد با فعالان حقوق بشر بود.
این عوامل باعث شد که نهادهای امنیتی به این نتیجه‏ برسند که مجموعه فعالان از کار و عمل‏کرد وزارت اطلاعات و اطلاعات سپاه آگاه شده‏اند. به همین دلیل هم اقدام به دستگیری اعضای مجموعه کردند تا امور کار بیش از این از دست‏شان خارج نشود.

با توجه به شرایط حاکم بر ایران و فضای امنیتی‏‌ای که به وجود آمده بود، خود اعضای مجموعه به این نتیجه نرسیده بودند که به شکل کم‏رنگ‏تری در جامعه حضور داشته باشند و از دستگیری یا هر خطر دیگری که ممکن بود برایشان به وجود بیاید، پیش‏گیری کنند؟

دستگیری‏هایی که صورت گرفته، دستگیری‏های مبتنی بر اطلاعات صحیح و عقلانیت کامل نبوده است. نهادهای امنیتی با ترس از این که مجموعه فعالان تغییر ساختار داده و از رصد او خارج شده است، اقدام به دستگیری هر فردی که به نحوی با مجموعه مرتبط بود و یا سابقاً عضو آن بوده است و حتی ممکن است دیگر ارتباطی با مجموعه نداشته باشد، کردند.

تا کنون حتا شاهد دستگیری اعضای خانواده‏ی فعالان مجموعه یا فعالان پیشین آن بوده‏ایم.
معنای چنین برخوردی این است که برنامه‏ریزی درستی برای دستگیری وجود ندارد. صرفاً ترس از این است که زمام امور از دست نهادهای امنیتی خارج شود. بر مبنای هر اطلاعاتی که در دسترس آن‏ها بوده اقدام کرده‏اند. اما بسیاری از این اعضا، مدت‏ها قبل عضو مجموعه بودند اما الان عضویتی در مجموعه نداشتند و با آن کار نمی‏کردند.

در چند روز گذشته، چند نفر از اعضای مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران دستگیر شده‏اند؟

از بهمن ماه تا کنون حدود ۲۰ نفر دستگیر شده‏ بودند . در چند روز گذشته تا رقم ۳۶ نفر و حتی بیشتر هم دستگیری داشته‏ایم. اما تا همین لحظه هم اخباری که به دست ما می‏رسد، حاکی از آن است که هنوز هم دستگیری‏‏‌هایی صورت می‏گیرد.

تعدادی از اعضا، تعدادی از مرتبطین و حتی کسانی که سابقاً عضو مجموعه بودند و دیگر هیچ ارتباطی با ما ندارند، ناپدید هستند. ما هنوز دقیقاً نمی‏دانیم به چه سرنوشتی دچار شده‏اند؛ آیا دستگیر شده‏اند و یا مخفی هستند. لذا آمار دقیقی وجود ندارد. اما تا به حال از دستگیری نزدیک به ۴۰ نفر مطمئن هستیم.

با توجه به این تعداد دستگیری‏ها، فعالیت‏های مجموعه فعالان حقوق بشر در حال حاضر به چه شکل ادامه پیدا می‏کند؟

مجموعه فعالان حقوق بشر پس از تغییر ساختاری‏ای که انجام داد، شکل کاری خود را به نوعی پیچیده‏تر کرد. البته به لحاظ کیفیتی تغییری در کار مجموعه‏ی فعالان ایجاد نخواهد شد. مجموعه با پیش‏بینی این شرایط و اتخاذ تدابیر مناسب، مانند گذشته دارد کار می‏کند و ضعفی در کار ایجاد نشده است.
اما به هرحال نیروی انسانی که دستگیر می‏شود و انسان‏هایی که بنا به فعالیت‏ گذشته، فعالیت کنونی و یا حتی ارتباط یا دوستی ساده با اعضا دستگیر می‏شوند،‌ بار انسانی و عاطفی برای مجموعه دارد. مجموعه از این بابت خیلی متأسف است. با توجه به ارتباطات قوی‏ای که در سراسر دنیا بین نهادهای حقوق بشری وجود دارد، تمام نیروی خود را برای دفاع از حقوق انسانی و امنیت افراد دستگیر شده به کار می‏گیرد.

تلاش‏هایی که به آن اشاره می‏کنید، منهای صدور بیانیه و یا انجام مصاحبه‏ها با رسانه‏های مختلف، شامل چه موارد دیگری خواهد شد؟ فکر می‏کنید ‏ مجموعه فعالان حقوق بشر چه کار عملی‏ای در جهت آزاد کردن اعضای خود می‏تواند انجام بدهد؟

تلاش مجموعه فعالان حقوق بشر لزوما برای آزادی اعضای خود نیست. این مجموعه از حقوق انسان‏ها و هرفعال حقوق بشری‏ای هم که عضو مجموعه نباشد دفاع می‏کند. اعضا و یا مرتبطان دستگیر شده نیز در کنار فعالین حقوق‏ بشری‏ای که عضویت مجموعه را ندارند، اما مجموعه از شرایط آن‏ها آگاه است و وضعیت‏شان را پی‏گیری می‏کند، قرار می‏گیرند.

حداقل ظرفیت‏‌هایی که برای این پیگیری‏ها وجود دارد این است که برای این افراد پرونده‏ای باز می‏شود، آخرین اطلاعات و اخبار مربوط به آن‏ها توسط تیم‏های مختلف جمع‏آوری و آنالیز می‏شود و به صورت یک فایل کامل در اختیار نهادهای حقوق بشری بین‏المللی مانند «سازمان دیده‏بان حقوق بشر» و «سازمان عفو بین‏الملل» قرار می‏گیرد.
در کنار آن هم بنا به ارتباطاتی که وجود دارد وضعیت‏شان پی‏گیری می‏شود تا نتیجه بگیریم.

خانواده‏ی برخی از این فعالان هم از احضار و بازداشت مصون نمانده‏اند. آیا مشخص شده که دلیل بازداشت افراد خانواده چه بوده است؟

تنها تحلیلی که می‏تواند وجود داشته باشد، این است که با این کار می‏خواهند اعضای مجموعه را وادار کنند که همکاری با این مجموعه را کنار بگذارند و غیرفعال شوند. مجموعه فعالان قبلاً هم شاهد چنین دستگیری‏هایی بوده است و تحت فشار قرار دادن نهادهای حقوق بشری با این ابزار، سابقه دارد.

سایت مجموعه فعالان هم اختلال چند ساعته‏ای پیدا کرد. آیا این اختلال به دلیل وجود مشکل فنی بود یا این که سایت مورد حمله قرار گرفته بود؟

هم‏زمان با دستگیری‏ها، سایت «هرانا» که خبرگزاری اختصاصی حقوق بشرمجموعه است و هم‏چنین سایت اصلی مجموعه، هر دو مورد حمله قرار گرفتند.
به دو شکل به این سایت‏ها حمله کردند؛ یک حمله به شکل فرستادن پیام زیاد برای باز شدن سایت بود که خودبه‏خود پهنای باند سایت را پایین آورد. سرور پایین آمد و تعطیل شد و در نتیجه سایت از دسترس خارج شد.

نوع دیگر حمله این بود که از طریق ای‏میل‏های مختلف به سروری که سایت‏های مجموعه بر آن سوار است، پیامی با این محتوا که این سایت‏ها تولید اسپم می‏کنند و مزاحمت ایجاد می‏کنند، ارسال می‏شد که باعث شد سرورها سایت را پایین بیاورند. اما با فعالیت تیم فنی، سایت‏ها مجدداً بالا آمدند و دارند کار می‏کنند.

کانون مدافعان حقوق بشر دومین نامه خود خطاب به جناب آقای لاریجانی، ریاست قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران را ۱۸ اسفند ۱۳۸۸ منتشر کرد. کانون مدافعان حقوق بشر در این نامه ضمن اعتراض شدید نسبت به صدور و اجرای احکام اعدام به ویژه در مورد بازداشت شدگان پس از انتخابات از مقام ریاست قوه قضائیه مصرا و موکدا خواستار توقف اعدام محکومان به مرگ و ممانعت از صدور احکام اعدام برای معترضان نسبت به انتخابات شده است. کانون مدافعان از ریاست قوه قضائیه سوال نموده که آیا نسبتی بین احکام صادره و اتهامات محکومان به اعدام وجود دارد یا این اقدام شائبه رفتار سیاسی را در قوه قضائیه مطرح می‌کند؟

به نام خدا
جناب آقای لاریجانیریاست محترم قوه قضائیهجمهوری اسلامی ایرانبا سلام و احترام

همان‌گونه که حضرتعالی مستحضرید در پی حوادث پس از انتخابات بیش از ۱۳ حکم اعدام توسط دادگاه‌ها برای معترضان صادر شده که متاسفانه تا کنون ۲ حکم اجراء شده است.

آن‌چه موجب نگارش این نامه خدمت جنابعالی شد، انتشار اخبار مبنی بر تداوم صدور احکام اعدام و از جمله صدور حکم اعدام برای دانشجوی جوان؛ محمد امین ولیان است که گفته شده، متهم است در روز عاشوا سنگ در دست داشته است.

مطلع هستید که ایران یکی از کشورهایی است که متاسفانه هنوز احکام اعدام صادر و اجراء می‌شود و طی سالهای اخیر رتبه دوم در جهان در امر اعدام و رتبه اول در امر اعدام کودکان
زیر ۱۸ سال را داشته است. در حوادث هشت ماه اخیر نیز شاهد نقض مکرر و شدید حقوق بشر در گستره ای وسیع بودیم که موجب آسیب دیدن هزاران خانواده ایرانی شده و بسیاری از این صدمات نیز جبران ناپذیر می باشد.

از جمله مواردی که هرگز جبران نخواهد شد ، جان باختن ده‌ها تن از هم‌وطنان بی‌گناه‌مان است که برخی در خیابان‌ها و برخی در بازداشتگاه‌های غیر قانونی و در شرایط غیر انسانی و برخی نیز با صدور احکام اعدام جان خود را از دست داده‌اند.

این در حالی است که جان باختگان بعضا حتی معترض به انتخابات هم نبودند، اما در خیابان‌های شهرها مورد اصابت گلوله و یا ضرب و شتم شدید و خشونت‌های غیر قابل تصور قرار گرفتند و جان خود را از دست دادند و البته برخی نیز معترضان مسالمت‌جویی بودند که در مقابل اعتراض آرام و مدنی، گلوله و باتوم و شکنجه و مرگ را دیدند.

جای شگفتی است که قاتلان جوانان پاک این سرزمین که در کهریزک و کوی دانشگاه فاجعه آفریدند، در آرامش و امنیت کامل به سر می‌برند و جوانانی که در راهپیمایی‌های مسالمت‌آمیز حضور یافته و قطعا در مقابل شدت رفتار خشونت‌طلبانه ماموران و لباس شخصی‌ها که از مصونیت آهنین برخوردارند، برای دفاع از خود و یا حتی در اثر هیجانات جوانی و اعتراضی سنگ در دست گرفته ، محارب شناخته شده و شدیدترین مجازات ، یعنی اعدام برایشان صادر می‌گردد.

سوال اینجاست که بین این احکام غیر قابل بازگشت و جبران ناپذیر و رفتار مسالمت آمیز معترضان نسبتی شرعی، عقلی، منطقی و قانونی وجود دارد؟ آیا صدور چنین احکامی شائبه رفتار سیاسی در قوه قضائیه را تشدید نمی‌کند؟

بدیهی است حضرتعالی که عالم به احکام اسلامی هستید همچون هر انسان خداجوی و حقیقت طلب نمی‌توانید بر اساس مبانی اسلام که صادر کنندگان چنین احکامی نیز مدعی آنند، مدافع و توجیه کننده چنین احکامی باشید ودر مقام ریاست قوه قضائیه که پاسدار عدالت و اجرای آن است نمی‌توانید سکوت پیشه کنید.

ریاست محترم قوه قضائیه

نیک مستحضرید که بر اساس قوانین کشور نیز صدور چنین احکامی توجیه نداشته و یقینا رفتاری ضد انسانی و مخالف شرع و انسانیت به شمار می آید. اگر چنین رفتاری از سوی برخی جریانات ناشی از شرایط سیاسی ایران و در راستای ایجاد رعب و وحشت در جامعه نیز اعمال می‌شود، باز راهی به خطاست، چرا که صدور و اجرای احکام اعدام موجب آزردگی وجدان جامعه و ایجاد نارضایتی و بدبینی نسبت به حکومت در میان مردم و اوج گیری اعتراضات اجتماعی خواهد شد، که بی شک به نفع هیچ کس نیست.

کانون مدافعان حقوق بشر ضمن اعتراض شدید به صدور احکام اعدام و اجرای عجولانه این احکام ناعادلانه مصرا وموکدا از حضرتعالی تقاضا دارد با توجه به شرایط حساس و خطیر کشور چه در عرصه داخلی و چه در عرصه بین المللی و منطقه از صدور و اجرای احکام سنگین از جمله اعدام جلو گیری نمایید و برای احکام صادر شده نیز تدبیری بیندیشید و با تداوم آزادی زندانیان سیاسی که امری پسندیده و ضروری برای جامعه ایران است و از سوی قوه قضائیه در پیش گرفته شده است، شادی و امید را در آستانه عید نوروز به خانواده های هموطن ایرانی خود فراهم آورید.

باسپاس
شیرین عبادی
رئیس کانون مدافعان حقوق بشر

روز هشتم مارس، هفدهم اسفند، روز جهانی زن، خانم سیمین بهبهانی، بانوی شعر ایران و از فعالان همیشگی حقوق زنان توسط نیروهای امنیتی در فرودگاه تهران ممنوع الخروج اعلام شدند و از سفر ایشان به خارج از کشور جلوگیری به عمل آمد.

خانم سیمین بهبهانی، ٨٥ ساله، یکی از پنج زن برجسته از قاره‌ها و کشوهای مختلف بودند که به مراسم ویژه‌ی روز جهانی زن از سوی شهرداری پاریس دعوت شده بودند. زنانی از مکزیک، ایران، اسپانیا، الجزایر و سودان که به‌جز خانم بهبهانی همه‌ وارد پاریس شدند و در مراسمی که روز ٩ مارس در تالار شهرداری پاریس برپا می‌شود، حضور خواهند داشت.

خانم بهبهانی قرار بود ساعت ١١ روز دوشنبه ٨ مارس وارد فرودگاه اورلی پاریس شوند. اما چند ساعت پیش‌تر از آن از تهران اطلاع دادند که پس از گذشتن از گیت گمرک و مهر خوردن خروجی پاسپورتشان، دو مامور پاسپورت ایشان را گرفتند و تا ساعت ٥ بامداد، ایشان را در فرودگاه نگه داشتند و پس از پرسش‌هایی، به خانم بهبهانی اطلاع دادند برای گرفتن پاسپورتشان به دادگاه انقلاب مراجعه کنند.

با خانم شهلا شفیق، نویسنده و از فعالان دفاع از حقوق زنان در فرانسه در این باره گفت‌وگو کرده‌ام.

شما در جریان دعوت رسمی شهرداری پاریس و جلوگیری از خروج خانم بهبهانی قرار داشتید. خود شما چگونه با این خبر رو‌به‌رو شدید؟

می‌توانم بگویم خیلی بد؛ زیرا برای همه‌ی ما حضور، وجود، کلام و شعر خانم بهبهانی باعث شادی و غرور است به خصوص این‌که این هنر همیشه در خدمت دفاع از حق زنان بوده است و برای ما بسیار باعث خوشحالی و غرور بود که بتوانند در برنامه‌ی فردا حضور داشته باشند.

قرار بود برنامه‌ای با حضور زنانی از چند کشور برگزار شود که همه‌ آن‌ها، حتی زنی که از سودان هست، می‌آید و با این‌که می‌گویند در چنین کشور‌هایی مسائل خیلی زیادی هست، با این همه این خانم راهی پاریش شده است.

من فکر نمی‌کردم به هیچ عنوان برای خانم بهبهانی ممانعتی به وجود بیاید، زیرا صحبت بر سر این بود که ایشان به آن‌جا بیایند و ضمن تجلیل از ایشان، در مورد حق و حقوق، مبارزات و پیشرفت‌های زنان ایرانی صحبت کند. این صدا نتوانست به این‌جا برسد. البته این صدا هیچ‌وقت خاموش نخواهد شد؛ همچنان که نشده است. نه صدای زنان ایرانی خاموش شده است و نه خانم بهبهانی. قلم و کلام و بیان چیزی هست که نمی‌توان در زنجیر کرد. اما برای ما خبر خوبی نبود؛ مثل خبرهای دیگری که هر روز از ایران می‌شنویم.

شهلا شفیق

خانم شفیق شما تازه‌ترین گفت‌و‌گو را با خانم بهبهانی داشته‌اید. به ایشان چه مسئله‌ای را عنوان کردند برای این‌که جلوی آمدن‌شان را به پاریس بگیرند؟

آخرین پیغامی که خانم بهبهانی گذاشته بودند این بود که من با همه توان و قوا کوشش می‌کنم علی‌رغم بیماری بیایم. زیرا بیمار بودند و هفته‌ی پیش کنترل پزشکی داشتند. من حتی به ایشان می‌گفتم که اگر مسئله‌ی سلامتی‌تان خیلی مهم‌تر است صرف نظر کنید. ولی می‌گفتند من چون قولی داده‌ام و دوست دارم کار مثبتی انجام دهم، حتما می‌آیم.

قرار بود که امروز ساعت دوازده و نیم برسند ولی زنگ زدند و گفتند که در هر حال نشد و در حالی که کارت سوار شدن به هواپیما را گرفته بودند، مامورانی با لباس شخصی پاسپورت ایشان را ضبط کردند و گفتند که شما ممنوع‌الخروج هستید.

به هر حال ما نگرانیم و فکر می‌کنیم در این حالت بیماری و سن و سالی که هستند و اساسا در مقام و موقعیتی که هستند، چنین حرکاتی کاملا غیر‌عادی است. هر‌چند در مملکت ما چندان عجیب نیست.

من امروز صبح که صدای خانم بهبهانی را شنیدم، مجموعه‌ی احساسات و تصویر‌های بود که به ذهن من هجوم می‌‌آورد، از جمله چهره‌ی زنان و مردانی که آن‌جا در بند هستند؛ کسانی مثل خانم بهاره هدایت که هر بار کلامشان را می‌شنوید تکان می‌خورید، آقای قاسمی کرمانشاهی که در موقعیت دشواری است، امید منتظری و بقیه‌ی زندانیانی که از زن و مرد، به خاطر حقوق اولیه‌ی انسانی‌شان در زندان هستند. حالا که دیگر تبعید درونی را هم انجام می‌دهند!

ما هم که در خارج از کشور سال‌هاست در تبعید هستیم، گرچه قلبمان همراه مملکت‌مان است و طبیعتا همه‌ی آرزو‌ها، شادی‌ها و همه‌ی انرژی‌های مثبت را به سمت آنان می‌فرستیم، در هر حال این‌جا این برنامه برگزار و پیغام خانم بهبهانی خوانده خواهد شد و مسئله‌ی ایران هرچه بیشتر مطرح خواهد شد.

خانم بهبهانی چهره‌ی خیلی مهمی برای کشور ما هستند و به طور کلی به عنوان بانوی شعر ایران همیشه، نبض تاریخ ما در این شعر است.

به‌خصوص در این دوره‌ی اخیر نبض شعر خانم بهبهانی را حس می‌کنید که چه‌قدر ملتهب می‌زند. ما برای ایشان آرزوی سلامتی می‌کنیم و خیلی متاسفیم و امیدواریم که اذیت نشده باشند؛ هر‌چند بعد از ٢٤ ساعت دوندگی انسان به فرودگاه برود و با این توهین رو‌به‌رو شود اذیت خواهد شد. ولی امیدواریم ایشان را راحت بگذارند و مسئله‌ی مراجعه به این طرف و آن طرف را به ایشان تحمیل نکنند.

می‌دانید که یکی از ویژگی‌های خانم بهبهانی و شعر ایشان، آمیختگی با احساسات آزادی‌خواهی است که در تمام این سال‌ها نمونه بوده است، نظر شما چیست؟

من فکر می‌کنم وجود، شعر، قلم و سخن خانم بهبهانی، در جایی که می‌خواهند زنان و قلم زنان را در بند کنند و اساسا آزادی بیان را برنمی‌تابند، بسیار مهم است. وجود هنرمندانی که در تار و پود کلام‌شان این حرف هست، بسیار مهم است. ویژگی خانم بهبهانی این است که احساس وجودشان، در تار و پود کلامشان است؛ مثلا شعر «کولی‌وار»‌های ایشان است که از جمله بهترین کار‌های ایشان است و می‌گوید:

کولی! به حرمت بودن، بايد ترانه بخوانی
شايد پيام حضوری، تا گوش‌ها برسانی
دود تنوره ديوان، سوزانده چشم و گلو را
برکش ز‌وحشت اين شب، فرياد اگر بتوانی
کولی! به شوق رهايی، پايی بکوب و به ضَربش
بفرست پيک و پيامی، تا پاسخی بستانی
بر هستی تو دليلی، بايد ضمير جهان را
نعلی بسای به سنگی، تا آتشی بجَهانی
اعصارِ تيره ديرين، در خود فشرده تنت را
بيرون گرا که چو نقشی، در سنگواره نمانی
کولی! برای نمردن، بايد هلاکِ خموشی
يعنی به حرمتِ بودن، بايد ترانه بخوانی

چه پیام و کلامی از این رسا‌تر و شیواتر برای همه‌ی ما در زبان شعر است، سخن خانم بهبهانی را به گوش جان می‌گیریم، برای نمردن، باید هلاک خموشی! و ما نه در ایران و نه این‌جا خاموش نخواهیم نشست. رویدادهای اخیر این را ثابت کرده است که این روند تند یا آهسته، پیوسته ادامه خواهد داشت.

مغز وال‌ قاتل یا به اختصار «اورکا» (Orca) با ۶.۸ کیلوگرم وزن، از لحاظ ابعاد دومین رتبه را بین پستانداران آبزی داراست. مشخص نیست این هیولاها همانند انسان هیچ بهره‌ای از سلول‌های حافظه‌ای برده‌اند یا خبر؛ اما چندی پیش، پژوهش‌گران موفق به کشف ساختار پیچیده‌ و ویژه‌ی مغز اورکا، برای احساس و تحلیل محیط آبی پیرامون‌‌اش شده‌اند؛ حیوانی که گاه علی‌رغم این هوش سرشار، احساسات شدیداً متناقضی در برابر انسان بروز می‌دهد؛ همچون اورکای غول‌پیکر «تیلیکوم» که چندی پیش سومین قتلش را در استخر پارک SeaWorlds اورلاندو مرتکب شد.

وال قاتل. طبق پژوهشی که در سال 2001 منتشر گردید؛ این جاندار، پس از انسان باهوش‌ترین موجود زنده است

همیشه دانشمندان می‌کوشیده‌اند اطلاعات گرانبهایی از زبان مشترک وال‌های قاتل حین تبادل تجربیات‌شان از شکار و انتقال رفتارهای خاص، که طی نسل‌های متمادی – احتمالاً طولانی‌تر از پیشینه‌ی هر جاندار دیگری به جز انسان – میان‌شان برقرار است را کسب نموده و نهایتاً از آن رمزگشایی کنند. اما اخیراً آن‌ها در جست‌و‌جوی مدرکی برای توجیه دلیل اقدام برخی از این آبزیان به قتل انسان می‌گردند؛ هرچند مواجهه‌ی مصیبت‌بار بزرگ‌ترین، نیرومندترین و شاید زیرک‌ترین شکارچی درنده‌ای که سال‌ها اسیر استخر و به‌دور از خانواده‌ی پرجمعیتش بوده، با انسان؛ آنقدرها هم شگفت‌انگیز نیست.

ارتباط مستقیم با وال‌های قاتل اسیر، از بیست و چهارم فوریه به دنبال حمله‌ی دلخراش یک اورکای نر سابقه‌دار با نام تیلیکوم، به مربی چهل‌ساله‌اش؛ «داون برانچیو» در استخر پارک آبی SeaWorlds شهر اورلاندو، به حالت تعلیق درآمده است. دکتر «لوری مارینو»؛ از اعضای مجموعه‌ی عصب‌شناسی و زیست‌شناسی رفتاری دانشگاه اموری آتلانتا می‌گوید: «سعی نمی‌کنم آنچه در ذهن آن وال بوده را دوباره حدس بزنم؛ اما اگر بحث از این باشد که آیا وال‌ها به آن اندازه استعداد خشمگین شدن، حمله‌ی آگاهانه به یک انسان و یا آگاهی از آنچه که انجامش می‌دهند را دارند یا خیر؛ یقین داشته باشید که جوابم بله است».

با سال‌ها پژوهش‌ دشوار و کسل‌کننده، دانشمندان تا حدی وال‌های قاتل را شناخته‌اند؛ اما بیشتر از آن دریافته‌اند که چقدر اطلاعاتمان از این موجود اندک است. اول از همه حتی نمی‌دانیم آن‌ها را دقیقاً چگونه می‌نوان دسته‌بندی نمود؛ حیواناتی که در اقیانوس‌های جهان شنا می‌کنند و بیشتر از هر وال، دلفین و یا گرازماهی دیگری پراکنده‌اند؛ آنگونه که با موشکافی‌های دقیق، دست‌کم می‌توان به سه دسته تقسیم‌شان نمود: اورکاهای ماهی‌خوار یکجانشین، اورکاهای درنده‌ی آب‌های ساحلی و دسته‌ی سومی که آب‌های ژرف را برای سکونت انتخاب می‌کنند.

عادات غذایی، زبان، روش شکار و آداب ارتباط با دیگر آبزیان در این سه دسته به شدت متفاوت است و ظاهراً هیچ‌گونه ارتباط گسترده‌ای هم میان‌شان نیست. دکتر «براد هنسون»؛ زیست‌شناس سازمان ملی علوم اقیانوسی و جوی (NOAA) ایالات متحده در سیاتل اینچنین می‌گوید: «اگر الگوهای کاری‌شان متفاوت از هم باشد، آن‌ها را در انواع مختلفی قلمداد می‌کنیم».

اما DNA این موجودات، تاکنون داستان متفاوتی را نقل کرده‌ است. علی‌رغم گستردگی ژنتیکی فراون موجود میان گونه‌های زیستی متفاوت که همچون درختی با شاخه‌های پهناور است؛ این وال‌ها به جز عدم تطابق گاه‌به‌گاهی ژن‌ها در موارد استثنائی، تقریباً همچون یک ساقه‌‌ی واحدند و از این‌رو هنسون که خود از مجریان پروژه‌ی فهرست‌بندی وال‌های در معرض خطر مقیم آب‌های شمال غرب ایالات متحده بوده، می‌گوید: «این بسیار، بسیار عجیب است».

دانشمندان معتقدند اگر تنوع ژنتیکی، پاسخ‌گوی تفاوت‌های فاحش دیده‌شده در میان انواع وال‌های قاتل نباشد؛ نقش مغز بسیار بزرگ‌شان در این پدیده‌ را نمی‌توان نادیده گرفت. حیوانات بزرگتر، اغلب توده‌های سلولی وسیع‌تری درون مغزشان دارند؛ اما دانشمندان نسبت وزن مغر به وزن بدن را به‌عنوان معیار تقریبی هوش آن جاندار قلمداد می‌کنند.

بدین‌ترتیب هوش انسان، ۷ و هوش اورکاها همانند شامپانزه‌ها، ۲.۵ برابر میانگین هوشی حیات وحش است؛ هرچند از نگاه برخی دانشمندان، صرفاً با تکیه بر نسبت وزنی مغز، تا حد زیادی از توان تفکر پستانداران دریایی عظیم‌الجثه را نادیده گرفته‌ایم. به‌عبارت دیگر هوش اورکاها، به مراتب از آنچه ابعاد مغزشان به ما می‌گوید؛ بیشتر است.

داون برانچیو، حین تمرین با اورکای تیلیکوم. همین اورکا چندی پیش او را در آکواریوم شهر اورلاندو به قتل رساند

پروفسور «هال وایت‌هد»؛ زیست‌شناس دانشگاه دالهوزی شهر نیو اسکاتیای کانادا، طی انتشار پژوهشی جنجال‌برانگیز در سال ۲۰۰۱، مدعی شد هیچ جانداری به جز انسان از اورکاها باهوش‌تر نیست. وی می‌گوید: «فرهنگ، یعنی آموختن از دیگران. رفتار حیوانات فرهنگ‌محور، از آن‌هایی که همه‌چیزشان را ژنتیک تعیین می‌کند متفاوت است». او فراگیری روش‌های دشوار و خطرناک شکار که توسط پژوهش‌گران مستقر در جزایر جنوبگان دیده شده را مثال بارز فرهنگ جاری میان وال‌های قاتل می‌داند.

طبق مشاهدات این پژوهش‌گران، وال مادر، کودکش را برای تعقیب خوک‌های آبی به ساحل هل می‌دهد و گاه اندکی بعد مجبور می‌شود فرزند به‌گل‌نشسته‌اش را از خشکی به آب بکشاند. وایت‌هد می‌گوید: «آن‌ها روش‌های مخصوص به خودشان را دارند که از مادر و دیگر نزدیکان‌ خود آموخته‌اند. وال‌های قاتل همچنین حیواناتی کاملاً محافظه‌کارند و اگر از این طریق کارها را انجام دهند؛ آنگاه تمایلی به تغییر روش خود ندارند». وی معتقد است ویژگی‌ آخر، در خصوص اورکاهایی که به اسارت درآمده‌اند از اهمیت زیادی برخوردار است.

او اضافه‌می‌کند: «برای هر حیوان فرهنگ‌محور، خصوصاً از یک فرهنگ محافظ‌کار، این [اسارت] شدیداً دشوار است».

توانایی مکالمه‌ی اورکاها به‌وسیله‌ی سوت و نداهای ضربان‌مانند؛ و نیز «دیدن‌»شان از طریق ارسال کلیک‌های صوتی همانند یک سونار، خصوصیتی است که برای همه‌ی محققین جالب توجه بوده است. بسیاری از پستانداران باله‌دار دریایی – شامل دلفین، نهنگ و گرازماهی – تا حدی مجهز به چنین قابلیت‌هایی‌اند؛ اما اورکاها طی نسل‌های متوالی، زبانی پیچیده و محلی را آموخته‌اند که همین امر حیرت پژوهش‌گران را برانگیخته است.

پروفسور «ویتلو آو» از مجموعه‌ی پژوهشی پستانداران دریایی دانشگاه ایالتی هاوایی، اخیراً با اتمام یک برنامه‌ی پژوهشی، مشخص نمود که اورکاها، سامانه‌ی ردیابی صوتی‌شان را نه‌فقط جهت جستجوی ماهی در آب‌های گل‌آلود و تشخیص ماهی قزل‌آلا؛ که برای شناسایی عذای محبوب‌شان، یعنی «ماهی آزاد چینوک» نیز به‌کار می‌گیرند. آو می‌گوید: «آن‌ها ماهی آزاد چینوک را از فاصله‌ی دوری – تقریباً نصف زمین فوتبال – تشخیص داده و قادرند ردیاب صوتی خود را برای تشخیص، تعقیب و نهایتاً شکارشان به‌کار برند».

دکتر «سم ریج‌وی»؛ عصب‌شناس زیستی و دامپزشک پژوهشی بنیاد ملی پستانداران دریایی سن‌دیه‌گوی کالیفرنیا، معتقد است مغز اورکا حاوی مقادیر کمتری از قشر مخی - توده‌ی خاکستری‌رنگی که مسئول خاطرات، توجه و تفکر است - نسبت به مغز انسان می‌باشد؛ اما در عوض «آکسون‌های میلین‌دار» قطوری را داراست که به‌عنوان بزرگراه تکانه‌های عصبی به حساب می‌آیند. او می‌گوید:

«شبیه‌ به رایانه‌ای است که شاید حافظه‌ی کمی داشته باشد، اما مجهز به سیم‌های بزرگتری است. هر چه آکسون (سلول عصبی) بزرگتر باشد، سرعت مخابره‌ی تکانه‌های عصبی بیشتر خواهد بود».

دکتر «پاتریک هوف»؛ قائم‌مقام دپارتمان عصب‌شناسی آموزشگاه پزشکی مونت‌سینای نیویورک، به طور خلاصه مغز اورکا را بسیار بزرگ و با ظرفیت‌های هنگفت می‌داند. اما اینکه چنین ظرفیتی عامل استعداد قتل آگاهانه‌ی یک انسان است، چیزی است که به‌عقیده‌ی وی هنوز آن را نمی‌توان به اثبات علمی رساند.

او می‌گوید: «در نگاه اول حیوانی وحشی است و درنده‌خویی‌اش به خوبی شناخته شده. احتمال دارد در شرایط استرس، اسارت و یا استرش ناشی از اسارت، برخی از این رفتارها بروز داده شود».

مارینو از رشد مناسب یک اورکای منزوی و به دور از آب‌های پهناور اقیانوس‌های جهان و دورافتاده از محیط اجتماعی خانواده‌ی وسیع‌اش – از پدربزرگ و مادربزرگ‌ تا نوزادان – ابراز شگفتی می‌کند. او می‌گوید: «زندگی در یک استخر و سرگرم‌سازی هرروزه‌ی مردم طی ۲۷ سال، هر کسی را دیوانه می‌کند».

چه شد که مفهوم جامعه‌ی هم‌جنس‌گرایان در ذهن من شکل گرفت؟

وقتی شانزده هفده ساله بودم همیشه این تصور را داشتم که در آینده با یک پسر زندگی می‌کنم. هم‌دیگر را نوازش می‌کنیم و دوست می‌داریم. در ذهنم یک زندگی رویایی ساخته بودم. با آن پسر حرف می‌زدم و به جای او هم حرف می‌زدم. فکر می‌کردم که چه جاهایی با هم می‌رویم، خانه‌مان چه شکلی است و نظایر این.

بعدها از طریق اینترنت با سایت گی‌ایران آشنا شدم. آن‌جا هم‌جنس‌گرایان ایرانی پیغام می‌نوشتند. در این زمان بود که ذهن من از حالت من و یک پسر دیگر خارج شد و خود را در میان جمعی دیدم که هم‌احساس من بودند. حس کردم به بیش از یک نفر اهمیت می‌دهم. حس کردم دوست دارم بدانم حال بقیه چطور است، چه کار می‌کنند، رابطه‌شان با دوست‌شان چطور است.

بعدها با دوستان همجنس‌گرای‌ام بیرون می‌رفتم، رستوران می‌رفتیم، مهمانی می‌رفتیم. به زندگی آن‌ها اهمیت می‌دادم و آن‌ها هم همین طور، به زندگی من و مسایل من اهمیت می‌دادند. من که تمام زندگی‌ام را تنها مانده بودم و نمی‌توانستم رابطه نزدیکی با دوستان‌ام داشته باشم این احساس را پیدا کردم که دیگر تنها نیستم. موضوع مشترکی دارم که دوست دارم با بقیه در میان بگذارم. به صحبت‌های آن‌ها اهمیت می‌دادم و لذت می‌بردم.

از طرفی با چیز دیگری هم آشنا شدم و آن درد و رنجی بود که سایر هم‌جنس‌گرایان داشتند که در بسیاری من هم با آن‌ها همدرد بودم. برای مثال ما به‌خاطر رفتارمان مسخره می‌شدیم. جدی گرفته نمی‌شدیم. مجبور بودیم نقش بازی کنیم. با خانواده‌مان مشکل داشتیم. می‌ترسیدیم دیگران بفهمند همجنس‌گرا هستیم. از نقش بازی کردن خسته بودیم. از طرفی با دستاوردهای هم‌جنس‌گرایان در غرب آشنا شدم. شاهد بودم که کشورهای غربی و شرقی یکی پس از دیگری ازدواج هم‌جنس‌گرایان را به رسمیت می‌شناسند. تشکل‌های هم‌جنس‌گرایان به صورت علنی فعالیت می‌کنند و مسائل‌شان را مطرح می‌کنند.

در همین ایران می‌دیدم که بعضی هم‌جنس‌گرایان توانستند زندگی خوبی داشته باشند. دیدم که بعضی از پدر و مادرها می‌دانند که فرزندشان همجنس‌گرا است و با شریک زندگی‌اش در یک خانه زندگی می‌کند و مثل هر زوج دیگری کار و زندگی خودشان را دارند.

همه‌ی این‌ها باعث شد یک سری احساسات جمعی که از رنج‌ها و خوشی‌های هم‌جنس‌گرایان تشکیل شده بود در من بیدار شود. خودم را با هم‌جنس‌گرایان دیگر در یک پیوند عمیق می‌دیدم. پس از حدود دو سال و در سن بیست‌سالگی مفهومی به عنوان جامعه‌ی هم‌جنس‌گرایان در ذهن من به صورت بسیار پر رنگی نقش بست.

رویاهای من در باره‌ی جامعه‌ی هم‌جنس‌گرایان چه بود؟

سال‌های ۱۳۷۹ تا حوالی ۱۳۸۲ تا جایی که شاهد بودم هم‌جنس‌گرایان کم کم به صورت گسترده هم‌دیگر را پیدا می‌کردند. یکی از دلایلش شرایط اجتماعی بود و دلیل دیگر، که مهم‌تر نیز بود اینترنت بود.

آن روزها خیلی هوای هم را داشتیم. جمع‌های متعددی داشتیم و همه با هم تلفنی در ارتباط بودیم. از حال هم باخبر بودیم. به مسایل هم اهمیت می‌دادیم. تجربیات‌مان را با هم در میان می‌گذاشتیم. خلاصه خیلی هم‌بسته بودیم. حس درگروه‌بودن داشتم. فکر می‌کردم ما یک نیروی اجتماعی هستیم و می‌توانیم توان جمعی‌مان را به‌کار ببریم و در جهت منافع جمعی ازش استفاده کنیم. فکر می‌کردم می‌توانیم به‌هم کمک کنیم ولی چنین نشد. طولی نکشید که این خرده فرهنگ و جامعه کوچک و نوپا از هم گسسته شد.

شاید یکی از دلایل‌اش این بود که همه‌ی ما خیلی آشکارتر شده ‌بودیم. دیگر خانواده‌ها می‌دانستند هم‌جنس‌گرا هستیم. دوستان‌مان می‌دانستند. فامیل می‌دانست. همکاران می‌دانستند. دیگر احساس تنهایی و انزوا را به آن صورت سابق نداشتیم.

هم‌جنس‌گرا بودن برای‌مان یک چیز عادی شده بود. بخشی از پیوند ما هم‌جنس‌گرایان که از منزوی بودن و رانده بودن از جامعه و مخفی بودن شکل گرفته بود پاره شد و آن گروه‌ها از هم گسستند. هر کس با پارتنرش یا پارتنرهایش به کناری رفت و وبلاگی به پا کرد و شعر گفت و مقاله نوشت و بیانیه نوشت.

دیگر از حال هم خبر نداشتیم. تلفن هم را نداشتیم. دور هم جمع نمی‌شدیم. تجربیات‌مان را با هم قسمت نمی‌کردیم. درد دل نمی‌کردیم. وقتی به هم می‌رسیدیم وانمود می‌کردیم که همه چیز خوب است. سربسته حرف می‌زدیم. تعارف می‌کردیم. هم شکل جامعه‌ی دگرجنس‌گرا شدیم، در جامعه حل شدیم. این‌جا بود که فهمیدم انتظارم از جامعه‌هم‌جنس‌گرایان بسیار رویایی بوده. واقعیت‌ها چیز دیگری بودند. ما عده‌ای هم‌رزم نبودیم، پارتیزان نبودیم، فعال اجتماعی نبودیم. آن رویا در ذهن ماند و هنوز به واقعیت تبدیل نشده است.

انتظار من به‌عنوان یک هم‌جنس‌گرا از اکثریت جامعه ایران

۱- پذیرفتن واقعیتی به عنوان هم‌جنس‌گرایان در ایران

از نظر مجامع علمی و پزشکی معتبر (برای مثال (APA هم‌جنس‌گرایی یک بیماری روانی و اختلال نیست؛ هم‌جنس‌گرایی یک پدیده مدرن نیست؛ هم‌جنس‌گرایان به عنوان یک اقلیت در طول تاریخ و در سراسر زمین و در جوامع و فرهنگ‌های مختلف وجود داشته‌اند، ایران هم از این قاعده جدا نیست. اکثریت باید قبول کند که حضور هم‌جنس‌گرایان یک واقعیت است و نمی‌توان آن را انکار کرد.

چرا لازم است هم‌جنس‌گرایان به عنوان یک واقعیت اجتماعی پذیرفته شوند؟

انکار کردن واقعیت‌های اجتماعی در هر زمینه‌ای (از تغییر شرایط اجتماعی و سطح سواد زنان گرفته، تا اعتیاد و پیشرفت اجتماعی فرهنگی و وجود هم‌جنس‌گرایان) توان جامعه را در بررسی موقعیت‌ها، رویارویی با مسائل و نیازها، و انعطاف‌پذیری از بین خواهد برد. برای حفظ پویایی و سلامت جامعه چشم‌پوشی بر روی حقایق راهکار مناسبی نیست.

۲- پذیرفتن ظرفیت نقش مثبت هم‌جنس‌گرایان

به عنوان یک شهروند اقلیت، ما می‌توانیم از ظرفیت‌های فردی و اجتماعی خود در جهت فعالیت‌های مثبت در جامعه، برای مثال، اشتغال، مسئولیت پذیری اجتماعی، تعهد به قوانینی که منصفانه نوشته شده باشند و مشارکت در پاسداری از آن، مشارکت در امور ملی، برای مثال، دفاع از کشور و غیره استفاده کنیم. لازم است که این ظرفیت‌ها جدی گرفته شود و به آن بها داده شود.

چرا باید ظرفیت نقش مثبت هم‌جنس‌گرایان پذیرفته شود؟

زیرا در این صورت می‌توان از این ظرفیت استفاده کرد و در غیر ان صورت همیشه این امکان وجود خواهد داشت که هم‌جنس‌گرایان به عنوان یک اقلیت سرخورده و منزوی از ظرفیت‌های خود در مسیری به جز منافع عمومی استفاده کنند. بنابر این منافع اکثریت و اقلیت در این جهت است که نیروی فردی و اجتماعی هم‌جنس‌گرایان در جهتی قرار گیرد که برای همه سودمند باشد.

۳- دست برداشتن از سرکوب هم‌جنس‌گرایان

قوانین هم‌جنس‌گراستیز برچیده شود. دیدگاه‌های منفی اجتماعی به هم‌جنس‌گرایان اصلاح شود. فشار بر هم‌جنس‌گرایان و تلاش‌های بی فایده برای تغییر اقلیت همجنس‌گرا و به بردگی کشاندن ما متوقف شود. هیچ گونه تبعیضی در جامعه در قوانین در خانواده در محیط کار، بر اساس جنسیت و گرایش جنسی اجرا نشود.

چرا باید از سرکوب هم‌جنس‌گرایان دست برداشت؟

حمله و سرکوب و زیر فشار گذاشتن هم‌جنس‌گرایان عمدتن با دو هدف انجام می‌شود، یکی حذف هم‌جنس‌گرایان، و دیگری تلاش برای تغییر هم‌جنس‌گرایان. حذف هم‌جنس‌گرایان ممکن نیست به این دلیل که ما نه تنها فرزندان مردم دگرجنس‌گرا هستیم، بلکه به عنوان یک اقلیت اجتماعی، محصول جامعه و سبک زندگی اکثرت هستیم.

هم‌جنس‌گرایان تا زمانی که نسل بشر ادامه داشته باشد و راه حل پزشکی برای تعیین گرایش جنسی جنین پیدا نشود وجود خواهند داشت و فعلا راه حل عملی برای حذف کامل هم‌جنس‌گرایان وجود ندارد نتیجتا این تلاش بیهوده است.

تغییر گرایش جنسی هم بنا به نظر مجامع علمی ناممکن است و تلاش‌های نافرجام در این زمینه نتیجه‌ای جز ایجاد اختلالات روانی شدید در هم‌جنس‌گرایان نداشته است. این تلاش‌های بیهوده نتیجه‌ای جز صرف انرژی فردی و اجتماعی دوطرف دعوا نخواهد داشت.

کانون مدفعان حقوق بشر، صدور بیش از ۱۳ حکم اعدام برای بازداشت‌شدگان حوادث پس از انتخابات را اقدامی «غیرانسانی» دانست و خواستار توقف صدور چنین احکامی از سوی قوه قضائیه شد.

این کانون در نامه‌ای که خطاب به صادق لاریجانی، رئیس قوه قضائیه نوشته، از وی خواسته برای احکام صادر‌شده، «تدبیری» اندیشیده و زندانیان سیاسی را آزاد کند.

در پی حوادث پس از انتخابات، بیش از ۱۳ حكم اعدام توسط دادگاه‌ها برای معترضان صادر شده كه تاكنون دو حكم از آنها اجرا شده است.

علی‌محمد زمانی و آرش رحمانی‌پور، دو نفری هستند که حکم اعدام آنها چندی پیش در تهران به اجرا گذاشته شد.

شیرین عبادی به عنوان رئیس کانون مدافعان حقوق بشر در نامه خود، با ابزار نگرانی از صدور حکم اعدام برای محمدامین ولیان، دانشجوی ۲۰ ساله دانشگاه آزاد دامغان، از آقای لاریجانی پرسیده که «آیا صدور چنین احكامی، شائبه رفتار سیاسی در قوه قضائیه را تشدید نمی‌كند؟»

خانم عبادی نوشته که رئیس قوه قضائیه نمی‌تواند «مدافع و توجیه‌کننده» چنین احکامی باشد و در مقابل آن «سکوت» کند.

رئیس کانون مدافعان حقوق بشر در بخش دیگری از نامه خود از اینکه «قاتلان جوانان كه در كهریزك و كوی دانشگاه فاجعه آفریدند، در آرامش و امنیت كامل به سر می‌برند»، اما برای جوانان معترض، به اتهام محاربه، حکم اعدام صادر می‌شود، اظهار شگفتی کرده است.

در این نامه همچنین، به کشته و زخمی شدن تعدادی از معترضان، در جریان ناآرامی‌های هشت ماه گذشته اشاره شده و آمده است که این مسائل، تاثیر «جبران‌ناپذیری» به همراه داشته است.

در جریان ناآرامی‌های پس از انتخابات، بر اساس آمارهای دولتی، دست‌کم ۴۰ تن کشته و ده‌ها نفر دیگر زخمی شدند.

طی این مدت، صد‌ها فعال سیاسی، اجتماعی و روزنامه‌نگار نیز بازداشت و محاکمه شده‌اند.

علی لاریجانی در واکنش به اظهارات ژنرال دیوید پتریوس، فرمانده نیرو‌های آمریکایی در خاورمیانه، دولت آمریکا را دولتی «آدم‌کش و اوباش» خواند.

ژنرال دیوید پتریوس گفته که جمهوری اسلامی با سرکوب معترضان به نتیجه انتخابات، به سمت «اوباش‌سالاری» حرکت می‌کند.

علی لاریجانی

به گزارش امروز سه‌شنبه خبرگزاری فارس، آقای لاریجانی این اظهارات فرمانده آمریکایی را «توهین‌آمیز و سخیف» دانسته و ایالات متحده را به «دسیسه‌چینی» در منطقه متهم کرده است.

به گفته رئیس مجلس شورای اسلامی، اظهارات آقای پتریوس به خاطر «ناراحتی» از «نفرت عمومی ملت‌های منطقه» از اقدامات آمریکا ایراد شده است.

لاریجانی افزوده که دولت آمریکا در عراق، افغانستان، غزه، زندان ابوغریب و گونتانامو «فجایع سبوعانه‌ای» مرتکب شده است.

رئیس مجلس اظهار داشت که مقام‌های آمریکایی با «عربده‌کشی‌ بیشتر خود را زبون معرفی می‌کنند.»

ژنرال پتریوس در گفتگو با برنامه فرید زکریا در شبکه تلویزیونی سی‌ان‌ان افزوده که جمهوری اسلامی از حکومت «روحانیون» در حال تبدیل شدن به حکومت «اوباش‌ها و بی‌سر و پاها» است.

هیلاری کلینتون، وزیر خارجه آمریکا نیز پیش از این گفته بود که ایران در حال تبدیل شدن به یک دیکتاتوری نظامی است.

تنش‌ها میان ایران و آمریکا پس از شکست مذاکرات تبادل سوخت هسته‌ای میان تهران و غرب در ماه‌های اخیر افزایش یافته است.

آمریکا با اعتراض به «سرکوب» معترضان در ایران از سوی نیرو‌های نظامی، همزمان تلاش‌ها برای اعمال دور جدید تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی را آغاز کرده است.

ایران نیز با متهم کردن آمریکا به دخالت در امور داخلی خود، اعلام کرده که تحریم‌ها هیچ تاثیری بر تهران و مناسباتش با سایر کشور‌ها نخواهد گذاشت.

نخستین جلسه دادگاه رسیدگی به پرونده ۱۲ تن از متهمان وقایع بازداشتگاه کهریزک برگزار شد.

به گزارش امروز سه‌شنبه خبرگزاری ایلنا، این جلسه به ریاست قاضی محمد مصدق، در محل سازمان قضایی نیروهای مسلح به صورت غیرعلنی برگزار شد.

در این جلسه، اولیای دم و سایر شاکیان پرونده، وکلای آنان و تمامی متهمان حضور داشتند.

پیش از این وب‌سایت تابناک، متهمان پرونده کهریزک را چند مامور ارشد نیروی انتظامی معرفی کرده بود.

در آغاز جلسه دادگاه، محمد مصدق گفت که هدف از رسیدگی به این پرونده، «کشف حقیقت و اجرای عدالت» است و محاکمه چند مامور به معنای نادیده‌گرفتن «زحمات نیروی انتظامی» نیست.

وی با ممنوع اعلام کردن انتشار محتویات جلسات دادگاه، افزود: «بخشی از محتویات پرونده دارای اطلاعات و مطالبی است که انتشار آن منافی نظم عمومی جامعه و مخل انتظام مملکتی است.»

در ادامه جلسه، کیفرخواست صادره برای ۱۲ متهم پرونده از سوی منشی دادگاه قرائت و سپس اتهامات از سوی ریاست دادگاه به متهمان تفهیم شد.

در ادامه، نماینده دادستان به دفاع از کیفرخواست پرداخت و به دنبال آن پدر محمد کامرانی و سایر شاکیان پرونده، شکایت خود را مطرح کردند.

محمد کامرانی، ۱۸ ساله، روز ۱۸ تیرماه در حوالی میدان ولی‌عصر بازداشت شد و پس از انتقال به بازداشتگاه کهریزک، ۲۵ تیرماه بر اثر شکنجه‌های وارده در این بازداشتگاه جان باخت.

بر اساس گزارش‌های رسمی، برخی از بازداشت‌شدگان حوادث پس از انتخابات، به بازداشتگاه کهریزک که در جنوب تهران واقع شده، منتقل شده‌ بودند.

گزارش‌های کمیته ویژه مجلس و سازمان‌ قضایی نیرو‌های مسلح تائید کرده‌اند که در این بازداشتگاه، با دستگیرشدگان «رفتارهای خشنی» صورت گرفته که منجر به مرگ سه تن از آنها شده است.

گزارش کمیته‌ ویژه در خصوص بررسی حوادث بازداشتگاه‌ها ۲۰ دی‌ماه در صحن علنی مجلس قرائت شد.

در این گزارش به کشته ‌شدن محسن روح‌الامینی، امیر جوادی‌فر و محمد کامرانی در این بازداشتگاه اشاره شده است.

چهارم بهمن‌ماه نیز عبدالحسین روح‌الامینی، پدر محسن روح‌الامینی، از رامین آقازاده قهرمانی، به عنوان یکی دیگر از جان‌باختگان بازداشتگاه کهریزک نام برد.

رامین مهمانپرست، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران از آزادی عبدالرحمان حاجی‌احمدی، رهبر گروه پژاک خبر داد.

عبدالرحمان حاجی‌احمدی، رهبر گروه پژاک چند روز پیش از این، از سوی پلیس آلمان بازداشت شده بود.

رامین مهمانپرست، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران

به گزارش امروز سه‌شنبه خبرگزاری فارس، رامین مهمانپرست با «نمایشی» توصیف کردن دستگیری حاجی‌احمدی گفته که ایران تلاش دارد تا وی و اعضای گروه پژاک را دستگیر کند.

آقای مهمانپرست با انتقاد از این اقدام دولت آلمان، کشور‌های اروپایی را متهم به حمایت از «تروریسم» کرد و گفت: «شواهد بسیاری وجود دارد که اروپا محل امن نگهداری و حفاظت از تروریست‌ها است.»

وی اظهار داشت که ایران تمام «اسناد جنايات» گروه پژاک را به طرف‌های اروپايی و غربی تحويل داده‌ و خواستار تحویل آنها به جمهوری اسلامی است.

اعضای گروه پژاک دارای رابطه نزدیک با حزب کارگران کردستان ترکیه (پ‌ک‌ک) هستند که از سال ۱۹۸۴، درگیری‌های مرگباری با نیروهای دولتی ترکیه در جنوب شرقی این کشور دارند.

علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی نیز روز گذشته از مقام‌های آلمان خواسته بود که حاجی‌احمدی را برای محاکمه تحویل دولت ایران بدهد.

وب‌سایت روزنامه جام‌جم هم به نقل از پرویز سروری، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس از احضار سفرای آلمان و ایتالیا به این کمیسیون خبر داده است.

به نوشته ایلنا، علاء‌الدين بروجردی، رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس در ملاقات با برند اربل، سفير آلمان در ایران، گفت كه جمهوری اسلامی از آلمان انتظار دارد به حمايت از رئيس گروه پژاک پايان دهد.

حمید معصومی‌نژاد نیز، هفته گذشته به اتهام دست داشتن در «قاچاق سلاح» برای جمهوری اسلامی از سوی پلیس ایتالیا دستگیر شده است.

ایران دستگیری این خبرنگار را محکوم و اتهامات وی را رد کرده است. مقام‌های جمهوری اسلامی می‌گویند که مقام‌های ایتالیایی تحت فشار آمریکا اقدام به بازداشت معصومی‌نژاد کرده‌اند.

یک مرجع تقلید، با اعتراض نسبت به افزایش «مشکلات و مفاسد اخلاقی» در جامعه، از دولتمردان به خاطر اهمیت ندادن به «مسائل اخلاقی» به شدت انتقاد کرد.

آیت‌الله ناصر مکارم‌شیرازی در دیدار با جمعی از پژوهشگران سازمان تبلیغات اسلامی، از گسترش «اعتياد، طلاق، رشوه‌خواری و بدحجابی» در کشور انتقاد کرده و از دولت و نهاد‌های مسئول خواسته که به طور جدی «فکری در مورد مسائل اخلاقی جامعه» کنند.

آیت‌الله ناصر مکارم‌شیرازی

به گزارش امروز سه‌شنبه خبرگزاری ایلنا، این مرجع تقلید، «سياست‌زدگی، بی‌اهمیتی مسئولان و تهاجم فرهنگی» را سه عامل افزایش «فساد و مشکلات» در جامعه عنوان کرده است.

روز گذشته (دوشنبه) احمد خاتمی عضو مجلس خبرگان رهبری نیز از رابطه آزادانه دختران و پسران در جامعه انتقاد کرده و خواستار برخورد با «مفاسد اجتماعی» شده بود.

اظهارات مکارم‌شیرازی در شرایطی ایراد می‌شود که روابط دولت محمود احمدی‌نژاد با مراجع تقلید، سال‌هاست که به سردی گرائیده است.

گروهی از مراجع تقلید در این سال‌ها در اعتراض به اقدامات دولت احمدی‌نژاد، حاضر نشده‌اند با وی دیدار و گفتگو داشته باشند.

محمدحسین صفارهرندی، وزیر ارشاد در دولت نهم نیز شامگاه دوشنبه در سخنانی، به اختلاف مراجع تقلید با دولت احمدی‌نژاد اشاره کرده است.

آقای صفارهرندی گفته کسانی «اصلا کارشان این بود که نگاه مراجع را به دولت بد کنند که متاسفانه موفق هم شده‌اند.»

وزیر سابق ارشاد نامی از این افراد نبرده، اما گفته که «بی‌سلیقگی‌ها» و اظهار نظرهای خارج از «تخصص» برخی اعضای دولت نیز، موجب تغییر رفتار «به‌حق» مراجع تقلید نسبت به دولت شده است.

وی در عین حال اظهار امیدواری کرده که محمود احمدی‌نژاد در جریان سفر به قم بتواند با گروهی از این مراجع تقلید دیدار کند.

حضور اسفندیار رحیم‌مشایی در دولت نهم و دهم و حمایت احمدی‌نژاد از وی، یکی از موارد اختلاف مراجع تقلید با دولت وی به شمار می‌رود.

اظهارات و اقدامات رحیم‌مشایی در زمانی که ریاست سازمان میراث فرهنگی و گردشگری را بر عهده داشت با خشم راجع تقلید و محافظه‌کاران روبرو شد و آنها بارها خواستار برکناری وی شدند، اما احمدی‌نژاد به این درخواست‌ها اعتنایی نکرد.

احمدی‌نژاد در دولت دهم نیز رحیم‌مشایی را به عنوان معاون اول خود معرفی کرده بود که با مخالفت آیت‌الله خامنه‌ای، وی از سمت خود استعفا کرد.

وکیل محمد خاتمی، رئیس جمهوری سابق ایران، خبر ممنوعیت خروج وی از کشور را تکذیب کرد.

خبرگزاری فارس امروز (سه‌شنبه) به نقل از یک مقام اطلاعاتی، از «ممنوع‌‌الخروج شدن» خاتمی خبر داده بود.

عباس امیری‌فر، دبیر اجرائی جامعه وعاظ تهران، به از نقل مقام اطلاعاتی یادشده، به خبرگزاری فارس گفته که محمد خاتمی، چندی پیش قصد خارج شدن از کشور را داشته که از خروج وی جلوگیری شده است.

این در حالی است که محمود علیزاده طباطبایی به خبرگزاری ایلنا گفته که برای ممنوع‌الخروج كردن افراد، «باید تصمیم قضایی اتخاذ شود، حال آنكه تاكنون چنین تصمیمی برای ‌آقای خاتمی گرفته نشده است.»

وب‌‌سایت پارلمان‌نیوز نیز به نقل از یکی از نزدیکان رئیس جمهوری سابق ایران نوشته است: «خاتمی اخیرا قصد خروج از کشور را نداشته و ممنوع‌الخروج نشده است.»

برخی خبرگزاری‌های نزدیک به دولت نیز پس از انتشار خبر مذکور ادعا کرده‌اند که خاتمی پیش از ۲۲ بهمن قصد سفر به یک کشور اروپایی را داشته است.

گزارش‌ها از ایران حاکی از آزادی عماد بهاور، احمد جلالی فراهانی، صالح نقره‌کار، یاشار دارالشفاء، مهرداد رحیمی، مهدی آمیزش و حمیده قاسمی‌ است.

عماد بهاور، عضو شاخه جوانان نهضت ‌آزادی پس از یک روز بازداشت، شب گذشته (دوشنبه) آزاد شد. وی پیش از این نیز در جریان اعتراض‌ها به نتیجه انتخابات بازداشت شده بود.

عماد بهاور

یاشار دارالشفاء، فعال دانشجویی نیز شب گذشته، پس از یک‌ماه بازداشت آزاد شد. وی در جریان بازداشت‌های گسترده پیش از ۲۲ بهمن‌ماه، به همراه تعداد زیادی از روزنامه‌نگاران و فعالان سیاسی و مدنی از جمله مازیار سمیعی و امید مهرگان بازداشت شده بود.

مهرداد رحیمی، فعال سیاسی-مدنی نیز پس از دوماه بازداشت، عصر روز گذشته (دوشنبه) با تودیع وثیقه ۷۰ میلیون تومانی آزاد شد.

این فعال حقوق بشر، ۱۲ دی‌ماه پس از احضار به وزارت اطلاعات بازداشت شده بود. وی در طول مدت بازداشت، جهت اخذ اعترافات تلویزیونی تحت فشار قرار داشت.

همچنین حمیده قاسمی، فعال دانشجویی، احمد جلالی فراهانی روزنامه‌نگار و صالح‌ نقره‌کار پس از یک ماه بازداشت، شب گذشته آزاد شدند.

نقره‌کار، مسئول سابق روابط عمومی دادستانی کل کشور و خواهرزاده زهرا رهنورد، با قرار وثیقه ۵۰ میلیون تومانی آزاد شده است.

مهدی آمیزش، فعال حقوق کودک نیز پس از بیش از دوماه بازداشت با تودیع وثیقه آزاد شد. در حال حاضر تعداد دیگری از فعالان حقوق کودک از جمله مریم ضیاء، بابک نظری و سعید جلالی‌فر در زندان به سر می‌برند.

صدور حکم دادگاه تجدیدنظر برای دو روزنامه‌نگار
شعبه ۵۴ دادگاه تجدیدنظر استان تهران نیز از تائید حکم حبس دو روزنامه‌نگار زندانی خبر داده است.

به گزارش وب‌سایت کلمه، سعید لیلاز، روزنامه‌نگار و سردبیر سابق روزنامه سرمایه، به سه سال حبس تعزیری محکوم شده است.
دادگاه بدوی، این روزنامه‌نگار را به ۹ سال زندان و ۷۴ ضربه شلاق محکوم کرده بود.

بهمن احمدی امویی

اتهامات سعید لیلاز، «تبلیغ علیه نظام»، «اجتماع و تبانی برای اقدام علیه امنیت»، «اخلال در نظم عمومی» و «توهین به مسئولان نظام» عنوان شده است.

این روزنامه‌نگار، حدود ۹ ماه است که در زندان به سر می‌برد.

گزارش‌های دیگر نیز حاکی از صدور پنج سال حبس تعزیری برای بهمن احمدی امویی از سوی دادگاه تجدید‌نظر است.

این روزنامه‌نگار، پیش از این از سوی دادگاه بدوی، به هفت سال و چهار ماه زندان و ۷۴ ضربه شلاق محکوم شده بود.

اعتراض به وثیقه‌های سنگین
کمپین بین‌المللی حقوق بشر در ایران هم در بیانیه‌ای، به تعیین وثیقه‌های سنگین برای زندانیان سیاسی اعتراض کرده و این رویکرد دستگاه قضایی جمهوری اسلامی را نوعی «گروگان‌گیری» خوانده است.

این کمپین، در بیانیه خود آورده که میزان برخی از وثیقه‌ها از «درآمد ۱۰۰ سال» این زندانیان بیشتر است.

وثیقه یک میلیارد تومانی برای فیض‌الله عرب‌سرخی و وثیقه ۸۰۰ میلیون تومانی برای عبدالله مومنی، از جمله وثیقه‌های سنگینی است که در این بیانیه به آن‌ها اشاره شده است.

کمپین بین‌المللی حقوق بشر در ایران در ادامه نوشته است: «بسیاری از زندانیان سیاسی که مبلغ وثیقه‌های تعیین‌شده ده‌ها مرتبه فراتر از توانایی مالی آنها برای پرداخت است، از کمک‌های دوستان و آشنایان و بستگان خود بهره می‌گیرند و به تودیع وثیقه اقدام می‌کنند.»

وزارت خزانه‌داری ایالات متحده، اجازه صدور فناوری‌های اینترنتی مثل خدمات ارسال پیامک و اشتراک عکس را به ایران صادر کرد.

آن‌طور که هفته‌نامه آمریکایی نیویورک تایمز نوشته، این وزارتخانه علاوه بر ایران، مجوز انتقال خدمات ویژه اینترنتی به سودان و کوبا را هم صادر کرده است.

AFP

به این ترتیب، شرکت‌های ارائه‌دهنده این نوع خدمات مثل یاهو و گوگل، با وجود تحریم‌های واشینگتن علیه ایران می‌توانند به صورت آزادانه، نرم‌افزارهای خدماتی خود را به این کشور صادر کنند.

این شرکت‌ها تا کنون به علت نگرانی از نقض تحریم‌های ایالات متحده، از این کار خودداری می‌کردند.

تغییر مقررات مربوط به تحریم‌ها از سوی وزارت خزانه‌داری آمریکا شامل نرم‌افزارهای ارتباطی می‌شود که استفاده از آنها برای کاربران اینترنتی رایگان است.

واشینگتن، ایران، کوبا و سودان را به عنوان «جوامع بسته» معرفی می کند که حکومت‌هایشان اجازه دسترسی آزادانه به اطلاعات به شهروندان را نمی‌دهند.

وزارت خارجه و سنای آمریکا پیش از این برای کمک به گردش آزاد اطلاعات در این کشورها چنین پیشنهادی را مطرح کرده بودند.

در جریان اعتراض‌ها به نتیجه نتیجه انتخابات ریاست جمهوری ایران و ممانعت از فعالیت رسانه‌های خارجی در این کشور، شهروندان ایرانی با استفاده از توییتر، فیس‌بوک، ای‌میل و پیامک، اخبار ایران را به خارج از این کشور انتقال دادند.

شبکه اجتماعی فیس‌بوک، یکی از محبوب‌ترین سایت‌های اینترنتی در میان کاربران ایرانی به شمار می‌رود که در حال حاضر از سوی کمیته تعیین مصادیق فیلترینگ، مسدود شده است.

دولت آمریکا خرداد ماه سال جاری شمسی نیز از شبکه اینترنتی توییتر خواسته بود به علت انعکاس صدای ناراضیان ایران، برنامه معاینه فنی شبکه خود و قطع موقت آن را عقب بیندازد.

صادرکنندگان بزرگ فرآورده‌های نفتی، در سکوت خبری، صادرات بنزین به ایران را متوقف کرده‌اند.

روزنامه فایننشال تایمز با اعلام این خبر نوشته است که این اقدام یا از بیم تحریم‌های احتمالی ایالات متحده علیه این شرکت‌ها صورت گرفته و یا نشانه موفقیت تلاش‌های پشت پرده واشینگتن برای افزایش فشار بر جمهوری اسلامی است.

بر اساس این گزارش، سه شرکت‌ سوئیسی ویتول، گلنکور و ترافیگورا که بخش عمده‌ای از بازار جهانی فرآورده‌های نفتی را در اختیار دارند، صدور بنزین به ایران را متوقف کرده‌اند.

این سه شرکت در مجموع، نیمی از بنزین صادراتی به ایران را تامین می‌کردند.

مدیر شرکت‌ ترافیگورا به فایننشیال تایمز گفته است که تنش‌های سیاسی ناشی از صدور بنزین به ایران، معامله با این کشور را دشوار کرده است.

با این حال این اقدام این سه شرکت، به معنی قطع کامل صدور بنزین به ایران نیست، چون تحریم‌های ایالات متحده علیه تهران، هنوز صادرات بنزین به این کشور از سوی شرکت‌های غیرآمریکایی را هدف قرار نداده است.

توقف بنزین به ایران از سوی این سه شرکت بزرگ در حالی صورت می‌گیرد که کنگره آمریکا به تازگی، تحریم‌های یک‌جانبه‌ای چون منع صدور بنزین به جمهوری اسلامی را تصویب کرده است.

همزمان با افزایش فشارهای ایالات متحده و جامعه جهانی بر جمهوری اسلامی، به نظر می‌رسد در سال جاری میلادی، تنها شرکت‌های کوچک به ادامه معاملات در زمینه فرآورده‌های نفتی با تهران تمایل داشته باشند.

ایران پنجمین صادرکننده بزرگ نفت در جهان است، اما بیش از ۴۰ درصد سوخت مورد نیاز خود را به علت کمبود ظرفیت پالایشگاهی، از خارج وارد می‌کند.

مصرف روزانه بنزین در ایران بنابر اعلام خبرگزاری ایسنا، نزدیک به ۷۳ میلیون لیتر است.

روزنامه‌های اقتصادی ایران نیز گزارش کرده‌اند که دولت این کشور برای واردات بنزین در سال‌ جاری، شش و نیم میلیارد دلار کسری بودجه دارد.

رکورد تاخیر دولت
سرمقاله امروز روزنامه مردم‌سالاری با عنوان «بودجه ۸۹ و سند توسعه» به تاخیر دولت در ارائه لایحه بودجه و بلاتکلیفی لایحه برنامه پنجم توسعه اختصاص یافته است.

در این سرمقاله آمده است: «لايحه بودجه ۸۹ اولين سند رسمی بودجه در دولت دهم به شمار می‌رود که دستخوش لوايح اخير دولت رکورد بی‌نظيری از تاخير را برجای گذاشته به طوری که در تاريخ بودجه‌نويسی دهه گذشته چنين تاخيری بی‌سابقه بوده است. حرف و حديث‌ها بر سه لايحه‌ای است که قرار است بر اساس برنامه پنجم باشد اما معلوم نيست پس چگونه بررسی آن از سوی مجلسی‌ها بر برنامه مقدم‌شده تمامی ندارد.»

این روزنامه در ادامه می‌افزاید: «اگر چه بر اساس آيين‌نامه داخلی مجلس، دولت بايد حداکثر تا نيمه آذر لايحه بودجه را به نمايندگان تقديم می‌کرد، اما تعلل دولت باعث شد تا اين لا يحه ۳۶۸ هزار و ۴۰۰ ميليارد تومانی با تاخيری دوماهه به دست مجلسی‌ها برسد. تعلل دولت در ارسال اين لايحه به مجلس باعث شده بود تا هر روز اظهارنظرهای جديدی در اين رابطه به گوش برسد.»

به نوشته این روزنامه: «برخی کارشناسان اقتصادی، سال ۸۹ را سالی بدون برنامه ناميده‌اند. چرا که تاخير دولت در ارائه برنامه توسعه پنجم و هم‌زمانی آن با زمان ارائه بودجه سال ۸۹ نتيجه‌ای جز اين در بر ندارد که امسال دولتی‌ها بودجه‌ای بدون برنامه به مجلس ارائه کنند.»

متن کامل سرمقاله

راه‌کارهایی برای تشویق مردم
سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد با عنوان «لزوم رعايت عدالت در حذف يارانه‌ها» به ارائه راه‌کارهایی برای تشویق مردم به سرمایه‌گذاری‌های تولیدی و رفع مشکلات اقتصادی پرداخته است.

در این سرمقاله آمده است: «تعيين سقف برای ثروت افراد، انگيزه كار و تلاش در بين افراد جامعه را از بين می‌‌برد. ثروتی كه در خدمت توليد و اشتغال در جامعه باشد، هرچه بيشتر، بهتر. عدالت اقتصادی و اجتماعی نه‌تنها توليد ثروت توسط افراد را محدود نمی‌كند، بلكه با تكيه بر توانايی افراد و باز توزيع ثروت، موجب افزايش هم‌زمان ثروت و عدالت اجتماعی در جامعه می‌شود و سطح رفاه افراد جامعه را ارتقا می‌‌بخشد.»

این روزنامه در ادامه نوشته است: «دولت موظف است برای توزيع عادلانه امكانات و فرصت‌ها براي آحاد افراد جامعه به صورت برابر يا متناسب، فضايی مناسب ايجاد كرده و بر روند آن نظارت و مراقبت كند.»

این روزنامه در ادامه اضافه می‌کند: «توزيع درآمد حاصل از حذف يارانه‌ها به صورت نقدی اشتباهی بزرگ است؛ زيرا كه بار تورمی آن بر مردم بيش از كمك‌های اهدايی به آنها است. درآمد حاصله بايد صرف سرمايه‌گذاری در شركت‌هايی شود كه پروژه‌‌های عمرانی زيربنايی مانند بزرگراه‌ها، راه‌آهن، نيروگاه‌های برق و مشابه آنها را احداث می‌كنند. سهام اين شركت‌ها به تساوی بين مردم تقسيم شود.»

متن کامل سرمقاله

حساس‌ترین انتخابات عراق
سرمقاله امروز روزنامه کیهان با عنوان «پیام‌های روشن انتخابات عراق» در مورد انتخابات اخیر پارلمانی عراق و نقش آمریکا در این انتخابات نوشته شده است.

در بخشی از این سرمقاله آمده است: «انتخابات پارلمانی عراق حساس ترين انتخابات اين كشور پس از سقوط صدام شمرده می‌شود، چرا كه نه تنها مردم درباره سرنوشت خود و كشورشان تصميم می‌گيرند، بلكه در ادامه اين انتخاب، چگونگی تعامل با برخی از كشورهای منطقه نيز بازتعريف می‌شود.»

به نوشته این روزنامه: «عراقی‌ها پذيرفته‌اند برای آنكه حاكم بر سرنوشت خود و كشورشان شوند و به خاطر برپايی استقلال و رشد و توسعه عراق، تحمل تلفات هم داشته باشند. روز يكشنبه عليرغم تهديدات وسيعی كه صورت گرفته بود، مردم با مشاركتی ۶۵ درصدي پای صندوق‌های رای حاضر شدند. اين حضور، چيزی جز تحقير و ذلت برای تروريست‌ها و دشمنانی كه تاب ديدن استقلال و پيشرفت عراق را ندارند، در برنداشت.»

این روزنامه می‌افزاید: «اكنون يك سيستم سياسی مردمی- توافقی در عراق حاكم است. انتخابات پارلمان اين كشور مهر تاييد ديگری بر اين سيستم و گام استواری در مسير تحكيم و تثبيت آن است. برآيند انتخابات ۲ روز گذشته عراق نقطه عطفی برای استمرار يك نظم سياسی كه مورد موافقت مردم و سران قبايل و مذاهب مختلف عراقی است، می‌باشد.»

متن کامل سرمقاله

سایر مطبوعات:
سرمقاله امروز روزنامه رسالت با عنوان «آغازی بر پایان سرمایه‌داری»

سرمقاله امروز روزنامه قدس با عنوان «انتخابات عراق و چند نکته»

ایران:
● ۶۰۰ هزار فرصت شغلی ایجاد می‌شود
● انهدام شرکت هرمی با ۵۰۰ میلیارد تومان کلاهبرداری
● تکاپوی خرید در هفته آخر سال به اوج رسید
● شگفتی محافل جهانی از پیروزی شیعیان در انتخابات عراق

بانی فیلم
● ای کاش تئاتر همچون سینما زرق و برق داشت
● ثبت قرارداد فیلم‌های اکران نوروزی
● برای مهمانان سال تحویل پولی نمی‌دهیم
● «شب و قسم به دلتنگی» رسول صدرعاملی به تهران می‌آید

تهران امروز
● درختکاری مشترک لاریجانی و قالیباف
● نطق‌های توفانی در روز بودجه
● مخالفت تازه با سهمیه متاهلان
● دستگیری سران شبکه‌های هرمی

جام جم:
● پرداخت غرامت به آسیب‌دیدگان حوادث انتخابات
● تصویب کلیات بودجه بحث‌برانگیز
● رضازاده: من هم خدایی دارم
● شیرین، فیلمی برای ندیدن

جمهوری اسلامی:
● مراکز پیش دانشگاهی سال آینده حذف می‌شود
● تصویب کلیات لایحه بودجه ۸۹ در میان بحث‌های جنجالی نمایندگان
● دستگیری سرکردگان بزرگترین شبکه هرمی کشور
● هاشمی: خدمت به محرومان و نیازمندان سرلوحه امور نظام جمهوری اسلامی است

رسالت:
● میلیون‌ها دلار به هواداران موسوی کمک کردیم
● کلیات لایحه بودجه سال ۸۹ تصویب شد
● تلاش آمریکا برای داخالت غیر نظامی در ایران آغاز شده است
● پیش دانشگاهی از سال آینده حذف می‌شود

دنیای اقتصاد:
● سهم خصوصی‌ها در بازار خودرو
● دو نگاه متفاوت به اقتصاد ۸۹
● احتمال افزایش ۲۰ درصد حداقل دستمزد
● هفت هدف در برنامه‌های آینده بورس تهران

کیهان:
● درخواست ایران برای استرداد رئیس گروهک پژاک
● توزیع گسترده گوشت قرمز، مرغ و میوه از هفته آینده
● تصویب کلیات بودجه ۸۹
● حیرت جهانیان از حضور گسترده مردم در انتخابات عراق

مردمسالاری:
● دستگیری سرشبکه‌های بزرگ‌ترین شرکت هرمی
● اظهارات مخالفان و موافقان لایحه بودجه ۸۹
● دانشگاه‌ها وضعیت خوبی ندارند
● کاترین بیگلو مردان اسکار را کیش و مات کرد

وطن امروز
● دستگیری سران بزرگ‌ترین شرکت هرمی در کشور
● شیعیان پیروز انتخابات
● توزیع ۵۵ هزار تن کالای اساسی
● یزدانی‌خرم: نایب قهرمانی جام جهانی ارزشمند است

در هنگامه‌ی ناسزاگویی غریبی که نشریه‌ی «بیان» و روزنامه‌ی «کیهان» و دیگر نشریات حزب‌اللهی علیه من به راه انداخته بودند از دفتر روزنامه‌ی «فضیلت» به خانه‌ی ما زنگ زدند. مردی پرسید آیا حاضرم با نشریه‌ی «فضیلت» مصاحبه کنم؟

در پاسخ گفتم شنیده‌ام این نشریه ارگان دفتر ولایت فقیه است، آیا این‌طور است؟ شخصی که پای تلفن بود این نکته را تکذیب کرد. گفتم اما من مطمئن هستم که این نشریه ارگان ولایت فقیه است. من نویسنده‌ای آزاد هستم و حق ندارم با نشریه‌ای که ارگان مقامی محسوب می‌شود مصاحبه کنم.

گوشی را که گذاشتم می‌دانستم حادثه‌ای رخ خواهد داد. همین‌طور هم شد. فردای آن روز از کمیته‌ی منکرات به من تلفن کردند و گفتند روز بعد برای پاره‌ای توضیحات به دفتر این کمیته بروم.

واقعیت این است که من هنوز از عوارض حمله‌ی عصبی‌ای که دچار آن شده بودم رنج می‌بردم و ابدا در شرایطی نبودم که دوباره درگیر زندان و گرفتاری‌های دیگر بشوم. اما چاره‌ای نبود.

شروع به پاک‌سازی کردم و در جریان این پاک‌سازی نامه‌های مرحوم بزرگ علوی را که در همان اواخر و پس از چاپ کتاب طوبی و معنای شب برای‌ام فرستاده بود سوزاندم. این نکته‌ی عجیبی‌ست که در جامعه‌ی ایران همیشه مردم در حال سوزاندن مدارک بوده‌اند. لابد راز این‌که ما تاریخ درست و حسابی ننوشته‌ایم همین باید باشد.

روز بعد به کمیته‌ی منکرات رفتم. یک صاحب‌منصب پاسدار که قیافه‌اش به همه‌کس شبیه بود الا یک حزب‌الله، شروع کرد با من حرف‌زدن. قیافه‌اش به‌گونه‌ای بود که من شک نداشتم وابسته به یکی از جریان‌های سیاسی نفوذی در داخل جمهوری اسلامی‌ست.

او به رفیق‌اش گفت از من بازجویی کند. شخص دوم سوالی را روی کاغذ نوشت و به من داد تا پاسخ بدهم. طبیعت این سوال که اکنون آن را از خاطر برده‌ام به‌گونه‌ای بود که ناگهان تصمیم گرفتم پاسخی پیچیده و درهم و برهم به آن بدهم.

به شدت خسته و عصبی بودم. پاسدار که یک کلمه از پاسخ مرا درک نکرده بود به نزد شخص اول رفت و زیر گوش‌اش پچ‌وپچ کرد. پاسدار اول رو به من کرد و گفت: ببین من می‌دانم که شما یک نویسنده‌ی ماهر هستی. اخیرا ما خدمت مقام رهبری بودیم. ایشان به ما توصیه کردند رمان «طوبی و معنای شب» را بخوانیم.

من نمی‌دانم ادعایی که این شخص کرد تا چه حد صحت داشت.

بعد گفت اما اگر بخواهی ما را اذیت و آزار کنی می‌اندازمت توی زندان جنایت‌کارها. گفتم ببین آقا! مرا از مردم نترسان. من خاک پای مردم هستم. بعد هم شما می‌توانی مرا در چاه مستراح بیاندازی. من آن‌قدر پررو هستم که بی‌درنگ شروع می‌کنم به آزمایش خاک مستراح تا طبیعت آن را بشناسم.

پاسدار دستور داد مرا به حیاط کمیته‌ی مواد مخدر ببرند. امروز نمی‌دانم وضع به چه گونه است، اما در آن زمان کمیته‌ی منکرات از خودش زندانی نداشت. در عین حال دادستانی کمیته‌ی مواد مخدر و کمیته‌ی منکرات یکی بود.

حالا من در حیاط بازداشت‌گاه مواد مخدر و منکرات هستم. شماری از بازداشت‌شدگان خمار این گوشه و آن گوشه نشسته‌اند. خانمی با قیافه و چهره‌ی مردم ثروت‌مند نیز آن‌جاست. روشن می‌شود که در خانه‌ی او نوار آواز هایده را پیدا کرده‌اند و در عین حال به اندازه‌ی نیم‌لول تریاک نیز در آن‌جا پیدا شده.

دختر جوان و بسیار زیبایی نیز در گوشه‌ای نشسته بود و دائم توضیح می‌دهد که در زندگی‌اش حتی یک سیگار نکشیده. شرح زندگانی این دختر یکی از جالب‌ترین سرگذشت‌هایی‌ست که تا به حال شنیده‌ام. پدربزرگ این دختر در یکی از روستاهای قزوین با مالک ده درگیر می‌شود.

ماموران مالک او را تعقیب می‌کنند. مرد به خانه‌ی خودش فرار می‌کند و در حین خشم و غضب دختر کوچک‌اش را در آغوش گرفته و از طبقه‌ی دوم خانه به طرف ماموران پرتاب می‌کند. او گویا به دو دلیل این حرکت بی‌رحمانه را انجام می‌دهد.

دلیل نخستین‌اش ترساندن ماموران بوده و فرصت پیدا کردن برای فرار. دلیل دوم این که همیشه از دختر نفرت داشته است. ماموران او را دستگیر کرده و تحویل مقامات مسوول می‌دهند. مرد محکوم به زندان درازمدتی می‌شود.

او در زندان با خدمت‌کردن به زندانیان ثروت‌مند پول قابل توجهی جمع می‌کند. پس از سپری‌کردن دوران زندان با پولی که فراهم کرده خانه‌ی بزرگی می‌خرد و سپس دست به سرمایه‌گذاری‌های دیگر می‌زند.

بچه‌های زیادی پیدا می‌کند که یکی از آن‌ها مادر این دخترک است. در هنگام مرگ پدربزرگ این خانه سهمیه‌ی مادر این دختر می‌شود. اکنون به خاطر نمی‌آورم که چه‌طور ملک مادر نصیب دختر می‌شود.

مادر دختر معتاد بود و با یک افغانی قاچاق‌چی به صورت صیغه وصلت کرده بود. مرد افغانی بعد عاشق این دختر شده بود که در آن موقع نه سال داشته است. مرد افغانی زن‌اش را واداشته بود تا دختر را به او بدهد. زن که هم عاشق مرد افغانی بوده و هم از نظر مواد مخدر به او وابسته بوده دختر را وا می‌دارد تا به همسری مرد افغانی درآید.

برای این کار بچه‌ی نه ساله را که حاضر به ازدواج نبوده یک شب تا صبح در حیاط پوشیده از برف با یک زیرپیراهن حبس می‌کند. پس دختر به عقد مرد افغان درآمده و حاصل این ازدواج یک دختر هفت‌ساله بود.

افغانی اینک چندین سال بود در زندان به سر می‌برد. دختر اتاق‌های خانه‌ی پدربزرگ را به افراد مختلف اجاره می‌داد و زندگی‌اش را اداره می‌کرد. مادرش را نیز از کنار خیابان جمع‌آوری کرده و برای این که او را وادار به ترک اعتیاد کند چندین بار کتک‌اش زده بود.

دختر که در آن موقع بیست و دو ساله بود به این علت دستگیر شده بود که از اتاق یکی از مستاجران‌اش بسته‌های هرویین پیدا کرده بودند.

به اتفاق این دختر و آن خانم ثروت‌مند ده/دوازده تایی پتو شستیم تا شب بتوانیم در جای تمیز بخوابیم. مقامات کمیته‌ی منکرات تصمیم گرفتند مرا به عنوان اهانت به اسلام به زندان بیاندازند. دلیل اهانت به اسلام نوشتن چند جمله درباره‌ی بکارت در کتاب «زنان بدون مردان» بود.

فراموش کردم بگویم دلیل حمله‌ی مدام نشریات حزب‌اللهی به من انتشار کتاب «زنان بدون مردان» بود که در خردادماه سال ۱۳۶۸ در جریان نمایش‌گاه کتاب توزیع شده بود. پنج‌هزار نسخه‌ی کتاب در طی دو/سه روز به فروش رفته بود و هنگامی که کمیته‌چی‌ها به مرکز نشر یورش برده بودند فقط دو/سه نسخه از کتاب باقی مانده بود.

آنان در عوض هر پنج‌هزار نسخه‌ی کتاب «سگ و زمستان بلند» را در انبار مصادره کرده و خمیر کردند. بعد البته حمله و ناسزاگویی آغاز شد.

اکنون مقامات کمیته‌ی منکرات تصمیم به زندانی‌کردن من گرفتند. اما چون منکرات از خود زندانی نداشت مرا تحویل زندان مواد مخدر دادند. هنگامی که وارد زندان مواد مخدر شدم مامور مربوطه شگفت‌زده به من نگاه کرد و دلیل زندانی شدن‌ام را پرسید.

وقتی به او گفتم به جرم نوشتن دستگیر شده‌ام با تاسف سر تکان داد. بدین ترتیب برای سومین‌بار وارد زندان شدم. اعصاب‌ام به‌قدری خسته و فرسوده بود که برای دو/سه روز در گوشه‌ی زندان می‌نشستم و به دیوار کنارم خیره می‌شدم.

به این ترتیب بود که شاهد خورده‌شدن یک سوسک نیمه‌جان به وسیله‌ی مورچه‌ها شدم و دوباره جان گرفتم. روشن بود که اگر وا می‌دادم از دست می‌رفتم.

بسیاری از زندانیان نگون‌بخت این زندان در آستانه‌ی اعدام بودند. بسیاری از آنان روسپیانی بودند که در عین حال درگیر مسایل قاچاق مواد مخدر شده بودند. بخشی از آنان روستاییان کم‌سوادی بودند که در مسیر خط قاچاق قرار گرفته بودند.

همه‌ی آنان ادعا می کردند که یک افغانی را دیده‌اند و او از آن‌ها خواهش کرده این بسته‌ها را نگه دارند و بعد ماموران آمده و آن‌ها را دستگیر کرده‌اند. چند بلوچ نیز در میان زندانیان بودند، اما بیش‌ترین بخش را زندانیان خراسانی تشکیل می‌دادند.

پس روزی به خواهش یک زندانی شروع کردم به درس‌دادن، و ناگهان در فاصله‌ی چند دقیقه صاحب ده شاگرد شدم.

دیروز،‌ شنبه ۶ مارس ۲۰۱۰ برابر با ۱۵ اسفند‌ماه ۱۳۸۸ کنفرانسی با عنوان عفو مردمی یا بخشش عمومی در دوره‌ی پس از جنگ یا مناقشه در دانشگاه رادباوت در نيمخن هلند برگزار شد.

در بسیاری از کشور‌هایی که دچار جنگ داخلی یا خارجی بودند مساله‌ی عفو مردمی یا بخشش عمومی مورد توجه زیادی قرار گرفته است، با این حال خیلی دقیق مشخص نیست معنی دقیق این عبارت یا اصطلاح چیست و یا این‌که مفهوم لغوی بخشش یا عفو این اجازه را می‌دهد که از این واژه در زمینه‌های عمومی و یا سیاسی استفاده شود. علاوه بر این، این فرض که بخشش عمومی می‌تواند تاثیری در روند صلح داشته باشد یا نه هنوز جای سوال دارد.

بسیاری از نویسندگان غربی، سیاست‌گذاران و مدافعان حقوق شر نسبت به این قضیه با تردید صحبت می‌کنند و باور دارند که فرم‌های عمومی و یا مردمی بخشش لزوما تاثیری بر روند صلح نخواهد داشت.

به نظر می‌رسد که بین مفهوم تحلیلی عفو یا بخشش و دانش تجربی این مفهم تفکیک علمی و عملی عمیقی وجود دارد که تحت تاثیر شرایط مختلف و متفاوت میزان این تفکیک هم متفاوت خواهد بود. اما تجربه نشان داده است نیاز به ارتباط بین دانش نظری در این راستا با تجربه‌ی عملی دست‌اندر‌کاران برای پیش‌برد روند عدالت انتقالی لازم است.

هدف از این کنفرانس که توسط مرکز علم اخلاقیات دانشگاه رادباوت در نیمنخن با همکاری سازمان توسعه‌ی بین‌المللی کوردیاد لاهه برگزار شد، گشودن دریچه‌های تازه روی این موضوع بود که با گرد‌ هم‌آوردن محققان و متخصصان در این زمینه به بررسی نقش بخشش در چهارچوب عدالت انتقالی پرداختند.

برگزار کنندگان این کنفرانس در نظر داشتند که با گذر از مرزهای موجود بین پژوهش‌های نظری و نتایج میدانی قدمی در راستای مراحل ایجاد صلح و ترویج گفت‌وگوی متقابل بردارند. در طی این کنفرانس در کنار مباحث نظری و تئوری، تجربیات کسب شده‌ در دو کشور گواتمالا و ایرلند شمالی مورد بررسی و نقد قرار گرفت.

در این برنامه گزارشی کلی از این کنفرانس برای شما تهیه کرده‌ام و برخی مباحث ارائه شده در این کنفرانس را مورد برسی قرار داده‌ام، در هفته‌های آتی با ارائه‌ی صحبت‌های هریک از سخن‌رانان این کنفرانس به بررسی بیشتر مفهوم عفو یا بخشش عمومی خواهم پرداخت.

در ده‌های گذشته روند فراگیری نسبت به عذرخواهی عمومی و یا مردمی و یا اشکالی از درخواست‌های ملی از سوی سیاست‌مداران برای بخشش عمومی وجود داشته است، از جمله معروفترین نمونه‌های درخواست برای بخشش عمومی شعار اسقف اعظم توتو است که هیچ آینده‌ای بدون بخشش وجود ندارد. موضوع عفو عمومی بحث‌های زیادی را برانگیخته که یا منجر به انتقاد شدید و یا تایید مطلب شده است.

برای بسیاری از افراد صحبت از در عرصه‌ی بخشش عمومی بحثی نامناسب و تا حدودی مخاطره‌آمیز قلمداد می‌شود با این حال در بحث‌های عدالت انتقالی، درخواست برای بخشش عمومی می‌تواند تاثیر مثبتی بر استحکام صلح، ثبات سیاسی و روند تحکیم وحدت ملی داشته باشد.

در واقع دو دیدگاه اساسی در این راستا وجود دارد، دیدگاه حداقلی یا مینی‌مالیست و دیدگاه حداکثری یا ماکسی‌مالیست که در هر یک از این دیدگاه‌ها رابطه‌ي بین عدالت و بخشش اساسا به گونه‌های مختلفی منعکس شده است. در دیدگاه مینی‌مالیست بخشش در حوزه‌های عمومی اغلب دشوار و معمولا دست‌نیافتنی قلمداد می‌شود، همچنین جست‌وجو بای عدالت مصدود و یا متوقف خواهد شد اگر شرکت‌کنندگان در این روند تشویق و یا مجبور به اعطای بخشش و یا آمرزش شوند. بسیاری کارشناسان و ناظران غربی با دیده‌ی تردید موضوع بخشش را مطرح می‌کنند و بیشتر موافق با مصالحه بدون بخشش هستند.

در دیدگاه ماکسی‌مالیست مثل نظر اسقف اعظم توتو ادعا می‌شود که درخواست عمومی از مردم برای بخشش و عفو کردن می‌توانند تاثیر مثبتی بر روند صلح بگذارد، بیانیه‌های سیاسی که در آن به مجرمان بخشش اعطا می‌شود، می‌تواند سنگینی بار‌های گذشته را تسکین دهد و با به ارمغان آوردن امید باعث ایجاد تمایل به تماس متقابل بین اعضای گروه شود، شاید بخشش دعوتی که به صورت ابراز نگرش سخاوت‌مندانه نسبت به ستم‌گران سابق تعریف می‌شود بتواند مفهوم مناسبی باشد که فراتر از دو دیدگاه مینی‌مالیست و ماکسی‌مالیست برود. رفتار سخاوت‌مندانه‌ی نلسون ماندلا برای به هم نزدیک کردن طرف‌های درگیر مناقشه در آفریقای جنوبی می‌تواند تعبیری عملی از این مفهوم باشد.

البته قابل ذکر است که هنوز هیچ دلیل پذیرفته شده‌ای وجود ندارد که چرا باید به منظور تحکیم صلح و ثبات اجتماعی، مردم را دعوت به بخشش عمومی کرد، شاید برای تسریع روند صلح پذیرش توسعه‌ی تفاهم و همدردی دلیل قانع‌کننده تری باشد تا اعطای بخشش و آزادی.

کنفرانس عفو عمومی یا مردمی در دوره‌ی پس جنگ یا مناقشه دو هدف در‌هم تنیده‌ را دنبال کرد اول این‌که با بررسی مفهوم بخشش عمومی و یا مردمی به دنبال پاسخ این سوال بود که آیا معنی لغوی بخشش و یا آمرزش این اجازه را می‌دهد که به صورت عمومی از این واژه استفاده شود؟ آیا این امکان وجود دارد که این بخشش به جای دیگران هم صورت بگیرد؟ و اگر چنین چیزی امکان‌پذیر است شرایط آن چیست؟ و تحت چه شرایطی مردم می‌توانند بخشش اعطا کنند و یا درخواست بخشش کنند؟ آیا هبران سیاسی یا مذهبی این اجازه را دارند که مردم را دعوت به اعطای بخشش کنند و یا این‌که آیا مذهب نقشی در اعطای بخشش دارد یا نه؟

در عین حال این کنفرانس درصدد انعکاس و ایجاد ارتباط بین این سوالات انتزاعی و مفهمومی با تجربیات عملی بود، این‌که تجربیات عملی به‌دست آمده در زمینه‌های فرهنگی و مذهبی در راستای مصالحه و ایجاد صلح تا چه حد قابل تعمیم هستند، در چه مذاهبی و در چه زمینه‌هایی درخواست بخشش عمومی مورد استقبال قرار گرفته، در چه زمینه‌هایی این درخواست نتیجه‌ي معکوس نشان داده است.

همین‌طور که اول برنامه گفتم در هفته‌های آتی با معرفی سخن‌رانان این توضیحات مفصل‌تری از این موضوع را در اختیار شما قرار خواهم داد، تا آن موقع به این سوال فکر کنیم که اگر بحران فعلی ایران به پایان برسد، چه‌قدر مفهوم بخشش، چه طلب و چه اعطای آن می‌تواند مفهوم قابل بررسی و بحثی در ایران پس از مناقشه باشد، آیا مادران عزادار و پدران داغدار می‌توانند، ضاربان فرزندان خودشان را ببخشند؟ تا برنامه‌ی بعد فقط به این موضوع فکر کنید، زمان تصمیم‌گیری مطمئنا الان نخواهد بود.

در خبرها آمده بود که سیمین بهبهانی، شاعر و فعال حقوق زنان ایرانی، برای حضور در جلسه‌ای به‌مناسبت هشتم مارس عازم پاریس بود که در فرودگاه به وی اطلاع دادند که ممنوع‌الخروج است و نمی‌تواند پرواز کند. این نخستین‌بار است که دولت جمهموری اسلامی ایران از خروج سیمین بهبهانی ممانعت به عمل آورده است.

با وی گفت‌وگویی کوتاه داشتم و از چگونگی ممنوع‌الخروج‌شدن‌شان پرسیدم. اما بانوی شعر ایران، سیمین بهبهانی، نخست شمه‏ای از تاریخچه‏ی روز زن را برای ما می‏گوید:

به شکرانه‏ی روز هشت مارس که یادگار نخستین آزادی‏طلبی‏های زنان است که در فرانسه اتفاق افتاد و خانم اولمپ دوگوژ (Olympe de Gouge) آموزه‏ی فیمینیسم را مطرح کرد. بعدها هم نویسندگان او را یاری کردند.

متاسفانه خانم دوگوژ بعد از انقلاب فرانسه و در آشفتگی‏های آن دوره، در سن ۴۵سالگی اعدام شد. ولی آموزه‏ی فیمینیسم موفق شد. نویسندگانی مانند استوارت میل از این آموزه خیلی حمایت کردند و کتاب‏ها در باره‏ی فیمینیسم نوشتند. بعد هم زنان انگلیسی شروع کردند و حق رأی طلب کردند.

زنان ایرانی هم در طول تاریخ همیشه خواستار آزادی زن بوده‏اند که تا امروز نیز هم‏چنان ادامه دارد. من در این‏جا از «جمعیت نسوان وطن‏خواه» یاد می‏کنم، از جمعیت خانم صدیقه‏ دولت‏آبادی در اصفهان و همین‏طور از فعالیت‏های زنان آذربایجان یاد می‏کنم.

خلاصه این‌که فعالیت زنان هم‏چنان برای آزادی و برای رسیدن به حق خودشان ادامه داشته است. همین‏طور از کانون نویسندگان سپاس‏گزارم که در اعلامیه‏ی بسیار زیبا و مفصلی درباره‏ی هشت مارس، پاس این روز را نگاه داشته بود.

خیلی ممنون خانم بهبهانی! شنیدن تاریخچه‏‏ی روز زن از زبان شما بسیار ارزشمند است. شما امروز در همین رابطه عازم جلسه‏ای در شهر پاریس بودید که با ممنوعیت خروج از کشور مواجه شدید. ممکن است ابتدا در مورد این مراسم توضیحی بدهید؟

من به دعوت شهرداری پاریس به مراسمی به مناسبت هشت مارس در این شهر دعوت شده بودم. خانم شهلا شفیق نیز خیلی کوشش کردند که راه را هموار کنند و من بتوانم سفر کنم و همین‏طور بسیاری از دوستان دیگر، مشتاق بودند که من به پاریس بروم. متاسفم که ممکن نشد.

هدف این انجمن حمایت از زنان و آگاه شدن از کمبودهای حقوقی زنان در تمام دنیا است و به این منظور زنانی را از کشورهای مختلف دعوت کرده‏اند. این نشست فردا نهم مارس، در ساعت چهار بعدازظهر تشکیل می‏شود و امیدوارم با موفقیت مواجه باشد. گرچه من آن‏جا نیستم ولی روح من آن‏جاست و آرزوی بهبودی و پیروزی آن‏‏ها را دارم.

خانم بهبهانی، در چه مرحله‏ای از سفرتان با مشکل ممنوع‏الخروجی روبرو شدید؟

در فرودگاه و بعد از این که تمام تشریفات معمول انجام شده بود و به سالن ترانزیت رسیدم، فردی آمد و مرا به اسم مندرج در پاسپورت‏ام، «سیمین‏بر خلیلی» صدا کرد و پاسپورت‏ام را خواست.

سیمین بهبهانی، شاعر و فعال حقوق زنان ایرانی

فکر کردم که می‏خواهد نگاهی به آن بیاندازد و پاسپورت را به دست‏اش دادم. بعد از دیدن پاسپورت گفت که شما ممنوع‏الخروج هستید و نمی‏توانید سفر کنید. بعد هم نامه‏ای به من دادند که آدرس دادگاهی روی آن نوشته شده و باید به آن‏جا مراجعه کنم.

نپرسیدید که چرا در آخرین مرحله‏ی پروازتان این اطلاع را به شما دادند؟ یا خودشان توضیحی در مورد علت ممنوع‏الخروجی شما ندادند؟

این که چرا در این مرحله به من اطلاع دادند را نمی‏دانم. لابد همان موقع باخبر شده بودند. به هرحال من پرسش هم کردم، اما جوابی نگرفتم. نگاهی کردند و فقط گفتند: «شما ممنوع‏الخروج هستید و نمی‏توانید بروید».

با وجود خستگی و با حال بیماری‏ای که در چند روز اخیر شدیداً گرفتار آن بودم، تا صبح بیدار ماندم.

این مدت به شدت گرفتار بیماری قلب بودم و حتی خیلی مداوا کردم که بل‌که بتوانم به این انجمن و این جلسه برسم، ولی متاسفانه نتوانستم. امروز را هم با حال خیلی بدی گذراندم.

شما تا به حال با ممنوع‏الخروجی مواجه نشده بودید. درست است؟

تا کنون مثل این که مقداری احترام ما را نگاه داشته بودند. ولی الان دیگر … بله؛ تا به حال برای من این مساله پیش نیامده بود.

فکر می‏کنید، چرا این بار با این مساله مواجه شدید؟

فکر می‏کنم که اوضاع کشور آشفته است و این آشفتگی‏ها موجب می‏شود کارهای نادرستی انجام بگیرد که خود به آشفتگی‏ها می‏افزاید. من حس می‏کنم، اگر آن موقع که مردم به نتیجه‏ی آرا اعتراض کردند، انتخابات مجددی انجام می‏گرفت، چقدر این عمل می‏توانست در روحیه‏ی مردم ایران مؤثر باشد و چقدر آن‏ها را سپاس‏گذار می‏کرد. اما این کار انجام نگرفت و می‏بینیم که دنباله‏ی آن تا الان هم ادامه دارد.

فکر می‏کنید مساله‏ی ممنوع‏الخروجی‏تان حل شود؟ آیا شخصاً یا به کمک وکلای قانونی اقدامی ‏خواهید کرد؟

من وکیل هم می‏گیرم. خانم نسرین محمدی معمولاً وکالت خانم‏ها را می‏پذیرد. دوستان دیگر هم هستند. من خوش‌بختانه، خدا را شکر می‏کنم که در میان مردم مملکت خودم بسیار محبوب هستم. تا به حال این را به زبان نیاورده بودم. ولی الان فکر می‏کنم اگر نگویم، ناشکری است.

برای این که در همین حال نمی‏دانید که دیشب مردم چقدر به من ملاطفت کردند. هرکس که نزدیک من می‏شد و علت ایستایی و سرگردانی من را می‏پرسید، بسیار محبت می‏کرد. من از تمام ملت ایران با تمام قلب‏ام سپاس‏گزارم.

به هرحال ایرانیان خارح از کشور هم شما را دوست دارند و آرزو دارند هرازگاهی شما را در میان خودشان ببینند.

انشاالله خواهم آمد و خواهم دید. من مرغ نیستم که دست و پای من را ببندند. پرواز می‏‌کنم!

همراه با خبر آزادی برخی از روزنامه‏نگاران و دست‏اندرکاران مطبوعات، اخبار تداوم بازداشت‏ها و دستگیری‏‏ها و نیز سنگین‏تر شدن شرایط برخی از دستگیرشدگان در زندان نیز به گوش می‏رسد؛ از جمله اخباری که در مورد عیسی سحرخیز منتشر می‏شود.

از مهدی سحرخیز، فرزند او می‏خواهم که آخرین اطلاعات در مورد پدرش را با ما درمیان بگذارد:

پدرم را دوباره به سلول انفرادی منتقل کرده‏اند. گویی به شکلی در حال کینه‏توزی نسبت به او هستند و به دلایل مختلف، دنبال بهانه می‏گردند تا اذیت‏اش کنند. پدرم صدای آه و ناله‏ی خانمی را در سلول کناری شنیده‏ و از او مشکل‏اش را پرسیده‏ است. گویا این خانم ام‏اس داشته‏اند. اما همین پرسش و پاسخ را بهانه کرده‏اند و او را به انفرادی برده‏اند. همان‏طور که یک بار دیگر ایشان را ساعت یک نیمه شب به حیاط زندان برده بوده‏اند و مجبورش کرده بودند با پاهای برهنه در هوای سرد این طرف و آن طرف برود.

آخرین تماس آقای سحرخیز با خانه کی بوده است؟

به مناسبت تولد حضرت محمد، دو دقیقه توانسته بود به منزل زنگ بزند. در همین تماس باز هم گفته بود که اگر به خواسته‏‏های ایشان که پایان دادن به این همه مدت بلاتکلیفی است، جواب داده نشود شروع به اعتصاب غذا می‏کند. مادرم ایشان را متقاعد کرده بود که یک هفته اعتصاب غذای خود را عقب بیاندازد.

یعنی تا کی اعتصاب غذای خود را عقب انداخته‏اند؟

پنجشنبه شروع به اعتصاب غذا و دارو می‏کند. ایشان از وقتی که در زندان است، در روز بیش از ۱۰ قرص مصرف می‏کند و حدود ۲۰ کیلو وزن کم کرده است. مدام هم زیر فشار است.

آقای لاریجانی در تلویزیون اعلام می‏کند که هیچ‏ کسی به خاطر اعتراض در زندان نیست. در حالی که پدر من نه جایی خشونتی به خرج داده و نه کار دیگری کرده‏ است. تنها کار پدر من نوشتن و اعتراض ‏بوده است. آقای لاریجانی، همراه دو برادر دیگر خود نشسته‏اند و دارند ایران را به روز سیاه می‏نشانند. آن‏ها دست‏نشانده‏ی آقای خامنه‏ای هستند که به دلیل کینه‏توزی ایشان، پدر من الان در زندان است. این فشارها را هم به پدر من می‏آورند که او را اذیت کنند.

عیسی سحرخیز بیش از هشت ماه است که در زندان بسر می‌برد

آیا خانم ستوده، وکیل آقای سحرخیز، اطلاع دقیق‏تری از پرونده‏ی ایشان ندارند؟ آیا اخیراً خبرهای جدیدی برای خانواده نداشته‏اند؟

برای وکیل پدرم هم بسیار مشکل پیش آمده است و تلفن ایشان را قطع کرده‏اند. ماشاالله هیچ‏کس در امان نیست؛ از دانشجو گرفته که به آن شکل در دانشگاه لگدمال می‏شود تا وکیل که بازجویی‏ می‏شود که چرا مصاحبه کرده است. به هرحال دسترسی به وکیل پدرم هم برای ما خیلی سخت شده است. به خاطر این که همه‏ی امکانات تماس با ایشان را قطع کرده‏اند. آن‏‏ها هم با همین مشکلاتی که ما داریم، روبرو هستند.

آخرین اقدامی که خانواده در تهران برای پدرتان انجام داده‏اند، چه بوده است؟

پدرم قبل از آخرین تماس تلفنی خود گفته بود اعتصاب غذا می‏کند. به همین دلیل مادرم به دادستانی رفته بود. ساعت‏ها آن‏جا بوده و خواهش کرده که امکان بدهند با پدرم تماس داشته باشد و از او بخواهد که اعتصاب غذای خود را یک هفته عقب بیاندازد. البته مادرم نتوانسته بود خود دادستان را ملاقات کند، ولی رییس دفتر دادستان بعد از ساعت‏ها انتظار به او گفته بود که برگه‏ای را پر کند تا ‏آن‏ها بررسی ‏کنند. بعد از این اقدام بود که پدرم دو دقیقه زنگ زده بود.

به عنوان فرزند آقای سحرخیز، نمی‏خواهید این درخواست را از ایشان داشته باشید که اعتصاب غذا نکنند؟

هرطور که پدرم خودش صلاح می‏داند؛ مساله این است که بعد از این که دنده‏هایش را هنگام دستگیری شکستند و بعد از هشت ماه بلاتکلیفی و در زندان ماندن، باید بالاخره به پر‏ونده‏اش رسیدگی شود. در عرض یک روز همه را دستگیر می‏کنند، اما برای این که در مورد همان اتهامات بی‏موردی هم که زده‏اند، پرونده‏ای درست کنند، این همه طول می‏دهند. مگر بازجویی و تشکیل پرونده چقدر زمان نیاز دارد.

سوال من این است که چگونه قوه‏ی قضاییه راحت یک روز قبل از انتخابات شروع به دستگیری‏های گسترده می‏کند، اما بعداً توان رسیدگی به پرونده‏های آنان را ندارد؟

یا چرا پرونده‏های کوی دانشگاه بررسی نمی‏شود؟ الان که دیگر فیلم آن منتشر شده و مشخص است نیروی انتظامی به داخل کوی ریخته است. چرا به این مساله که بدن‌های بچه‏ها را به نحوی که همه خون از سرو صورت‏شان می‏آید روی زمین ریخته‏اند، رسیدگی نمی‏شود؟ اما با کسی که به رفتار حکومت با فرزندان کشورش اعتراض و انتقاد کند، مشکل دارند.