کلیات لایحه بودجه سال ۱۳۸۹ در مجلس ایران با اکثریتی ضعیف و در شرایطی به تصویب رسید که نزدیک به نیمی از ۲۹۰ نماینده یا حضور نداشتند و یا به آن رای منفی و ممتنع دادند. با این‌حال گروهی از مخالفان حاضر در مجلس، این لایحه را بویژه از نظر تورم‌زا بودن آن مورد انتقاد شدید قرار دادند.

دکتر فریدون خاوند استاد اقتصاد در پاریس، می‌گوید که صدای دانشگاهیان منتقد و نیز بدنه کارشناسی خود نظام، به خاطر فضای سیاسی حاکم بر ایران، در مورد این لایحه شنیده نشد.

این طرح کلیات لایحه‌ی بودجه، از نظر حقوقی اکثریت پیدا کرده است و با این اکثریت تصویب شده است. منتها این اکثریت، از ماهیت مجلس کنونی و چگونگی انتخاب اعضای این مجلس منشا می‌گیرد. کسانی هستند که به هر صورت به دولت رای اعتماد می‌دهند ولی در ورای این اکثریت، شکنندگی‌های بنیادی لایحه‌های بودجه‌ی سال ۸۹ به جای خود باقی می‌ماند و به جرات می‌شود گفت که در تاریخ ۳۱ ساله‌ی جمهوری اسلامی، هیچ بودجه‌ای تا این اندازه با بدبینی محافل کارشناسی کشور رو‌به‌رو نشده است.

همان‌طور که می‌دانید در سال‌های گذشته بخش بزرگی از دانش‌گاهیان به تفسیر و بررسی بود‌جه‌های سالانه می‌پرداختند اما امسال در گفت‌و‌گو با رسانه‌های داخل و خارج به دلیل جو حاکم بر سیاست کشور، سکوت پیشه کردند.

از بدنه‌ی کارشناسی جمهوری اسلامی هم که بخش عمده‌ی آن وابسته به جناح اصلاح‌طلب حاضر در مجلس است، صدایی شنیده نشد و معدود نمایندگان اصلاح‌طلب هم یا چیزی نگفتند یا به هر‌حال مطالب‌شان منعکس نشد.

شاید هم حضور نداشتند، زیرا انتقاداتی که مطرح شده است بیشتر از جانب آقای توکلی و نمایندگانی از جناح محافظه‌کار است.

دقیقا، در این شرایط با این جوی که بر وضعیت سیاسی کشور حاکم است، فقط چهره‌های اقتصادی جناح معروف به اصولگرای مجلس، از جمله همین آقای احمد توکلی و آقای الیاس نادران بودند که بودجه‌ی پیشنهادی محمود احمدی‌نژاد را به باد سخت‌ترین انتقاد‌ها گرفتند.

دکتر فریدون خاوند، استاد دانشگاه / عکس: دویچه‌وله

این اتنقاد‌ها نشان می‌دهد که حتی دستگاه کارشناسی مربوط به جناح معروف به اصول‌گرای جمهوری اسلامی هم از پیامد‌های آشفتگی حاکم بر سیاست‌های اقتصادی کشور که یکی از نمونه‌های آن همین بودجه‌ی سال آینده‌ی خورشیدی است، می‌ترسد و به وحشت افتاده است.

یکی از نکاتی که منتقدان حاضر در مجلس نسبت به این بودجه بر آن تاکید کردند، احتساب در‌آمد دولت بر مبنای نفت بشکه‌ای ۶۵ دلار است در صورتی که بودجه‌ی سال جاری بر مبنی ۵.۳۷ دلار بوده است، این تا چه حد طرح بودجه را آسیب‌پذیر می‌کند؟

اگر فقط بخواهیم بر واقعیات و پیش‌بینی‌های آینده‌ی بازار جهانی نفت تکیه کنیم، ۶۵ دلار در سال آینده به احتمال زیادبه دست می‌اید. البته بازار جهانی نفت به دلیل فراز‌و‌نشیب‌هایی که دارد ‌پیش‌بینی را بسیار دشوار می‌کند، ولی در مجموع بر اساس ارزیابی محافل بزرگ کارشناسی نفت می‌شود گفت که میانگین بهای نفت در سال آینده از ۶۵ دلار پایین نمی‌آید.

منتها مسئله‌ی بزرگ این است که چگونه کشوری که می‌‌خواهد روز‌به‌روز نقش نفت را در مسائل داخلی خود به‌خصوص در هزینه‌های بودجه کاهش دهد، از ۳۷ دلار به ۶۵ دلار برای هر بشکه جهش می‌کند و به‌اضافه اگر این رقم ۶۵ دلار را با رقمی که در بسیاری از بودجه‌های کشور‌های نفت‌خیز از مکزیک گرفته تا عربستان سعودی و الجزایر و کشور‌های منطقه‌ی خلیج فارس در جهان مقایسه کنیم، می‌بینیم که ایران در ارزیابی درآمدهای نفتی از محل نفت، سطح بالا را نگه داشته است.

به همین دلیل است که اصولا از این مقدار ۶۵ دلار هم باید فراتر رفت. درواقع درآمد حاصل از نفت بیشتر از آن چیزی است که این‌ها می‌گویند و از این ۶۵ دلار هم بیشتر می‌شود ولی به‌دلیل این‌که دولت احمدی‌نژاد در ۵ سال گذشته با نفت بشکه‌ای ۷۰ تا ۸۰ دلار عادت کرده است، غیر ممکن است که بتواند این عادت خود را ترک کند و بنابراین مطمئن باشید هر چه که در سال آینده وارد خزانه‌ی ارزی کشور می‌شود بازهم از سوی دولت آقای احمدی‌نژاد هزینه خواهد شد.

انتقاد جدی دیگری که به لایحه بودجه در مجلس شده و البته از مدت‌ها قبل هم مطرح بوده، مسئله‌ی حذف یارانه‌ها است که معتقدند به شدت تورم‌زا است و حدس می‌زنند از ۲۵تا ۵۰ درصد تورم افزایش پیدا می‌کند، اما مجلس اعلام کرده‌ است که در کمیسیون مربوطه، درآمد حاصل از حذف یارانه ها از ۴۰ هزار میلیارد تومان به ۲۰ هزارمیلیارد تومان یا اگر به دلار بگوییم از ۴۰ میلیارد دلار به ۲۰ میلیارد دلار کاهش پیدا می‌کند. نصف شدن درآمد حاصل از حذف یارانه‌ها، چه‌قدر می‌تواند مسئله‌ی تورم‌زا بودن بودجه را کنترل کند؟

در قانون هدف‌مند کردن یارانه‌ها که دی‌ماه گذشته به تصویب رسید، مقرر شده بود که درآمد دولت در سال اول از محل حذف یارانه‌ها بین ۱۰ تا ۲۰ هزار میلیارد تومان خواهد بود.

آقای احمدی‌نژاد این قانون را در نظر نگرفت و در لایحه‌ی بودجه‌اش ۴۰هزار میلیارد تومان را پیش‌بینی کرد و به علت همین تضاد حقوقی شدید که اصلا غیر‌قابل اجرا بود، بالاخره مجلس این را نصف کرد و در همین نصف شدن هم حداکثر چیزی را که در قانون هدف‌مند کردن یارانه‌ها پیش‌بینی شده بود، یعنی سقف حداکثر را برگزید. بر اساس ارزیابی تمام محافل کارشناسی، از مرکز پژوهش‌های مجلس گرفته تا بانک مرکزی جمهوری اسلامی و ارزیابی کارشناسان مستقل، حتی همین ۲۰ هزار میلیارد تومان در‌آمد ناشی از یارانه‌ها هم در سال آینده به شدت تورم‌زا خواهد بود.

یعنی دست کم بهای نفت و حامل‌های انرژی را ۳ برابر خواهد کرد. البته من می‌خواهم بر این نکته تاکید کنم که شخصا در کنار بسیاری از کارشناسان مسائل اقتصادی ایران معتقدم که هدف‌مند کردن یارانه‌ها کاری بسیار درست و لازم است، اما با شکل کنونی و آن صورتی که آقای احمدی‌نژاد می‌خواهد اجرا کند، این مسئله ممکن است آشفتگی‌های بسیار زیادی در مسائل اقتصادی کشور به وجود بیاورد.

به‌خصوص از نظر این که در شرایطی که کشور با نرخ رشد بسیار پایین ، یعنی یکی از پایین ترین نرخ رشد‌ها در تاریخ جمهوری اسلامی رو‌به‌رو هست، حجم تورم را به صورت جهشی بالا خواهد برد. ترکیب این دو وضعیت می‌تواند شرایط را از نظر اقتصادی برای مردم بسیار دشوار کند.

در همین ارتباط یک پرسش دیگر پیش می‌آید. همان‌طور که اشاره کردید حذف یارانه‌ها در یک اقتصاد مبتنی بر تولید و قوانین رقابتی بازار، اقدامی منطقی و مورد حمایت اقتصاددانان است. ولی در ایران به‌جز متکی بودن مطلق در‌آمد ملی بر نفت، چه دلایلی موجب می شود که حذف یارانه ها جواب ندهد؟ آیا سیستم اقتصادی ایران را واقعا می توان اقتصادی مبتنی بر قواعد سالم بازار دانست؟

واقعی کردن قیمت‌ها و حذف یارانه‌ها بخشی از یک اصلاحات پر دامنه‌ی اقتصادی است که تمام جنبه‌های اقتصاد، تولید، بازرگانی و روابط مالی یک کشور را در بر می‌گیرد. بنا‌براین مسئله‌ی هدف‌مند کردن یارانه‌ها و واقعی کردن قیمت‌ها را نمی‌شود به صورت جداگانه و منزوی مورد بررسی قرار داد.

این مسئله بخشی از یک رفورم بنیادی اقتصادی است و رفورم بنیادی اقتصادی نیز در پیوند نزدیک با انجام اصلاحات بنیادی در سیاست‌های داخلی و خارجی کشور است.

اگر این شرایط آماده باشد، هدف‌مند کردن یارانه‌ها مطمئنا جواب می‌دهد ولی ما در حال حاضر در وضعیتی قرار داریم که این مسئله‌ی هدف‌مند کردن یارانه‌ها به صورت منزوی و در راه یک‌ سلسله هدف‌های سیاسی جناح حاکم مورد استفاده قرار می‌گیرد. در عوض بسیاری از محور‌های اصلاحات از خصوصی‌سازی و آزاد‌سازی اقتصادی گرفته تا اصلاحات در زمینه‌ی نرخ ارز کشور فراموش شده است.

به علاوه در عرصه‌ی سیاسی، کشور ما با بحران بزرگ سیاسی رو‌به‌رو است و بخش بزرگی از نیرو‌ها حتی در درون جمهوری اسلامی، نمی‌توانند به پیش‌برد این رفورم کمک کنند و از لحاظ بین‌المللی هم کشور با یکی از تنش‌هاش بسیار سخت خودش رو‌به‌رو است.

بنابراین در این وضعیت، با توجه به مجموعه‌ی این معضلات، اجرای این طرح جز این‌که نتایج بسیار وخیمی را برای اقتصاد ایران به‌وجود بیاورد به نظر من هیچ پیامد دیگری نخواهد داشت.

مریم رئیس‌دانا، نویسنده مجموعه داستان‌های کوتاه عبور در سال ۱۳۴۷ به دنیا آمده است. او لیسانس ترجمه از زبان فرانسه در ایران است.

تا به حال پنج کتاب به نام‌های «نوشته‌های پراکنده صادق هدایت»، «بررسی آثار و آرای هدایت»، «صادق هدایت در بوته نقد و نظر»، «مجموعه داستان عبور» و ترجمه اشعار ژاک پره ور به نام «زمان گم شده» را منتشر کرده است. او شماری ترجمه مقالات، گزارش و نقد نویسی در جراید دهه‌ی ۷۰ در ایران را نیز در پرونده کاری خود دارد و از همکاران رادیو زمانه است.

در خواندن داستان‌های مریم رئیس‌دانا به این نتیجه می‌رسیم که در مرحله‌ای است که سبک‌های مختلف نوشتاری را تجربه می‌کند. در عین حال به نظر می‌رسد که هنوز پرداخت یک پارچه و به هم بافته یک داستان ملکه ذهن او نشده است و در مرحله تجربی قرار دارد. اما بدون شک او با علاقمندی کار نوشتن را پی گیری می‌کند.

به آغاز نخستین داستان این مجموعه، «کابوس» توجه کنید:

«پنج عصر
روی چمن های تپه قدم می‌زدم، و از بالا به پایین نگاه می‌کردم. دختر بچه هشت ساله‌ای بودم با موهای حنایی که توپ بازی می‌کرد. دخترک همانی بود که صاحب قصر با پدرش خصومت دیرینه داشت. در حال بازی توپش به این طرف سیم های خاردار افتاد. به بالا و به من نگاه کرد، از نگاه کردن به من واهمه داشت، مردد بود که بیاید یا نه. حتما منعش کرده بودند که پایش را به این سو بگذارد.

لبخند زدم، به طرفم آمد، نزدیک شد. توپ جلوی پای من افتاده بود. با دست‌هایم توپ را برایش پرتاب کردم، آن را برداشت و به من نزدیک شد. کمی توپ بازی کردیم و روی چمن‌های سبز، این طرف و آن طرف دویدیم و پریدیم. ناگهان توپ در استخر افتاد. خواست که توی آب بپرد و برش دارد. دستش را گرفتم، گفت:
- شنا بلدم.

می‌دانستم که نباید برود. نیروی عجیب و مرموزی به من می‌گفت که نباید برود، اما دخترک اصرار می‌کرد. پس رهایش کردم و او رفت.

تا من در آب رفتم توپ هم زیر آب رفت و ناپدید شد. من نیز به دنبال توپ زیر آب رفتم، اما آن را نیافتم، من که بالا آمدم، توپ هم در گوشه‌ی دیگر استخر روی آب آمد...»

در این داستان کوتاه تمامی شخصیت‌های زن یکی هستند. دختری که در آب غرق می‌شود و دختری که می‌کوشد او را نجات دهد، و همچنین مادر دختر در حقیقت یک نفر هستند. داستان به گونه‌ای روایت می‌شود که گویی داریم روایت خوابی را می‌خوانیم. البته در بررسی دقیق‌تر متوجه می‌شویم نویسنده در جست‌وجوی زبانی است تا ماجرای بسیار مهمی را بازگو کند.

آب گویا در رویاها نمایش‌گر مسائل عاطفی است. ما دخترکی را می‌بینیم که عاقبت در آب غرق می‌شود و آن دیگری را می‌بینیم که ناظر بر غرق شدن اوست، در حالی که این خود اوست که دارد غرق می‌شود.

زن سوم، «مادر»، که باز خود راوی است در جست‌وجوی دختر گم شده به صاحب قصر رجوع می‌کند.

در انتهای این داستان به طور صریح شاهد تجاوز دردناکی به دختر بچه هستیم. در نتیجه پرسشی که مطرح می‌شود این است که چرا نویسنده با این همه پافشاری فضایی را می‌سازد که در نهایت منجر به بیان عین حقیقت می‌شود. آیا او با خواندن کتاب‌های روانشناختی با سمبل‌های ویژه رفتار جنسی آشنا شده است؟ و یا این سمبل‌ها از ناخودآگاه روان نویسنده می‌جوشند؟

باور دارم که بیان حقیقت در متن فرهنگ ایرانی بسیار مشکل است. در ساختار فرهنگ ما رفتارهای جنسی به غایت پوشیده و پنهان هستند و درست به همین دلیل هیچ‌گاه نمی‌توان برای مسئله روسپی‌گری راه‌حلی پیدا کرد. اما در عین حال طرح این مسائل حتی در شکل رفتار عادی غیر ممکن به نظر می‌رسد.

در این داستان مریم رئیس‌دانا به یکی از دقایق ترسناک و مشکل این مسئله وارد می‌شود: تجاوز به کودک.

رئیس‌دانا در پیچش و چرخش داستانی می‌کوشد این مهم را شرح دهد. این که موفق است یا نه نکته‌ای است که جای بحث و گفت‌وگو دارد. کودک با توپ بازی می‌کند. توپ در آب می‌افتد و کودک وارد آب شده و ناپدید می‌شود.

در پس و پشت این داستان تمایل به بی‌عمل کردن زن به چشم می‌خورد. هیچ حرکتی نکنیم چون ممکن است دشمن از راه برسد و تجاوز کند. حالا آیا به راستی شاهد یک تجاوز هستیم و یا داستان در آغازینه این مهم متوقف می‌شود؟

من اما در داستان‌های دیگر نویسنده این تلاش برای شرح حقیقت را نیافتم. داستان‌های دیگر این مجموعه اغلب به روابط دو نفری می پردازد و حالت‌های عاشقانه و یا شبه عاشقانه را در بر می‌گیرد، و این پردازش در متنی سرد و خاکستری شکل می‌گیرد.

داستان‌ها در عین حال گاهی در متن و بطن جامعه حرکت می‌کنند. گاهی نویسنده دوباره وارد میدان‌های تخیل می‌شود.

به بخشی از داستان «عبور» که نام خود را به این کتاب داده است توجه کنیم:

«یک روز صبح که از خواب بیدار شدم دست و صورتم را مثل همیشه شستم. بعد رفتم جلوی آینه تا مثل هر روز موهایم را شانه کنم. یکهو دیدم که همه‌اش سفید شده. صورت و دست‌ها و تنم چروک و پیر و جمع شده بود، و یکی شده بودم شبیه خودم. لب به دندان گزیدم. دست بر دست زدم و گفتم:

_ ا...ا...، پس چرا این طور شدی بدبخت؟ تو دیگه کی هستی؟ تو که این شکلی نبودی!

اصلا یک کس دیگر بود، اما همان کس یعنی من طبق شناسنامه متولد تهران سال ۱۳۱۰ خورشیدی بودم و الان هفتاد سالم می‌شد ولی مطمئنم هفتاد سال طول نکشید، همه‌اش یک سال هم نشد.»

پس در نتیجه مریم رئیس‌دانا علاقمند است که مراحل مختلف زندگی را در یک گام به پیماید . همه را در یک نشست نشان دهد. این با خود هم هویت شدن و در میدان های مختلف سنی تجزیه شدن نشانه تلاش نویسنده برای کسب هویت و در عین حال پروازی ذهنی است.

در این داستان نیز از رفتارهای ممنوع جنسی سخن به میان می‌آید. چرخش دیگری برای ایجاد تغییر در سنت‌های اجتماعی.

مریم رئیس‌دانا در تمامی داستان‌هایش می‌کوشد حرف جدیدی بزند. البته نمی‌دانم اشکال از من است یا از داستان‌ها که پی رنگ آن‌ها در ذهنم جای نمی‌گیرد. رئیس‌دانا چه در زمان‌هایی که به میدان‌های رمزی وارد می‌شود و چه در زمان‌هایی که در دایره رئالیسم و واقع‌گرایی حرکت می‌کند لحنی سرد و خاکستری دارد. این باعث می‌شود که داستان در ذهن خواننده جا نیفتد و موضوع آن حالتی پرنده‌وار پیدا کند.

با بخش دیگری از داستان «آواز آ» با مریم رئیس‌دانا بدرود می‌گوییم:

«آب انبار بود و از زانو به پایین در آب. از پشت، صداها تعقیبش می‌کردند. همه جا سیاهی بود، به عمق آن سیاهی دوید، با تمام توان، ولی هرچه بیشتر تلاش می‌کرد از سرعتش کمتر می‌شد. سنگین و کند می‌شد. در آب می دوید، آنها هم می دویدند، می ایستادند. صبر، سکوت، و گوش می‌کردند، دوباره آن تعقیب سخت آغاز می‌شد.

در تاریکی و آب می دوید. هزار بار این تاریکی را رفته بود. دیوارها را نمی‌دید، بلکه حس می‌کرد، و از پیچ و تابشان و از رج‌های بند کشی شده‌شان می‌گذشت.

گره می‌آمد و او می‌گریخت، نفس کم می‌آورد، تمام تنش شده بود قلب، کوبش آن را در مغزش می‌شنید.

بن بست شد. دیوار بود. سکوت شد و صدای سنگین آن کر می‌کرد، تمام حجم بدنش شده بود گوش و زنگ ممتد سکوت.
و دیوار، سکوت و بعد نورافکن...»

طرح مسأله: دفاع از آزادی و دموکراسی و حقوق بشر در ایران با چه واکنشی از سوی رژیم روبرو می‌شود؟ طلب دلیل برای اثبات صدق باورهای دینی چه پاسخی دریافت می‌کند؟

مدعای دفتر اول «مانیفست جمهوری‌خواهی» را در نظر بگیرید: «احکام فقهی با آزادی و دموکراسی و حقوق بشر تعارض بنیادین دارند».

اینک مدعای ابن سینا را از نظر بگذرانید: «صدق معاد جسمانی را نمی‌توان با دلایل عقلی اثبات کرد».

حال چند مدعای مشابه مدعای ابن سینا را در نظر بگیرید: «برای اثبات صدق کلام الله بودن قرآن، حتی یک دلیل عقلی وجود ندارد و تا حدی که من می‌فهمم، نمی‌تواند وجود داشته باشد».
«صدق عصمت پیامبران را نمی‌توان با دلائل عقلی اثبات کرد».
«صدق ختم نبوت را نمی‌توان با دلائل عقلی اثبات کرد»
«برای اثبات صدق وجود مقدس امام دوازدهم، با طول چندین قرن زندگی، حتی یک دلیل عقلی وجود ندارد و تا حدی که من می‌فهمم، نمی‌تواند وجود داشته باشد».

محل نزاع، اثبات عقلی باورهای دینی است، نه صدق و کذب آنها. به تعبیر دقیق‌تر، محدودیت‌های عقل بشری محل نزاع است. یعنی: اگر مومنان موفق شوند به تمامی شبهات وثاقت تاریخی متن پاسخ گویند، حداکثر چیزی که اثبات خواهد شد، این است که قرآن سخنان پیامبر گرامی اسلام است، نه کلام الله. هیچ راه عقلی/بشری برای اثبات کلام الله بودن قرآن وجود ندارد.

حال مدعای دیگری را در نظر بگیرید: «خدای فقیهان و متکلمان (خصوصاً اشاعره) مسلمان با خدای فیلسوفان و عارفان مسلمان تفاوت دارد».

این مدعا، مدعایی تجربی است. یعنی می‌توان نشان داد که خدای «برهان صدیقین» و «وحدت شخصی وجود» ملاصدرا، و خدای وحدت وجود عارفان مسلمان، همان خدایی نیست که فقیهان مسلمان برساخته‌اند. سهل است، حتی می‌توان نشان داد که ابن سینا و ملاصدرا و ابن عربی از سوی فقیهان تکفیر شده‌اند. ابن سینا هم در پاسخ آنان گفت:

کفر چو منی گزاف و آسان نبود
محکم‌تر از ایمان من ایمان نبود
در دهر یکی چو من آن هم کافر
پس در همه دهر یک مسلمان نبود.

اما مدعای دیگر: «شیعیان اولیه ائمه را دارای علم غیب و معصوم به شمار نمی‌آوردند. ائمه، افراد نادری که چنان باورهایی داشتند را غالی به شمار می‌آوردند. علم غیب و عصمت ائمه، ساخته‌ی شیعیان قرون بعد است».

مرحوم حیدر علی قلمداران در کتاب محققانه‌ی «راه نجات از شر غلات» تمام مستندات این مدعا را گرد آورده است. کتابی که در دهه‌ی پیش از انقلاب در قم انتشار یافت. او نشان داده است که شیعیان اولیه، ائمه را فقط «علمای ابرار» به شمار می‌آوردند، نه واسطه‌ی فیض و دارای علم غیب و معصوم از خطا.

مدعای بعدی: موعودگرایی یکی از اجزای ادیان ابراهیمی (یهودیت و مسیحیت و اسلام) است. با وفات هریک از ائمه، گروهی از شیعیان، امام درگذشته را مهدی موعود معرفی می‌کردند. بر همین مبنا، گروهی از پیروان امام یازدهم، پس از وفات ایشان، او را مهدی موعود قلمداد کردند و گروه دیگری، گفتند که او دارای فرزند بوده و مخفی شده است تا از خطر در امان بماند.

زمان غیبت رفته‌رفته افزایش یافت (البته شیعیان پس از وفات امام یازدهم به ۱۴ گروه تقسیم شدند). پرسش این است: از این رأی متافیزیکی که موجود نجات‌دهنده‌ای در پایان خواهد آمد تا بشریت را نجات دهد، چگونه می‌توان به تعیین مصداق راه برد؟

حال مدعای دیگری را در نظر بگیرید: «فقیهان برای سلطه‌ی بر مردم مسلمان، یک «نظام الهیاتی آسمانی» مشابه «نظام سلطانی زمینی» درست کرده‌اند، تا سلطه‌ی زمینی‌شان را موجه سازند».

اسلام فقیهانه برای سلطه‌ی بر مردم و توجیه رفتارهای ضداخلاقی‌اش، حدیث جعل می‌کند تا رفتارهای خود را به سخنان پیامبر گرامی اسلام موجه سازد: در کتاب کافی، با سند صحیح، از ابو عبدالله (امام صادق) روایت شده است که وی گفته است که پیامبر گرامی اسلام گفته است:

«اذا رایتم اهل الریب والبدع من بعدی فاظهروا البراءه منهم و اکثروا من سبهم والقول فیهم والواقیعه و باهتوهم کیلا یطمعوا فی الفساد فی الاسلام و یحذرهم الناس و لایتعلموا من بدعهم یکتب الله بذلک الحسنات و یرفع لکم به الدرجات: هرگاه، پس از من، به کسانی برخوردید که یا در دین شک دارند یا چیز نوظهوری به دین وارد می‌کنند بیزاری خود را از آنان آشکار کنید و تا می‌توانید دشنام‌شان دهید و بدگویی‌شان کنید و افتراشان بزنید و دروغ و بهتان‌شان ببندید تا امیدشان به تباه‌کردن اسلام نومید شده و این کارها مردم را از اطراف‌شان پراکنده کند تا از بدعت‌های‌شان چیزی نیاموزند. خدا به خاطر این کارها برای‌تان حسنه می‌نویسد و درجات شما را متعالی می‌گرداند»¹.

فقیهان بنیادگرا با استناد به احادیثی که خود برساخته‌اند، نواندیشانی که قرائت دیگری از اسلام ارائه می‌کنند را با افترا و دروغ و بهتان بدنام می‌کنند. این نوع احادیث جعلی را مبنای دروغ و بهتان و اهانت قرار دادن، بیش از آن که به سود دین باشد، موجب دین‌گریزی جوانان خواهد بود.

اینک به پاسخ‌های فیلسوفان و ایدئولوگ‌های سلطان (آیت‌الله علی خامنه‌ای) به مدعیات یاد شده بنگرید، تا روشن شود که عمل به احادیث جعلی، جای استدلال را گرفته، و سلطان را با مدافعانی تنها گذارده که جز زندان و شکنجه و اعدام و فحاشی و بهتان و دروغ، راهی برای رویارویی با دگراندیشی دینی نمی‌شناسند.

۱ - جاسوس بیگانه: پس از انتشار نامه به دبیرکل سازمان ملل متحد، درباره‌ی وضعیت حقوق بشر در ایران، که امضای سیصد تن از بزرگترین روشنفکران جهان را در پای خود داشت، علی فلاحیان در مصاحبه ای با خبرگزاری مهر در این خصوص گفت:

«عده ای نوکر، سر سپرده و حقوق‌بگیر از غرب، با وجود آنکه می‌دانند نئومحافظه‌کاران حاکم بر کاخ سفید به دروغ از حقوق بشر و دموکراسی و آزادی سخن می‌گویند و آمریکایی‌ها از مسیر انجام جنایات گسترده در دنیا قصد تامین منافع خود را دارند، رسوایی و مفتضح شدن سردمداران استکبار را نمی‌بینند و در گوشه و کنار با پوشش دفاع از حقوق بشر در ایران به نفع اربابان قدرت و ثروت امضاء جمع می‌کنند، اما خوشبختانه امروز مورد حمایت کسانی که تا دیروز تصور می‌کردند این افراد «مظلوم و روشنگر حقایق» هستند، نیستند. ... آن زمان که ما اطلاعاتی بودیم افرادی چون اکبر گنجی را که حتی بحث جاسوسی او در سال‌های اخیر مطرح بود، می‌شناختیم ولی هر چه فریاد زدیم صدای ما به جایی نرسید و افرد مذکور، با کمک‌های خارجی و حمایت‌های آگاهانه و ناآگاهانه برخی روزنامه‌چی‌های داخلی موفق شدند انواع اتهامات را با بهره‌گیری از انواع ابزارهای فرهنگی و هنری به نظام و مسئولان وارد کنند و بالاخره با گذشت زمان چهره واقعی آنها افشا شد».

علی فلاحیان می‌گوید زمانی که وزیر اطلاعات سلطان بود، فعالیت‌های گنجی را تحت نظر داشته‌اند، «ولی هر چه فریاد زدیم صدای ما به جایی نرسید» و گنجی توانست «انواع اتهامات را با بهره‌گیری از انواع ابزارهای فرهنگی و هنری به نظام و مسئولان وارد کند».

آن اتهامات چه بود؟ ترور دگراندیشان در داخل و خارج کشور طی پروژه‌ی قتل‌های زنجیره‌ای. آیا قتل عام چند هزار زندانی سیاسی و ترور ده‌ها دگراندیش در داخل و خارج از کشور اتهام بلادلیل است؟ مگر وزارت اطلاعات طی یک بیانیه‌ی رسمی مسئولیت ترورها را به عهده نگرفت؟ مگر متهمان ترورها به صراحت نگفتند که ترورها به دستور وزیر اطلاعات صورت می‌گرفته است؟

این مدعا حتی در حکم دادگاه هم ذکر شده است، اما قاضی چون سند مکتوبی در این خصوص وجود نداشت، آن را نپذیرفت. شما که مدعی اتهام جاسوسی برای نویسنده هستید، چرا طی دوبار بازداشت هیچ گاه چنین اتهامی تفهیم نشد؟

۲ - اجرای دستورات استکبار جهانی توسط مزدورانش: حجت‌الاسلام مهدی طائب، عضو سابق وزارت اطلاعات، مسئول اطلاعات موازی در دوران اصلاحات، مسئول پیشین بسیج و مسئول فعلی سازمان اطلاعات سپاه، درباره ی مقالات «امام زمان به چه کار فقها می‌آید»، در گفت‌وگو با رجانیوز گفته است:

«سکولاریسم گنجی و همفکرانش مقدمه انکار اصول دین بود. این افراد برای اجرای دستورات استکبار جهانی ابتدا باید به انکار جزئیات می‌‌پرداختند تا به اصل برسند. گنجی به همراه همفکران خود ابتدا با ترویج سکولاریسم که ساخته و پرداخته امریکاست، جزئیات دین را مورد انکار قرار دادند و بعد از آن به انکار اصول دین مبادرت کردند. استعمار زمانی می‌‌تواند سلطه خود را بازیابی کند که جامعه را بی‌‌دین کند و سکولاریسم مقدمه بی‌‌دینی است. امریکایی‌ها در قالب سکولاریسم می‌گویند که بشر باید متنوع باشد و دین با تنوع سازش ندارد و اگر دین بخواهد یکی باشد، دیگر نمی‌تواند حاکم باشد. همین که دین از حکومت جدا شود، امریکا به منافعش می‌‌رسد چرا که در سایر گفتمان‌ها، گفتمان مستقل وجود ندارد. در شرایط فعلی اگرچه قرآن وجود دارد، اما به این دلیل که از ثقل ولایت جداست، حاکمیت ندارد. استکبار جهانی به همراه مزدورانش اگر بخواهند انقلاب اسلامی را شکست دهند، باید نقطه امید شیعه را بزنند، نقطه امید امروز ما رهبر انقلاب است که از او به عنوان نایب عام امام زمان تبعیت می‌کنیم و اگر کسی بخواهد نایب امام زمان را از کار بیاندازد لازم است تا امام زمان را به خیال پوج خود از اعتبار ساقط کند. این افراد در حقیقت اکنون با خود امام زمان کاری ندارند، بلکه می‌خواهند رهبر موجود را که علمدار خیمه است بزنند و علم این خیمه اعتبارش به آن امام غائب از نظر است. استکبار اگر در این کار موفق می‌‌شد، حملاتش به قرآن نیز موفق می‌شد و اگر در این کار موفق نمی‌‌شدند کارهای دیگرشان نیز جواب نمی‌داد. افرادی مانند گنجی را مزدوران استکبار هستند. در اینکه این افراد سنگ بیگانه را به سینه می‌‌زنند تردیدی نیست، مثل نماینده اصلاح‌طلبی که فرار کرد و این اظهارات نشان می‌‌دهد که این افراد مؤید و همکاران استکبار بوده و قبله‌گاهشان آنجاست و معلوم است که برای آن‌ها کار می‌‌کنند»².

اگر باب استدلال و عقلانیت مسدود است، باب اهانت و بهتان و دروغگویی همچنان مفتوح است. سکولاریسم را آمریکا ساخته و پرداخته کرده است. جدایی نهاد دین از نهاد دولت هم عین تأمین منافع دولت آمریکاست. در عین حال، استفاده‌ی صرفاً ابزاری از امام زمان در این سخنان کاملاً هویداست.

علمدار خیمه‌ی اسلام، سلطان (آیت‌الله خامنه‌ای)است. اسلام بنیادگرایانه‌ی فقاهتی، برساخته‌ای است برای توجیه سلطه‌ی ولی فقیه و مریدان منفعت‌جوی او. آنان با توسل به امام زمان است که به شیرهای نفت و قدرت متصل شده‌اند و خون مردم را می‌مکند. وقتی با طلب دلیل مواجه می‌شوند، طالب دلیل را یکی از مزدوران استکبار جهانی قلمداد می‌کنند.

۳ - «چنان»کردن در چاه زمزم: آیت‌الله احمد خاتمی، امام جمعه تهران، عضو هیأت رئیسه مجلس خبرگان رهبری و عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، طی سخنانی نظرات عرضه‌شده را ملحدانه خواند و گفت:

«اظهارات گنجی مبنی بر اینکه موضوع امام زمان (عج) برخاسته از نزاع‌های خانوادگی بر سر ارث و میراث و جانشینی بوده، سخنی برخاسته از جهل، بی‌اطلاعی و عناد اوست. اعتقاد به مهدویت اعتقادی با مستندات بسیار محکم به استناد قرآن و روایت است. بیش از ۳۵۰ آیه قرآن کریم تعویل به حضرت امام زمان (عج) داشته و صدها روایت از نبی اکرم (ص) و معصومین (علیهم السلام) به آن حضرت اختصاص دارد. اظهارنظر جاعلانه‌ی گنجی مصداق مثلی است که می‌گویند در چاه زمزم «چنان» می‌کنند تا معروف شوند. این اظهارنظر با این انگیزه است که نویسنده هتاک مذکور می‌خواهد بگوید هنوز هست و انگیزه دیگری برای آن متصور نیست. او همان کسی است که پیامبر را خشونت‌طلب خواند و انتصاب قرآن به خداوند را انکار کرد. حقیقتا معتقدم یکی از عوامل اساسی رویگردانی مردم از جریان اصلاح‌طلبی، این گونه آدم‌ها و اظهارنظر ملحدانه آنان بوده است. معتقدم باید بالاترین فریادها را علیه این عنصر هتاک داشته باشند. ... در اینجا سخن از امام زمان (ع) است که از مبانی استوار اعتقادات شیعه و اهل سنت محسوب می‌شود. ... ای کاش این جریان هر چه زودتر مرز خود را با جریان سکولاریزم و جریان بی‌دینی و دین‌ستیزی مشخص می‌کرد»³.

این مدعا که تاکنون حتی یک دلیل عقلی برای اثبات صدق کلام الله بودن قرآن و وجود امام زمان اقامه نشده است، و اقامه‌شدنی نیست را می‌توان براحتی ابطال کرد. فقط کافی است یک دلیل عقلی ارائه گردد تا مدعا ابطال شود. اما وقتی دستان مدعیان رسمی دین از دلیل خالی است، جای دلیل را با الحاد، هتاکی و «چنان»کردن در زمزم پر می‌کنند. این شیوه‌ی پاسخ‌گویی فقهای درباری سلطان است.

پانوشت‌ها:

۱. شیخ مرتضی انصاری، المکاسب، چاپ تبریز، ۱۳۷۵ ه- ق، ص ۴۵، س س ۲۷-۲۸.

۳. رجوع شود به این‌جا

دوشنبه، هشتم مارس (۱۷ اسفند)، هزاران زن و مرد ار فرانسه و دیگر ملیت‌ها، در میدان ناسیون پاریس گردهم آمدند تا راهپیمایی به سمت میدان باستی را آغاز کنند. در این میان، گروه پرشمار زنان و مردان ایرانی که در گروهی جداگانه راه‌پیمایی می‌کنند، شعارها و خواسته‌های متفاوتی دارند.

با چندتن از زنان و مردانی که در راه‌پیمایی ۸ مارس پاریس شرکت دارند گفتگو کرده‌ام:

آقای کیانوش رمضانی شما کاریکاتوریست و در حال تدارک یک نمایشگاه در پاریس به اسم کاریکاتور‌های سبز هستید. امروز به مراسم بزرگ‌داشت روز‌ جهانی زن در میدان ناسیون آمده‌اید. نظرتان راجع به مراسم روز جهانی زن چیست و فکر می کنید امسال با سال‌های گذشته چه تفاوتی دارد؟

من فکر می‌کنم مراسم امسال به فلسفه‌ی نام‌گذاری روز جهانی برای زنان ایرانی بسیار نزدیک است. زنان ایرانی در طول حرکتی که به نام جنبش سبز مشهور است از ابتدا حضور داشتند و هم مطالبات مدنی و هم مطالبات خودشان را همواره درخواست کردند و حضور بسیار پر‌رنگی در صحنه داشتند.

این بسیار با اولین ریشه‌هایی که باعث شد این روز به نام روز جهانی زن نام‌گذاری شود شباهت دارد. منظور تظاهراتی است که در آمریکا در اواخر قرن نوزدهم آغاز شد. زنان ایرانی در طول تاریخ برای اولین‌بار توانستند حضور بسیار پررنگی در صحنه‌ی تظاهرات و صحنه‌ی مطالبات مدنی داشته باشند، فکر می‌کنم بعد از انقلاب اسلامی ایران اولین بار است که زنان توانستند حضور پررنگ‌تری داشته باشند.

از یک خانم جوان عقیده‌اش را راجع به روز جهانی زن می‌پرسم:

امروز ۸ مارس، روز جهانی زن است. روز اعلام همبستگی زنان در سراسر جهان و به نمایش گذاشتن آن است.

فکر می‌کنید خواسته‌های امسال زنان ایران چه باید باشد؟

به طور مشخص جلوگیری از خشونت علیه زنان و تعدادی خواسته‌های ضروری‌تر. منظور خواسته‌هایی است که در حال حاضر بسیار مهم است. برابری زنان همیشه و در تمام سال‌ها خواسته‌ی زنان ایران بوده است اما امسال به طور خاص آزادی زنان در‌بند، هدف اصلی مراسم است. همچنین این‌که زنان ایران بتوانند به کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان بپیوندند و حقوق زنان در ایران و پس از سال‌های زیاد به اجرا در بیاید.

نظر یک مرد ایرانی مقیم پاریس در مورد روز جهانی زن و مطالبات زنان ایران را می‌پرسم.

من فکر می‌کنم زنان ایران از تحت ستم‌ترین زنان دنیا هستند. من وظیفه‌ی خود می‌دانم اگر معتقد به برابری حقوق زن و مرد هستیم، امروز به باید از حقوق زن به عنوان یک انسان دفاع کنیم.

فکر می‌کنید زنان ایران امسال به‌ویژه باید چه خواسته‌هایی داشته باشند؟

چیزی که ما در جنبش سبز در ایران می‌بینیم این بود که زنان، پرچم‌دار این جنبش و فعال‌تر از همه بودند. حداقل مطالباتشان همان برابری حقوق است که در ایران وجود ندارد و باید مطالبه شود، ما تا آخر همراهشان هستیم.

عکس‌ها از ایرج ادیب‌زاده، زمانه

نظر شما را به عنوان یکی از زنان ایرانی که تعدادشان در این جمع پرشمار است، می‌پرسم:

من فریماه جدی هستم، نزدیک به ۲۷ سال است که ساکن پاریس هستم. امروز روز‌ جهانی زن، روزی است که بیشتر مسائل زنان مطرح می‌شود. به‌خصوص در جنبش اعتراضی ایران، نقش زنان بسیار برجسته است و آن‌ها همواره نشان داده‌اند که اگر در بدترین دیکتاتوری‌ها هم به هرحال راهی را پیدا می‌کنند که اعتراض خودشان را به گوش جهانیان برسانند. همچنین همه‌ی انجمن‌هایی را که برای دفاع از بچه‌های یتیم و دفاع از حقوق زنان وجود دارد، نشان می‌دهد که زنان ساکت نمی‌نشینند.

شما گفتید سال‌هاست در فرانسه اقامت دارید، خواسته‌های زنان فرانسوی چیست؟

زنان فرانسوی بیشتر خواستار داشتن حقوق مساوی در محل کار نسبت به مردان و داشتن پست‌های مهم هستند. زیرا زنان با وجود کیفیت‌ بالای کارشان در اکثر موارد در تقابل با مرد‌ان رد می‌شوند. به نظر آن‌ها، مسائل خانوادگی زنان، نگه‌داری بچه‌ها و حامله‌شدن نکاتی منفی است ولی از نظر من نکته‌ای مثبت است.

پس این مبارزه‌ی برابری‌خواهی در همه جای دنیا ادامه دارد.

بله، منتهی درجات مختلفی دارد.

در روز‌ها و ما‌ه‌های پس از خرداد ۸۸ وسرکوب شدید معترضان به نتایج انتخابات، بسیاری از ایرانیان مجبور به ترک کشور خود شدند، آن‌ها عموما به کشورهای همسایه مخصوصا ترکیه پناه بردند تا از آنجا به عنوان پل عبور به نقطه‌ای امن در جهان استفاده کنند. تنها بر اساس گزارش سازمان ملل بیش از چهار هزار ایرانی بعد از انتخابات خرداد ۸۸، کشور خودشان را ترک کردند.

به همین بهانه به سراغ آیدا سعادت می‌رویم، آیدا فعال حقوق زنان، روزنامه‌نگار و فعال حقوق بشر است که به تازگی ایران را ترک کرده و ساکن ترکیه شده است، از آیدا در مورد شرایط پناه‌جویان ایرانی در ترکیه می‌پرسم:

از شرایط پناه‌حویانی که بعد از انتخابات به ترکیه آمده‌اند، حرف زیاد زده شده است و تمام حرف‌هایی که در تشریح وضعیت ایشان گفته شده، روی یک نکته اتفاق نظر داشته‌اند که وضعیت پناه‌جویان در ترکیه وضعیت مناسب و مطلوبی نیست.

در واقع انتظار، نگرانی و بلاتکلیفی و پروسه‌ی طولانی که در مواجه با سازمان ملل دارند و این سیر صعودی پناه‌جویانی که وارد ترکیه شدند، باعث شده است میزان توجه نهادهایی که باید کیس‌های پناه‌جویان را بررسی کنند، به این موارد کمتر بشود. زیرا فرصت زیادی برای بررسی این کیس‌ها می‌خواهند و به همین دلیل شاید این روند، باید قاعدتا از این حد نرمال طولانی‌تر شود.

نهادهای حقوق بشری اعلام کرده‌اند که امکانی برای کمک‌های مالی ندارند، اما آیدا فکر می‌کند راه دیگر کمک به پناه‌جویان از سوی این نهاد‌ها کم کردن پروسه‌ی انتقال پناه‌جو به کشور سوم است، آیدا می‌گوید:

الآن من احساس می‌کنم در یک یا ۲ ماه اخیر، تعداد بیشتری از فعالان حقوق بشر و فعالین اجتماعی در کشور‌های مختلف سعی می‌کنند تا این پروسه را کوتاه‌تر کنند، از طریق گرفتن ویزای آزادی برای افرادی که شناخته‌ شده‌تر هستند و پرونده‌های روشنی دارند.

بسیاری از پناه‌جویان ایرانی در ترکیه افرادی هستند که دارای پیشینه‌ی سیاسی- اجتماعی مشخص و شناخته شده‌ای نیستند و بنا به دلایلی هنوز اسم‌شان در کمیساریای عالی پناهندگان ثبت نشده است. آیدا وضعیت این افراد را نگران کننده‌تر ارزیابی می‌کند:

آن‌ها راه تماس خاصی ندارند و در واقع تنها جایی که کیس‌های این افراد ثبت می‌شود، سازمان ملل و کمیساریای عالی پناهندگان است، حتی خیلی از آن‌ها اطلاعی از نحوه‌ی ارتباط گیری با سازمان‌های حقوق بشری و فعالینی که روی این موضوع کار می‌کنند را ندارند.

از آیدا در مورد مشکلات دیگر پناه‌‌جویان ترکیه می‌پرسم، او با اشاره به عدم اجازه‌ی کار در ترکیه، مسئله‌ی مالی را یکی از بزرگترین مشکلات پناه‌جویان می‌داند.

اولین بحث در مورد نیاز‌های مالی است زیرا پناه‌جویان امکان کار در ترکیه را ندارند و باید هزینه‌های مسکن، اقامت، خوراک، پوشاک و همه‌ی این‌ها را خودشان تامین کنند. امکان انتقال پول از ایران برای همه‌ی پناهجویان به سختی فراهم می‌شود زیرا اکثرا افرادی هستند که جرات برگشت به ایران را ندارند و یا باید کسی برایشان بیاورد، زیرا نقل و انتقال از طریق بانک‌ها امکان‌پذیر نیست و هزارویک مشکل دیگر.

اما چه می‌توان کرد؟ آیدا فکر می‌کند حداقلی‌ترین کاری که برای رساندن کمک مالی می‌توان انجام داد، تشکیل یک ائتلاف از سازمان‌های حقوق بشری برای رساندن کمک‌های داوطلبانه به پناه‌جویان است، چرا که تا به امروز تقسیم کمک‌ها بیشتر از طریق آشنایی‌های فردی صورت گرفته و در نتیجه تقسیم عادلانه‌ای در کار نبوده است.

همه‌ی ما خودمان در وضعیتی هستیم که لزوما با همه‌ی پناه‌جویان دیگری که به این کمک مالی نیاز دارند در تماس نیستیم.

فرین فخاری، فعال حقوق بشر در آلمان که این‌روزها پیگیرانه وضعیت پناه‌جویان ایرانی در ترکیه را دنبال می‌کند می‌گوید:

پناه‌جویان ایرانی در ترکیه در شرایط خیلی اسفناکی زندگی می‌کنند زیرا تصوری که خیلی‌ها به خصوص ایرانی‌هایی که در سال‌های ۷۰ و ۸۰ به کشور‌های اروپایی آمدند و تقضای پناهندگی کردند، دارند چیزی به عنوان کمپ کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل است که در آن‌جا وجود ندارد.

این‌ها تقاضای پناهندگی می‌دهند و تقریبا می‌توان گفت که به حال خودشان گذاشته می‌شوند، هیچ نوع کمک مالی یا درمانی به آن ها نمی‌شود.

اطلاعاتی که ما داریم دولت ترکیه، پناهندگان را زیر فشار می گذارد و باید مدت طولانی بعد از این‌که تقاضای پناهندگی داند صبر کنند تا جوابی به آن‌ها برسد و این اصلا بستگی به حسن نظر شخص مصاحبه‌کننده دارد و زود یا دیرتر انجام شدن کارشان تصادفی است.

فرین فخاری از فعالیت ایرانیان در کشور‌های متفاوت حرف می‌زند اما به نظر او، به‌دلیل عدم وجود لیست مرکزی و فعالین پراکنده‌ی گروه‌های موجود، کمک‌رسانی به شکل یکسان صورت نمی‌گیرد.

وکیل‌هایی هستند در کشور‌های مختلف به خصوص در آمریکا سعی می‌کنند به این پناهندگان کمک کنند اما این کارها هنوز پراکنده است و موردی که بسیار مهم است، باید این کار‌ها را مرکزی کرد. من اطلاع دارم در حال حاضر چندین گروه در حال مذاکره هستند که این کار به زودی انجام شود.

به این فکر کنید که هر‌کدام از ما می‌توانست جای یکی از پناه‌جویان ایرانی در ترکیه باشد، در این صورت چه انتظاری از دیگران داشتید؟

در حالی که تنها ۹۳ روز به آغاز جام‌جهانی فوتبال در آفریقای جنوبی باقی مانده است، تیم‌های اسپانیا، برزیل، آرژانتین و انگلیس آماده‌تر از دیگر تیم‌ها نشان داده‌اند.

در این میان، روزنامه کیهان ورزشی، از قدیمی‌ترین روزنامه‌های ورزشی ایران به دلیل نداشتن تیراژ و مشکلات مالی تعطیل شد. دلایل اصلی تعطیلی روزنامه‌ی کیهان ورزشی را از زبان فریدون شیبانی، روزنامه‌نگار، کارشناس ورزش و نخستین سردبیر این روزنامه‌ی ورزشی که حالا در هلند زندگی می‌کند، می‌شنویم.

اگر بخواهم خیلی خلاصه بگویم، ۱۸ سال پیش در دوران آقای سحابه، تصمیم بر این شد که کیهان ورزشی، به همراه ضمیمه هفتگی‌اش، روزانه چاپ شود. در این مورد، مسئولیت من این بود که روزنامه را هر روز چاپ کنیم درحالی که کمترین کادر ممکن را در اختیار داشتیم. به دلیل این‌که در آن زمان هیچ‌گونه اصافه‌کاری برای بخش کارگری و چاپ در نظر گرفته نشده بود، باعث شد که چاپ روزنامه قطع شود.

جالب است بدانید که در روز‌های اول، این روزنامه با استقبال زیادی رو‌به‌رو شد و قیمتش فقط ۵ تومان بود. اما بعد‌ها دوباره تجدید چاپ شد و این‌بار زمانی بود که بنده پس از ۲۵ سال از کیهان اخراج شده بودم. در این دوره کیهان ورزشی با کادر و بودجه‌ی بسیار وسیع، در دوره‌ی آقای شریعت‌مداری منتشر شد.

آقای شریعت‌مداری و باندشان کاملا با ورزش بیگانه و جدا هستند، و روزنامه ارگانی برای تبلیغات موردنظرشان است. کیهان ورزشی همیشه تعداد کمی نویسنده داشت ولی هر‌کدام بسیار کارآمد و قابل بودند، اما متاسفانه از قدیمی‌های قبل از انقلاب چند نفر از دنیا رفتند. در کادر جدید هم، مهره‌های ارزنده‌ای مثل آقای ابراهیم افشاری یا آقای هوشنگ فتحی که بعد از انقلاب مطرح شده بودند، حضور داشتند که آنها نیز دیگر نبودند.

با کادر بعد از انقلاب و با سردبیری که در اواخر دوره‌ی آقای محمد اصغری که در آن زمان مقام مدیرمسئولی کیهان‌ورزشی را داشت، نشستی با حضور آقای شریعت‌مداری و نمایندگانش برگزار شد. در این مجمع، کیهان‌ورزشی کاملا از آن حالت استقلال و واقع‌نگری خارج و به یک نشریه و ارگان دولتی تبدیل شد، همان‌طور که روزنامه‌ی کیهان بود.

فریدون شیبانی

علت این‌که کیهان ورزشی طرفدار دائمی پیدا کرده بود، استقلالش بود. عده‌ای می‌گفتند این روزنامه اگر سفید و بدون هیچ نوشته‌ای هم منتشر شود، بازهم آن را می‌خرند. این تعصب و علاقه خاص، متاسفانه با رویکرد کیهان ورزشی به زمینه‌های مورد توجه رژیم از جمله آیات، حدیث و گفته‌هایی از امام و پیغمبر، از بین رفت. از آن‌جا که قیمت روزنامه هم بالا رفته بود دیگر کسی حاضر نبود که ۱۵۰ یا ۲۰۰ تومان بدهد و حدیث امام یا سخن رهبر جمهوری اسلامی را بخواند.

از آن‌جا که روزنامه‌ی کیهان به طور کلی زیر نظر کادر یا به قول خودشان بیت رهبری اداره می‌شد، فروش آن به طور عجیبی پایین آمد و نشریه‌ای که زمانی بالاترین تیراژ را در بین مجلات ایرانی داشت و می‌توانست این مسئله به روزنامه‌ی کیهان ورزشی نیز انتقال پیدا کند، کم‌کم تبدیل به یک روزنامه‌ی بی‌اثر و بی‌اهمیت شد که حتی انتشار مقالات و خبر‌های آن در تلویزیون یک حالت فرمایشی پیدا کرده بود.

موضوعی که نمی‌توانیم منکر شویم این است که این روزنامه‌نگاران ورزشی هستند که در حال حاضر بر خلاف جهت موردنظر رژیم حرکت می‌کنند، یعنی در جهت واقعیت و خلاف آن چیزی که غیر واقعیت است.

در این شرایط، تیراژ کیهان ورزشی، کم و کمتر شد تا جایی که حدود ۱۰ سال پیش که از ایران خارج شدم، تیراژ آن به ۵۰۰۰ رسیده بود و بعد می‌گفتند کمتر هم شده است و این مسئله‌ی دردناکی برای بچه‌های کیهان ورزشی قدیم بود. برخلاف گذشته، در هیج محفل و بحث ورزشی صحبتی در مورد مطالب کیهان نمی‌شد. به نشریات دیگر تکیه‌ می‌شد اما اصلا به کیهان توجهی نمی‌شد.

کیهان ورزشی شمعی بود که کم‌کم رو به خاموشی می‌رفت، این شمع متاسفانه نور آخر هم نداشت و در سردی خاموش شد.

آیا به همین دلیل بود که کیهان‌ورزشی دیگر نمی‌توانست از مسئولین سازمان ورزش انتقاد کند و وضعیت ورزش را بنویسد و همین روی تیراژ این روزنامه اثر گذاشت؟

این دو مورد یعنی پایین‌آمدن تیراژ و ناکارآمدی روزنامه که به اصطلاح به وسیله‌ی یک حصار به وجود آمده بود، لازم و ملزوم هم، برای نابودی یک روزنامه‌ی ورزشی قدیمی کافی بود. اما کیهان ورزشی به دلیل این‌که خواننده‌ای نداشت و تنها باری روی دوش کیهان بود، سقوط کرد.

نشریه ورزشی «کیهان ورزشی» که تعطیل شد

نشریات کیهان اصلا تیراژی ندارند، مانند پوستری هستند که از طرف رژیم چاپ می‌شوند و بدون این‌که هزینه‌ی فروش آن‌ها مطرح گردد، تنها تولید می‌شود که چاپ و پخش شود. شاید اگر مسافران هواپیما‌ها و سفر‌های خارجی و داخلی نبودند، اصلا کیهان جایی برای فروش نداشت و این‌ها در حال حاضر ترجیح می‌دهند تمام آن سرمایه و بودجه‌ای که از دولت می‌گیرند را صرف روزنامه‌ی کیهان کنند.

آقای فریدون شیبانی، کیهان ورزشی قدیمی‌ترین نشریه‌ی ورزشی ایران بود، چهره‌های بزرگی مثل دکتر صدر‌الدین الهی، گیلان‌پور، دری، منوچهر لطیف و ... در آن کار می‌کردند که بر ورزش ایران اثر می‌گذاشتند، فکر می‌کنید آینده‌ی کیهان ورزشی چه ‌خواهد شد؟

متاسفانه من به عنوان یک عضو قدیمی کیهان ورزشی، اصلا خوش‌بین نیستم و حتی نگران این روزنامه هستم. این درست است که کیهان ورزشی یک مجله‌ی فرمایشی و بی‌تاثیر در جامعه‌ی ورزش ماست اما یک نام قدیمی است که نه فقط در میان مجلات ورزشی بلکه بین همه‌ی مجلات قدیمی‌تر است.

این نیز به‌زودی نابود می‌شود زیرا شما اسم کسانی را بردید که قبل از انقلاب حاضر بودند و ارزش‌های واقعا والایی داشتند، انسان‌هایی مثل استاد صدر‌الدین الهی، اسداللهی یا منوچهر لطیف، دوستی که پارسال از دستش دادیم و در ورزش کشتی شخصی بزرگ بود. این افراد، هریک از غول‌های ورزشی‌نویسی و نویسندگان باروری در رشته‌ی خود بودند، ولی شما می‌بینید که اگر بعد از انقلاب هم جرقه‌هایی زده شد، آن‌ها را دفن کردند. مثلا هوشنگ فتحی یا ابراهیم افشاری که نابغه و پدیده‌ای در کار ورزشی‌نویسی بود.

کسانی بودند که شما اگر کارمند یا نویسنده‌ی کیهان ورزشی هم بودی، به سختی می‌توانستی اسمشان را بخاطر داشته باشی زیرا اسامی زیاد بود. به تعداد زیاد دکتر و مهندس جلوی نام‌ها می‌آمد ولی هیچ‌کدام در کار ورزش حرفی نمی‌زدند که قابل تجزیه و تحلیل و قابل تامل باشد. همان حرف‌های تکراری ۳۰، ۴۰ سال پیش مثل نمازجمعه دائما تکرار می‌شد و مشخصا شما اگر حتی مطلوب‌ترین صحبت‌ها را در مورد یک مسئله تکرار کنی، توجهی را جلب نمی‌کند. ضمن این‌که باید برای خواندن این حرف‌های تکراری و بی‌مقدار پول هم بدهی.

متاسفانه باید اقرار کنیم که کیهان ورزشی بسیار بار سبکی پیدا کرده بود و حرف تازه‌ای نداشت، به دنبال هیچ موضوع خاصی نمی‌رفت و بهانه‌اش هم این بود که ما دنبال کثیفی‌های ورزش نمی‌رویم. اما اصلا حرفی را که تازه و راه‌گشا باشد مطرح نمی‌کرد. امروز در برخی نشریات ورزشی، پدیده‌های ورزشی نویسی باارزشی به‌وجود آمدند ولی در کیهان ورزشی هیچ‌چیزی نمی‌بینیم.

بعضی از نشریات نوپا شاید بسیار موثر‌تر و کار‌آمدتر باشند. کار روزنامه‌نگاری و مطبوعات چیزی نیست که بتواند با شعار پیش رود، باید حتما در آن حرفی باشد و به اعتقاد من کیهان ‌ورزشی در این مدت هم که دوام آورد متاسفانه به صورت صوری بود و در شرایطی که نفس می‌کشید، مردگی را در آن دیده بودیم.

بر طبق آخرین همه‌پرسی‌های انجام شده در مصر، ۹۸ درصد زنان خارجی و ۸۳ درصد از زنان مصری حداقل یک بار در معرض متلک و آزار جنسی قرار گرفته‌اند.

نکته مهم این است که این تحقیق، علت اصلی این رفتار غیرمدنی را، در زنان مورد حمله قرار گرفته جست‌وجو می‌کند و انگشت تهمت را به سمت آن‌ها نشانه می‌گیرد و آنان را مقصر قضیه می‌بیند.

اذیت جنسی و متلک‌گویی از جمله مشکلات رفتاری و تربیتی است که سیاست‌مداران و رسانه‌های گروهی مصر با استثنا شمردن ارتکابات واقع شده، در صدد نادیده گرفتن شیوع همه‌جانبه‌ی آن در جامعه مصر هستند. بنا بر همین استدلال، صاحب منصبان جامعه تمایلی برای حل مسئله نشان نمی‌دهند و سعی همه معطوف است بر پاپوش گذاشتن بر شدت و حدت موضوع!

ماجرای به بحران کشیده شده در غروب عید فطر در سال ۲۰۰۶، نقطه پایانی بود برای سرپوش گذاشتن بر این رفتار ضد زنانه. در در غروب روز عید فطر، عده‌ای مرد جوان، بر طبق عادت ناپسند متلک‌گویی و آزار و توهین‌هایی که نیت جنسی دارد به ده‌ها نفر از زنان و دختران جوان در شهر قاهره حمله کرده و باعث اذیت و آزار جمعی آن‌ها شدند.

هیچ‌کس در امان نبود، حتی مادران و زنان باحجاب نیز از لات بازی‌های جوانان مصون نماندند. بدتر از همه آن‌که همه ماجرا در برابر چشمان نیروهای انتظامی بوقوع می‌پیوست.

در روزهای بعد از این حادثه‌ی شرم‌آور، یک‌بار دیگر رهبران سیاسی و اجتماعی و حتی رسانه‌های گروهی سعی وافری کردند تا ماجرا را کوچک جلوه دهند.

در این میان جمعیت بسیاری از جوانان مصر و بویژه شهر قاهره که امکان استفاده از اینترنت را داشتند از طریق وبلاگ‌های خود به اعتراضات فراگیر دامن زدند. در ادامه‌ی این اعتراضات افشاگرانه، میدان «تعلت حرب» به میدانی برای نمایش عمومی ویدئوی ضبط شده از لات بازی‌های جوانان در روز عید فطر تبدیل گشت و از این طریق توانستند اذیت و آزاری که بر زنان روا شده بود را در معرض دید عموم قرار دهند.

شجاعت عده‌ای زن که با قدم نهادن در فضای عمومی به ابراز آشکار مزاحمت‌هایی که بر آنان روا شده، زمینه‌ساز آن شد تا جمعی از سازمان‌های مصری طرف‌دار حقوق زنان به گونه‌ای حرفه‌ای (از طریق گزارش‌های جمع‌آوری شده در وب‌سایت‌ها و وبلاگ‌ها)، در صدد برپایی کمپینی در جهت آموزش و اطلاع‌رسانی دراین زمینه گردند.

تلاش‌های کمپین بر ضد متلک و آذیت جنسی وارد مرحله جدیدتری شد وقتی که شکایت فیلم‌ساز جوان خانم «نوح رشدی صالح» در دادگاه به پیروزی دست یافت.

برای اولین بار در تاریخ جرائم مدنی در سال ۲۰۰۸، یک راننده کامیون به جرم متلک‌گویی و اذیت فیلم‌ساز جوان به سه سال زندان و پرداخت جریمه نقدی محکوم شد. این حادثه برای اولین بار این مشکل اجتماعی را به شکل وسیعی به درون بحث‌های عمومی رسانه‌های عمومی و سیاست در مصر کشاند.

کمپین سراسری برای اطلاع‌رسانی، آموزش و ارائه راه‌حل‌های سازنده بویژه به زنان و دختران جوان بیش از هر نکته‌ی دیگری بر این واقعیت تکیه می‌کرد که زنان و نحوه حضورشان در جامعه دلیل و توجیهی برای ارتکاب توهین‌های جنسی نیست.

آموزش افسران جوان در واحدهای انتظامی در باره‌ی تاثیرات منفی متلک‌گویی‌های بی‌رویه و رابطه‌ی آن با خشونت و تجاوز جنسی و تلاش برای تهیه و تصویب جرائم قانونی از جمله هدف‌های جهت‌دار و آگاهانه‌ای است که کمپین سراسری در مصر موفق به اجرای آن شده است.

طرح مباحث در نشریات ویژه زنان مصر و از آن طریق، در دیگر نشریات و رسانه‌های ملی، طرح شعارهای پایه‌ای نظیر «به خودت احترام بگذار» و «امنیت خیابان‌ها برای همه»، هم‌زمان گشت با طرح و بررسی عمومی‌تر متلک و توهین جنسی به عنوان یک معضل اساسی در جامعه. همچنین دلایلی نظیر مشکلات بیکاری مردان جوان، بالا رفتن سن ازدواج و تغییرات ارزش‌های اخلاقی در جامعه مدنی هم از جمله موضوعاتی بودند که درسطح وسیع به آن‌ها اهمیت داده شد.

اتفاق ناپسند اوباش جوان در عید فطر سال ۲۰۰۶ در قاهره و محکومیت یک راننده کامیون در سال ۲۰۰۸ به جهت اذیت جنسی، برای همیشه متلک‌گویی را به پدیده‌ای جدی و غیرمدنی تبدیل کرد. بدون شک این موضوع مساله‌ی مهمی بود تا از بار گناه زنان که بنا بر سنت اخلاقی، عامل اصلی و توجیه‌گر رفتار ناپسند مردان مصر بودند، بکاهد.

داستان «کشیش و شاگردش» در سال‌هایی که اسکار وایلد در پاریس با نام مستعار سباستین ملموث Sebastian Melmoth در هتلی به نام «هتل دالزاس» Hotel d’ Alsace به سر می‌برد و به خرج صاحب هتل بهترین غذا و بهترین شراب را در اختیار او می‌گذاشتند در سال ۱۹۰۰ م در فرانسه منتشر شد، اما وایلد که بیمار بود و از پیامدهای زندان با اعمال شاقه به جرم همجنسگرایی رنج می‌برد، نوشتن این داستان را انکار کرد و اعلام کرد که دانشجویی به نام «جان بلوکسام» John Bloxam این داستان را نوشته است. این امر هنوز هم موضوع مناقشات ادبی است.

شیوه‌ی کتابت (رسم الخط) نسخه‌ی فارسی این داستان، پیشنهاد مترجم است.

اسکار وایلد، ۱۸۵۴- ۱۹۰۰ م

بخش نخست

«دعا کن، پدر، مرا برکت بده، گناه کرده‌ام.»

کشیش شروع کرد؛ ذهن و تن‌اش خسته بود؛ مانند همیشه اندوه‌گین و دل‌سنگین نشست در خلوت سهمناک اعتراف‌خانه؛ باز شنیدن همان چرخه‌ی تکراری و کسل‌کننده‌ی گناهان، گناهانی که مدام تکرار می‌شدند و تکرار می‌شدند. از این صداهای همیشگی و عبارات عریان بیزار بود. آیا جهان همیشه به همین گونه خواهد بود؟ نزدیک به بیست سده است که کیشیان مسیحی می‌نشینند در اعتراف‌خانه و همان قصه‌های کهنه را می‌شنوند. گویی جهان بهتر از این نخواهد شد؛ همیشه همان، همان کشیش جوانی که آه کشید و در دل‌اش یک آن آرزو کرد که مردم جهان عاقل‌تر شوند. چرا آن‌ها نمی‌توانند از این مسیر ملال‌آورِ کهنه فرار کنند و اگر قرار است گناه کنند کمی خلاقانه‌تر گناه کنند؟ اما صدایی که کشیش این‌بار می‌شنید وی را از خیالات‌اش جدا کرد؛ صدا نرم و مهربان بود، و بسیار متفاوت و محجوب.

کشیش برکت داد و گوش سپرد. آه، آری! او این صدا را شناخت. صدایی بود که نخستین‌بار همان صبح شنیده بود: صدای شاگرد کوچک‌اش که در مراسم عشای ربانی خدمت می‌کرد.

کشیش سرش را چرخاند و به سری که آن‌سوی دریچه‌ی مشبک کمی خم شده بود نگریست. این طره‌های بلند و دل‌پذیر را خوب یادش هست. ناگهان، در یک آن، سر بالا آمد و آن چشم‌های آبی بزرگ و اشک‌بارْ کشیش را نگریست؛ کشیش، چهره‌ی کشیده‌ی کوچکی را دید که از شرمِ گناه‌های ساده‌ی پسرانه‌ای که داشت اعتراف‌شان می‌کرد سرخ شده بود. لرزه بر اندام کشیش افتاده بود؛ چراکه احساس کرده بود چیزی این‌جاست که دست‌کم زیباست، چیزی که به‌راستی حقیقی است. آیا آن روز خواهد آمد که این لب‌های سرخ نرم، زمخت و دروغین شوند؟ چه هنگامی این صدای نازکِ محجوبِ پرنیانی، سرد و عادی می‌شود؟ چشم‌های‌اش پر از اشک شد، و صلابت صدای‌اش را به‌هنگام آمرزیدن گناه از دست داده بود.

پس از کمی سکوت، شنید که پسر روی پاهای‌اش ایستاد، و دید که رفت پیش محراب کوچک و توبه‌کنان دربرابرش زانو زد. کشیش صورت لاغر و خسته‌اش را با دست‌های‌اش پوشاند و بی‌رمق آه کشید. صبح روز بعد، همین‌که کشیش پیش محراب زانو زد و برگشت تا به شاگرد کوچک‌اش اعتراف کند، احساس کرد رگ‌های‌اش از جذبه‌ای غریب و تازه می‌سوزند و بی‌تاب است. شاگرد مودبانه سر خم کرده بود و گیسوان‌اش هاله‌ی طلاییِ پیرامونِ چهره‌ی کوچک‌اش را لمس می‌کرد.

وقتی که شگفت‌انگیزترین چیز در همه‌ی جهان، عشقی کامل که روح را به سوی فرد دیگری می‌کشاند، ناگهان بر انسان نازل شود، آن انسان خواهد فهمید که بهشت چیست و جهنم کدام است: اما اگر آن انسان راهب باشد، کشیشی باشد که کل قلب‌اش را وقف پرستشی شورانگیز کرده است، بهتر می‌بود که هیچ‌گاه زاده نمی‌شد.
وقتی که در نمازخانه به هم رسیدند و پسر مودبانه پیش‌اش ایستاد و کشیش رداهای مقدس را گرفت، می‌دانست که کل دل‌بستگی‌اش به دین، کل اشتیاق شورانگیزش به دعاخوانی‌ها، از این به بعد فقط به یک چیز معطوف خواهد شد، نه، نه، بل کل اشتیاق و دل‌بستگی‌اش از این به بعد فقط از یک چیز الهام خواهد گرفت. وقتی که دست‌اش را کشید روی گیسوان مجعدِ تاج‌گون شاگرد، وقتی که آن عناصر تقدیس‌شده را لمس کرد احساس احترام و تواضع را هم‌هنگام داشت، آن صورت رنگ‌پریده‌ی ریزنقش را لمس کرد و دست‌اش را کمی بالا آورد، به جلو خم شد و با لب‌های‌اش آن پیشانی صاف و سفید را ناز کرد. وقتی که شاگرد نوازش انگشت‌های کشیش را روی سر و صورت‌اش احساس کرد، برای یک لحظه همه‌چیز پیش چشم‌اش شناور شد؛ اما وقتی برخورد زودگذر لب‌های بزرگ کشیش را احساس کرد به دل‌گرمی عجیبی رسید: او فهمیده بود. دست‌های کوچک‌اش را بلند کرد، و انگشت‌های دراز و سفیدش را دور گردن کشیش قلاب کرد و از لب‌های‌اش بوسید.

حمید پرنیان، نویسنده و مترجم. دبیر صفحات اندیشه رادیو زمانه

کشیش هق‌هقی بلند زد و روی زانوان‌اش افتاد، صورت کوچک شاگردِ مخمل‌پوشیده را در دست گرفت و روی سینه فشرد؛ کشیش آن صورت خردسال و گلگون از بوسه‌های سوزان را پنهان ساخت. سپس ناگهان احساس ترس به سراغ هر دوی ایشان آمد؛ شتابان از هم فاصله گرفتند، انگشت‌های داغ و لرزان‌شان لباس‌ روحانی‌شان را چنگ می‌زد، و با خجلتی خاموش از یک‌دیگر جدا شدند.

کشیش به اتاق حقیرش بازگشت و کوشید بنشیند و بیاندیشد، اما بیهوده بود: کوشید که غذا بخورد، اما بی‌زارانه بشقاب‌اش را دور می‌انداخت: کوشید که عبادت کند، اما به‌جای آن پیکر آرامِ روی صلیب، آن پیکر آرام و سرد که چهره‌ای بسیار خسته داشت، پیوسته چهره‌ی گلگون آن پسر دردانه را می‌دید، چهره‌ی آن عشق نویافته‌ای که چشم‌هایی ستاره‌وش داشت.

همه‌ی آن روز کشیش جوان کل وظایف‌اش را خیلی مکانیکی و به‌سردی انجام داد، اما غذا از گلوی‌اش پایین نمی‌رفت و نمی‌توانست آرام بنشیند، چرا که وقتی تنها می‌شد صفیر غریبی از انفجارهای یک آواز، ذهن‌اش را می‌لرزاند، و احساس کرد اگر بیرون نگریزد و هوای باز را استشمام نکند دیوانه خواهد شد.

سرانجام، وقتی شب شد، و آن روز گرم و طولانی که کشیش را خسته و درمانده کرده بود گذشت، پیش صلیب زانو زد و خود را وادار به اندیشیدن کرد.

دوران نوجوانی و عنفوان جوانی‌اش را به یاد آورد؛ خاطرات آن پنج‌سالْ تقلای سهمناک از ذهن‌اش گذشت. حالا او، رونالد هیترینگتن، کشیش کلیسای مقدس، بیست‌ساله، زانو زده است: آیا آن پنج‌سال نبرد شرزه‌ای که با شهوت توفنده‌ی نوجوانی‌اش داشت پوچ بود؟ زیرا سال آخر پنداشته بود که همه‌ی شهوات را رام کرده است و دیگر خبری از طغیان آن عشق آشتین نیست و باور داشت که همه‌ی امیال را برای همیشه ویران ساخته است. سخت کوشیده بود، از وقتی منصوب شده بود همه‌ی آن پنج‌سال را سخت کوشیده بود – بست نشسته بود توی اتاق کار مقدس‌اش؛ کلِ قدرت طبیعت‌اش را در رازِ زیبای دین تمرکز داده و جذبِ آن کرده بود. از هرچیزی که می‌توانست تحت تاثیرش قرار دهد پرهیز کرده بود، از همه‌ی آن چیزهایی که ممکن است زندگی نوجوانی‌اش را دوباره به یادش آورند. بعد منصب معاونت را پذیرفته بود تا در کلیسای کوچکی که کنار کلبه‌ی محقرش بود و از کلیسای مرکزی آن ناحیه فاصله‌ی زیادی داشت زندگی کند. دو/سه روز پیش رسیده بود و رفته بود دیدنِ زوج سال‌خورده‌ای که در آن کلبه زندگی می‌کردند؛ کلبه‌ای که پشت‌اش باغچه‌ی کوچکی درست کرده بود و زوجی که تربیت روحانیِ نوه‌ی پسری‌شان را به او سپرده بودند.

پیرمرد گفته بود «آقا! پسرم مرد هنرمندی بود، هرگز از این‌جا راضی نبود، به همین خاطر ما را ترک کرد و رفت لندن؛ آن‌جا حسابی پا گرفت آقا! با خانمی ازدواج کرد اما توی یکی از زمستان‌ها آب‌وهوای سرد باعث مرگ‌اش شد، و همسر جوانِ بی‌چاره‌اش را با یک پسر تنها گذاشت. بچه را خودش تربیت کرد و درس داد، آقا! اما این زمستان پسربچه‌ی بی‌چاره را برداشت و آورد این‌جا پیش ما – برعکس همه‌ی ما، خیلی حساس و لطیف است؛ ویلفرد مثل نجیب‌زاده‌ها بزرگ شده است، آقا! مادر بی‌چاره‌اش دوست داشت که پسربچه را ببرد خدمتِ کلیسایی که توی لندن نزدیک خانه‌ی‌شان بود، شاید باور نکنید، آقا! این پسربچه خودش خیلی علاقه دارد همین‌جا هم به کلیسا خدمت کند.»

کشیش جوان پرسیده بود «این پسر چند سال دارد؟»
مادربزرگ جواب داده بود «چهارده‌سال، آقا!»
رونالد موافقت کرده بود «بسیار خب، بگذارید فردا صبح بیاید کلیسا»

کشیش جوان، چنان سخت مجذوب پرستش بود که متوجه نشده بود این شاگرد کوچک که در کلیسا خدمت می‌کند کیست، و این‌گونه بود تا این‌که بعدها آن روز اعتراف‌اش را شنیده و زیبایی شگفت‌آورش را تشخیص داده بود.

«آه خدایا! کمک‌ام کن! به من رحم کن! پس از این همه مشقت و رنج، درست لحظه‌ای که داشتم امیدوار می‌شد، همه‌چیز باید خراب شود؟ آیا همه‌چیزم را از دست خواهم داد؟ کمک‌ام کن، کمک‌ام کن، خدایا!»

وقتی داشت عبادت می‌کرد؛ وقتی که دست‌های‌اش را دراز کرده بود و پیش پای صلیب تضرع می‌کرد تا سخت بجنگد و پیروز شود؛ وقتی اشک‌هایی که از سر توبه‌ای تلخ و خودبدبینی‌ای تیره‌بختانه می‌ریخت چشم‌های‌اش را تار می‌کرد – ضربه‌ای آرام به شیشه‌ی پنجره خورد. به پا خاست، و متحیرانه پرده‌ی تیره‌رنگ را کنار کشید. توی نور ماه، پیشِ پنجره‌ی گشوده، پیکری سفید و کوچک ایستاده بود – شاگرد کوچک با پاهایی عریان، روی چمن‌های رنگ‌پریده و ماه‌گرفته ایستاده بود و تنها ردای سفیدِ خواب به تن داشت. پسرکی که همه‌ی آینده‌اش را توی
دست‌های کوچک نوجوانانه‌اش گرفته بود.

با صدایی لرزان پرسید «ویلفرد، این‌جا چه‌کار می‌کنی؟»

شاگرد تا تجلی خشم را در چهره‌ی لاغر و ریاضت‌کشیده‌ی کشیش دید به لکنت افتاد و جواب داد «نتوانستم بخوابم، پدر، به فکر شما بودم، و دیدم چراغ‌تان روشن است، برای همین نزدیک پنجره آمدم تا شما را ببینم. از دست‌ام عصبانی هستید پدر؟»
«برای چه به دیدن من آمده‌ای؟» کشیش به‌دشواری جرات کرد و موقعیت را فهمید، و تقریبا نشنید که شاگرد چه گفت.

«چون عاشق‌تان هستم، من عاشق‌تان هستم – آه، خیلی زیاد عاشق‌تان هستم، اما شما – اما شما از دست من عصبانی هستید – آه، چرا اصلن آمدم! چرا اصلن آمدم! – هیچ‌گاه فکر نمی‌کردم که شما عصبانی شوید!» و افتاد روی چمن‌ها و شروع کرد به گریه‌کردن.

کشیش از پنجره‌ی گشوده بیرون پرید و آن پیکر نحیف و کوچک را در میان گرفت، و به اتاق آوردش. پرده را کشید و نشست روی صندلی دسته‌دار، سر کوچک و لطیف شاگرد را گذاشت روی سینه و حلقه‌های گیسوی‌اش را بوسید و بوسید.

نجواکنان می‌گفت «آه عزیزکم! دردانه‌ی زیبای من! چه‌طور می‌توانم به تو خشم بگیرم؟ تو از همه‌ی جهان برای من عزیزتری. آه، خدایا! من شیفته‌ی تو هستم، عزیزکم! عزیزکِ خوشگلک‌ام!»

پسرک نزدیک به یک ساعت میان بازوان کشیش آرمید، و لب‌های نرم‌اش را بر سینه‌ی کشیش فشرده بود؛ بعد کشیش گفت که شاگرد باید برود. بعد بوسه‌ای بلند از لب‌های‌اش کرد، و بعد پیکر کوچک سفیدپوش از پنجره رفت بیرون، باغچه‌ی ماه‌زده را دوید، و از دید بیرون رفت.

صبح روز بعد، وقتی یک‌دیگر را توی نمازخانه دیدند، پسرک صورت زیبای گل‌آسای خویش را برافراشت و کشیش مهربانانه آن را میان دست‌های‌اش گرفت، و به‌نرمی بوسید.

همه‌ی چیزی که می‌گفت این بود: «عزیزکم! عزیزکم!» اما پسرک، توی سکوتی که گویی چیزی به‌غیر از کلام را نجوا می‌کرد، بوسه‌ی کشیش را با لبخندی شگفت که بهره‌ای از عشقی آسمانی داشت بازگرداند.
پیرزنی به دیگری، وقتی که از کلیسا بازمی‌گشتند، گفت «در حیرتم که پدر امروز چه‌اش بود؟»؛ «انگار خودش نبود؛ امروز تعداد اشتباهات‌اش بیش‌تر از کل اشتباهات چندساله‌ی پدر توماس بود». دوست‌اش با تمسخر پاسخ داد «انگار قبلن هرگز عشای ربانی نخوانده باشد!»

و آن شب، و بسیار شب‌های دیگر، کشیش با چهره‌ای رنگ‌پریده و خسته‌سان پرده را روی صلیب می‌کشید و از پنجره در انتظار می‌نشست تا کورسوی ماه‌تابِ رنگ‌پریده‌ی تابستان را بر حلقه‌های طلایی گیسوان پسرک نظاره کند، تا اندام پسرک لاغر را توی آن شب‌جامه‌ی سفید دراز، که فزاینده‌ی فیض هر جنبش تن است، نظاره کند و زردیِ کم‌رنگ و زیبای پاهای کوچک‌اش را ببیند که روی چمن می‌دوند. هر شب، پشت پنجره در انتظار این می‌نشست که آن دست‌های نرم و دوست‌داشتنی دور گردن‌اش حلقه زنند، و شوق مست‌کننده‌ی آن لب‌های پسرانه‌ی زیبا را به‌گاه بوسه‌باران دریابد.

رونالد هیترینگتن حالا دیگر هیچ خطایی در عشای ربانی نداشت. آن کلمات تشریفاتی را با احترام و دل‌بستگی‌ای بر زبان جاری ساخته بود و مردم بی‌نوایی که پیش‌تر پشت سر کشیش حرف می‌زدند هم تقریبن از او با احترام یاد می‌کردند؛ چهره‌ی شاگرد کوچک که کنار کشیش می‌نشست به‌شدت می‌درخشید و مردم از یک‌دیگر درباره‌ی این نور عجیب می‌پرسیدند. قطعن کشیش جوان بایستی یک قدیس باشد، اما پسرکِ کنار کشیش بیش‌تر شبیه فرشته‌ای بود از بهشت تا نوزادی انسانی.

بخش دو

دنیا در حق کسانی که با وی مخالفت می‌کنند خیلی سخت‌گیر است. دنیا قوانین‌اش را صادر می‌کند، و وای بر کسانی که می‌اندیشند یارای آن را دارند که مخاطره کنند و بر طبق صلاح‌دید خودشان عمل کنند، انگار که خواسته باشند ویژگی‌های فردی و طبیعی‌شان را نابود کنند؛ آن‌ها بی‌تردید زیر انگشت‌های سُربی قراردادها محو خواهند شد.

واقعن هم که قراردادها هم‌چون سنگ‌بنای معبد سرهم‌بندی‌شده‌ی تمدن سطحی و پرمدعای ماست. «و هرکس به این سنگ‌بنا یورش آورد درهم شکسته خواهد شد: اما سنگ‌بنا بر هر کسی که فروریزد، آن را خُرد خواهد ساخت.»

جهان اگر چیزی را نبیند، متوجه‌ی آن نخواهد شد. جهان انگیزه‌ای عظیم به همه‌ی امور بخشیده است، و می‌پندارد نوعی شرم محرمانه حضور دارد، از آن نوع که – دست‌کم - هوش کوته‌اندیش وی بتواند بفهمدش.
مردم، دیگر، نه کشیش را قدیس می‌دانستند و نه شاگرد را فرشته. مردم وقتی از آن‌دو حرف می‌زدند نفس‌ها را حبس می‌کردند و انگشت بر لب می‌گذاشتند؛ و وقتی آن‌ها را می‌دیدند راه کج می‌کردند تا نبینندشان؛ اما حالا در دسته‌های دوتایی و سه‌تایی گرد هم می‌آمدند و پچ‌پچ می‌کردند.

کشیش و شاگردش اعتنایی نمی‌کردند؛ آن‌ها حتی متوجه‌ی نگاه‌های مشکوک و پچ‌پچ‌های نیم‌خفته‌ی مردم هم نمی‌شدند. هر دو با هم یک‌دل بودند و عاشق یک‌دیگر: حالا چه اهمیتی دارد که در دنیای بیرون چه می‌گذرد؟ هر یک، دیگری را تحقق کامل همان آرمانی می‌دید که پیش‌تر در ذهن داشته بود؛ نه بهشت و نه جهنم، هیچ‌کدام نمی‌توانست چنین چیزی به‌شان عرضه کند. اما سنگ‌بنای قراردادها داشت تحلیل می‌رفت؛ زیاد دور نخواهد بود که این سنگ‌بنا فروریزد.

مهتاب، بسیار رخشان و بسیار زیبا بود؛ هوای خنک شبانگاهی از عطر گل‌های خوش‌بوی باغچه سنگین شده بود. اما پرده‌های پنجره‌ی اتاق کوچک کشیش آن‌چنان کشیده شده بود که به زیبایی شب اجازه‌ی دیده‌شدن نمی‌داد. همه‌ی دنیا را، همه‌چیز را کاملن فراموش کرده بودند مگر یک‌دیگر را؛ کشیش و شاگرد در پنداره‌ی عشق زیبایی پیچیده بودند که حتی از شکوه شب‌های تابستانی هم رخشان‌تر بود.

پسرک بر زانوان‌اش نشسته بود و دست در گردن کشیش انداخته بود تنگ و گیسوان طلایی‌اش ریخته بود روی موهای کوتاه‌شده‌ی کشیش؛ لباس‌شب سفید پسر در کنار جامه‌ی سیاه کشیش، تضاد شدید و دل‌فریبی داشت.
از بیرون صدای پا می‌آمد – صدایی که هر لحظه نزدیک‌تر می‌شد؛ و ضربه‌ای به در. کشیش و شاگرد نشنیدند؛ کاملن جذب یک‌دیگر شده بودند، مست از زهر شیرین عشق، در سکوت نشسته بودند. اما به پایان رسیده بود: و سرانجام ضربه وارد شده بود. در باز شد و سرکشیش قدبلند، روبه‌روی آن‌ها، در آستانه‌ی در ایستاده بود.

هیچ‌کدام‌شان چیزی نگفت؛ تنها پسرک کمی به عشق‌اش نزدیک‌تر شد، و چشم‌های‌اش ترسیده بود. بعد کشیش جوان آرام برخاست و پسر را از خویش جدا کرد.

کشیش جودن گفت «ویلفرد! تو بهتر است بروی».
آن دو کشیش در سکوت پسر را نگاه می‌کردند که از پنجره رفت بیرون، از میان چمن‌ها گذشت، رفت توی کلبه‌ی روبه‌رویی و ناپدید شد.
بعد روی از پنجره گرفتند و به یک‌دیگر نگاه کردند.

کشیش جوان نشست روی صندلی‌اش و دست‌های‌اش را روی سینه قلاب کرد توی هم، منتظر شد تا سرکشیش حرف بزند. چنین شد و گفت: «پس مردم درست می‌گفتند! آه، خدایا! چه‌گونه چنین چیزی این‌جا رخ داده است! ننگ تو بر من افشا شد، وای، این ننگ ماست! من باید تو را به دست عدالت بسپرم، و شاهد رنجی باشم که تو از مجازات گناه‌ات خواهی برد! چیزی نداری که بگویی؟»

کشیش جوان به‌آرامی جواب داد: «نه، هیچ، هیچ. من نمی‌توانم درخواست کنم که به من رحم کنید: من حتی نمی‌توانم توضیح‌اش بدهم: شما هیچ‌گاه نخواهید فهمید. از شما برای خودم چیزی نمی‌خواهم، من نمی‌خواهم شما با من مدارا کنید؛ بل باور دارم که رسوایی بزرگی برای کلیسای عزیز شما به بار آورده‌ام.»

«بهتر است این رسوایی‌های بزرگ را افشا کنیم و بدانیم که علاج می‌یابند. نابخرادنه است که زخم را پنهان کنیم: بهتر است پیش از آن‌که ننگ‌مان ما را فاسد کند رسوای‌شان کنیم.»

«نگران آن بچه هستم.»

«تقصیر خودت بود: باید پیش‌تر نگران‌اش می‌بودی. ننگی که آن پسر ایجاد کرده چه ارتباطی با من دارد؟ کار توست. حتی اگر می‌توانستم هم با وی مدارا نمی‌کردم: بر چنین پسری چگونه می‌توانم ترحم کنم؟»
کشیش جوان، که لب‌های‌اش خشک شده بود، برخاست.

با صدایی خفیف گفت «هیس! اجازه نمی‌دهم پیش من درباره‌ی او سخن بگویی مگر با احترام» بعد با خودش به‌آرامی نجوا کرد «مگر با تکریم، مگر با صمیمیت.» سرکشیش برای لحظه‌ای ترسید، خاموش بود. بعد، خشم‌اش طغیان کرد.

«چه‌گونه جرات می‌کنی این‌گونه آشکارا حرف بزنی؟ شرم‌ات کجاست؟ توبه‌ات کجاست؟ وحشت گناه‌ات را احساس نمی‌کنی؟»

کشیش جوان بی‌درنگ پاسخ داد «گناهی نیست که به‌خاطرش احساس شرمندگی کنم. عشقِ او را خداوند به من داده است، و این خداوند بوده که مهر مرا به دل او انداخته. کیست که بتواند مقابل خداوند و عشقی که وی هدیه داده ایستادگی کند؟»
«تو جرات می‌کنی و کفرآمیزانه نام چنین شهوتی را «عشق» می‌نامی؟»
«عشق است، یک عشق ناب: این عشقی کامل است».

سرکشیش با خشمی مهارنشدنی توفید: «نمی‌توانم چیز دیگری بگویم؛ فردا مشخص خواهد شد. خدا را سپاس که تو به خاطر این‌همه خفت‌ات مجازات سختی خواهی شد.»

کشیش جوان، هم‌چون کسی که بیرون از ماجراست، گفت «متاسفم که هیچ رحمی در تو نیست؛ نه این‌که از رسوایی و مجازات بترسم. اما فقط یک مسیحی است که می‌تواند شفقت کند». سرکشیش به‌ناگهان برگشت و دست‌های‌اش را گشود.

و گفت: «خداوند سنگ‌دلی من را خواهد بخشید، شاید ظالم باشم؛ شاید از محنتی که دارم ظالمانه سخن بگویم. آه، اما آیا تو چیزی در دفاع از خودت داری که بگویی؟»
«نه؛ فکر نمی‌کنم بتوانم با این عشق خداحافظی کنم. اگر کوشیده باشم تا همه‌ی گناهان‌ام را تکذیب کنم، آن‌گاه تو می‌پنداری که من دروغ گفته‌ام: گرچه باید بی‌گناهی‌ام را اثبات کنم، اما اینک آبروی‌ام، کارم، آینده‌ام، همه‌ی‌شان تا ابد ویران شده‌اند. آیا اندکی گوش به من خواهی سپرد؟ می‌خواهم کمی از خودم برای‌ات بگویم.»
سرکشیش نشست. کشیش جوان روی تاقچه‌ی پنجره نشست، دست‌های‌اش را زد زیر چانه و داستان زندگی‌اش را تعریف کرد.

«همان‌جور که می‌دانی من در دبیرستان شبانه‌روزی بزرگی درست می‌خواندم. همیشه با پسرهای دیگر فرق داشتم. هیچ‌گاه در بازی‌ها شرکت نمی‌کردم. به چیزهایی که پسرها معمولن عاشق‌اش هستند علاقه‌ی کمی نشان می‌دادم. فکر می‌کنم دوران نوجوانیِ شادی نداشتم. تمام آروزی‌ام این بود که ایده‌آلی مطلوب‌ام را پیدا کنم. همیشه چنین بوده: همیشه تمایلی شدید به چیزی داشتم که نمی‌توانستم بفهمم‌اش، چیزی که هیچ‌گاه شکل و صورتی نداشت. همیشه میل شدیدی داشتم تا چیزی را بیابم که مرا خشنود سازد. ناگهان جذب گناه شدم: همه‌ی زندگی‌ام به ننگ و لوث گناه آلوده شد. حالا گاهی حتی فکر می‌کنم گناهانی وجود دارند که از همه‌چیز زیباترند. فکر می‌کنم فجوری وجود دارند که مجذوب کسانی می‌شوند که عاشق زیبایی هستند تا چیزهای دیگر. همیشه در طلب عشق بوده‌ام: هزاربار قربانی تکانه‌های مهر آتشین‌ام شده‌ام: بارها شده است که بپندارم سرانجام ایده‌آل‌ام را پیدا خواهم کرد: همه‌چیز زندگی‌ام این بوده که عاشق کسی شوم که ویژه است. چندبار هم تلاش‌ام کامیاب شد؛ اما هربار دست‌آخر می‌فهمیدم که یافته‌ام بی‌ارزش بوده است. همین‌که فرد ممتاز را به چنگ می‌آوردم، همه‌ی افسون‌اش از بین می‌رفت – دیگر به‌اش توجه‌ای نشان نمی‌دادم، به آن که روزی از صمیم قلب شیفته‌ام بودم. بی‌هوده می‌کوشیدم تکانه‌های قلبی‌ام را غرق در شهوات و فسوقی کنم که معمولن جذب نوجوانان می‌شد. به‌ناچار حرفه‌ای برگزیدم. کشیش شدم. همه‌ی گرایش زیبادوستی روح‌ام را شدیدن معطوف به رازهای شگفت‌آور مسیحیت کردم، به زیبایی هنرمندانه‌ی خدمات کلیسایی. از زمان انتصاب‌ام همواره کوشیده‌ام خودم را فریب دهم، فریب دهم که سرانجام روی آرامش را خواهم دید – سرانجام امیال‌ام خشنود خواهد شد: اما بی‌هوده بود، بی‌هوده بود. پیوسته با اشتیاق‌های کهنه‌ام، و، از همه مهم‌تر، با درماندگی‌ام می‌جنگیدم و پیوسته تشنه‌ی عشقی ناب بودم. در دین، لذتی دل‌پسند یافته بودم که اکنون هم دارم‌اش: لذتی که نه در وظایف عادی زندگی دینی است و نه در دایره‌ی تنگ سازمان‌های کلیسایی؛ بل‌که این‌ها مرا تلخ می‌سازند. نه، لذتی که یافته بودم در زیبایی هنرمندانه‌ی خدمات‌ام وجود داشت؛ خلسه‌ی پرستش، اشتیاق آتشینی که ناشی از روزه‌داری و مراقبه است.»

سرکشیش پرسید: «آیا هیچ تسلایی در نماز می‌یافتی؟»
«تسلا؟ نه. اما شهوت و هیجانی در نماز یافته‌ام که نزدیک به لذت شدید گناه بود.»
«تو باید ازدواج می‌کردی. فکر می‌کنم ازدواج تو را نجات می‌داد.»
رونالد هیترینگتن به پا خاست و دست‌اش را بر بازوان سرکشیش نهاد.

«تو مرا نفهمیده‌ای. هیچ‌گاه به زنان گرایشی نداشته‌ام. آیا می‌توانی انسان‌هایی را ببینی که متفاوت هستند، انسان‌هایی که کاملن از دیگران متفاوت هستند؟ ممکن نیست که بپنداریم همه یکسانیم؛ سرشت ما، خلقت ما، سراسر متفاوت است. اما این را مردم هیچ‌گاه نمی‌فهمند؛ آن‌ها عقایدشان را بر پایه‌های نادرستی بنا می‌کنند. اگر قضیه‌های منطقی‌شان نادرست باشد چگونه می‌توانند به قیاس درستی دست یابند؟ قانون به دست اکثریت وضع می‌شود، اکثریتی که دست بر قضا از یک مزاج برخوردار است، و اقلیت نیز نه اخلاقن که قانونن ملزم به آن قانون است. تو، یا کس دیگر، چه حقی دارد که به من بگوید این یا آن چیز گناه‌آلوده است؟ آه، چرا من نمی‌توانم به تو توضیح بدهم و وادارم‌ات که بفهمی؟» و با دست دیگرش، بازوی دیگر سرکشیش را سفت فشرد. بعد ادامه داد، تند و با حرارت سخن می‌گفت:

«از دید من، بر اساس طبیعت من، ازدواج‌کردن گناه‌آلوده است: جنایت است، بی‌اخلاقیِ شرم‌آوری است، وجدان‌ام را سخت خواهد آزارد.» بعد به‌تلخی افزود: «ضمیر بایستی بر اساس غریزه‌ی خدایی باشد، ضمیری که ما را فرامی‌خواند تا نیازهای درونی و طبیعی خویش را برآورده سازیم – ما فراموش کرده‌ایم؛ از دید اکثر ما، از دید همه‌ی جهان، نه، حتی از دید ما مسیحیان، ضمیر صرفن نام دیگری است برای بزدلی، بزدلی در تخطی از قراردادها و عادت‌ها. آه که چه ملعون است این عادت‌ها و قراردادها! من مرتکب هیچ گناه اخلاقی‌ای نشده‌ام؛ روح من از دید خداوند بی‌تقصیر و بی‌گناه است؛ اما از دید تو و از دید جهانیان، من مرتکب جنایت زشتی شده‌ام – زشت‌اش می‌دانید زیرا می‌پندارید وقتی با این پسر دیدار کرده‌ام، برخلاف عادت‌ها و قراردادهای شما، مرتکب گناه شده‌ام: عاشق‌اش هستم، آن‌چنان‌که پیش‌تر کسی یا چیزی را چنان دوست نداشته‌ام: محتاج شغل‌ام نیز نیستم تا مهر وی را از آن خویش کنم – او به‌درستی از آن من است: او نیز عاشق من است، از همان ابتدا، از همان زمانی که من عاشق‌اش شدم او نیز عاشق‌ام بود. او نیمه‌ی کامل‌کننده‌ی روح من است. دنیا چگونه جرات می‌کند که درباره‌ی ما قضاوت کند؟ قراردادهای شما به ما چه ربطی دارد؟ با این همه، به‌رغم این‌که من واقعن می‌دانستم که چنین عشقی زیبا و پاک است، به‌رغم این‌که از صمیم قلب‌ام قضاوت ساده‌اندیشانه‌ی جهان را حقیر می‌دانم، اما برای خاطر عزیز عشق‌ام و برای خاطر کلیسای‌مان، اعتراف می‌کنم که کوشیدم تا در مقابل چنین عشقی ایستادگی کنم. در مقابل جذبه‌ی وی مبارزه کردم. آن اوایل، هیچ‌گاه پیش‌اش نرفتم و خواستار عشق‌اش نشدم؛ تا آخرش مبارزه کردم: اما چه می‌توانستم کرد؟ او بود که پیش‌ام آمد و ثروت عشق روح زیبای‌اش را بر من عرضه کرد. چگونه می‌توانستم به چنین سرشتی بگویم که تصویر زشتی هستی بر صحنه‌ی جهان؟ حتی همان‌گونه که امروز خودتان دیدید، هر شب به پیش‌ام می‌آمد – چگونه می‌توانستم پاکی شیرین روح‌اش را ویران کنم و بگویم حضورش می‌تواند منجر به سوظنی مهیب شود؟ می‌دانستم که چه کار دارم می‌کنم. من داشتم با جهان رودررو می‌شدم و خودم را مقابل آن قرار می‌دادم. من آشکارا به فرامین جهان می‌خندیدم. از تو نمی‌خواهم که با من هم‌دلی کنی، یا حتی التماس‌ات نمی‌کنم که دست نگه داری. چشم دل‌ات کور شده است. تو محدود به این قیود خانه‌براندازی هستی که تن و روح‌ات را از گهواره تا گور در بند کشیده است. تو باید آن کاری را انجام دهی که باور داری وظیفه‌ات است. ما از دید خداوند شهید هستیم، و نباید تا لحظه‌ی مرگ دست از مبارزه علیه عبادات بت‌پرستانه‌ی قرادادها و عادات برداریم.»

رونالد هیترینگتن روی صندلی نشست، دست‌های‌اش را روی چهره‌اش گذاشت، و سرکشیش، خاموش، اتاق را ترک کرد.

کشیش جوان چند دقیقه‌ای، در همان حال که چهر‌ه‌اش را با دست‌های‌اش پوشانیده بود، نشست. بعد با آه‌کشیدنی برخاست و باغ را طی کرد تا زیر پنجره‌ی محبوب‌اش رسید.

مهربان صدا زد: «ویلفرد».
چهره‌ی زیبا، رنگ‌پریده و خیس از اشک، در پنجره ظاهر شد.
نجوا کرد: «تو را می‌خواهم، محبوب‌ام؛ می‌آیی؟».
پسر به‌نرمی و آرام پاسخ داد: «بله، پدر».
کشیش پسر را به اتاق خویش برد؛ بعد، وی را مهربان در آغوش کشید، و با دست‌‌اش پاهای کوچک و سرد پسر را گرم کرد.

با ملایمت هر چه تمام‌تر گفت: «عزیزکم، تمام شد».
پسر، صورت‌اش را روی شانه‌ی کشیش گذاشت و پوشاند، آرام گریست.
«کاری می‌توانم برای‌ات انجام دهم، پدر عزیزم؟»
برای لحظه‌ای خاموش ماند. «آری، می‌توانی برای من بمیری؛ تو می‌توانی با من بمیری».
بازوان‌ دوست‌داشتنی‌اش را روی گردن کشیش انداخت، و لب‌های گرم و شیرین‌اش را گذاشت روی لب‌های کشیش. «من برای تو هر کاری می‌کنم. آه پدر، بیا با هم بمیریم!».
«آری، عزیزکم، این به‌ترین راه است: ما خواهیم مرد».
بعد خیلی سریع و شفیق، پسرک را برای مرگ آماده کرد؛ آخرین اعتراف‌اش را شنید و آخرین آمرزش را به وی ارزانی داشت. بعد دست به دست هم دادند و پیش صلیب زانو زدند.

«عزیزکم، دعای‌ام کن».

بعد نمازشان در خاموشی چنان بالا گرفت که ترحم خداوند بزرگ هم بر کشیشی که در نبرد خونین زندگی چنین بر زمین افتاده بود برانگیخته می‌شد. تا نیمه‌شب زانو زدند و نماز خواندند، بعد کشیش جوان پسرک را به بغل گرفت و برد به نمازخانه‌ی کوچک.

گفت: «من خطبه خواهم خواند تا روح‌مان سامان گیرد».

پسرک قبای سرخ و ردای نازک‌اش را پوشید. کفش‌های قرمز مخصوص کلیسا را به پا کرد و برهنگی پاهای‌اش را پوشاند. شمع‌ها را روشن کرد و مودبانه کشیش را در لباس‌پوشیدن یاری داد. بعد پیش از آن‌که نمازخانه را ترک کنند، کشیش پسرک را به آغوش گرفت و تنگ به سینه فشرد؛ گیسوان نرم‌اش را نوازش کرد و سخنان دل‌گرم‌کننده در گوش‌اش نجوا کرد. پسرک گریه‌اش گرفت، هق‌هقی بزرگ که کالبد نازک و بلندش را می‌لرزاند، هق‌هقی که هیچ خیال ایستادن نداشت.

بعد از لحظاتی، آغوش مهربان کشیش پسرک را تسکین داد، و لب‌‌اش را به لب کشیش نزدیک کرد. لب‌های‌شان را به هم می‌فشردند، و بازوان‌شان یک‌دیگر را تنگ به بر گرفته بود.
کشیش، مهربان نجوا کرد: «آه، عزیزکم، عزیزک شیرین من!».
پسرک گفت: «ما به‌زودی با هم خواهیم بود تا ابد؛ حالا هیچ‌چیزی نمی‌تواند ما را از هم جدا کند».
«آری، چنین به‌تر است؛ به‌تر است با هم بمیریم تا زنده باشیم و جدا از هم».

در سکوت شب پیش محراب زانو زدند، و روشنایی شمع‌ها پیکر صلیب را روشن ساخته بود. تا کنون پیش نیامده بود صدای کشیش با چنین حرارت و شوقی بلرزد، و نه حتی برای شاگرد که چنین با دل‌بستگی پاسخ گوید، گویی در این نیمه‌شب برای آرامش روح‌های راهی‌شده‌ی‌شان بود که خطبه می‌خواندند.

درست پیش از آن‌که کشیش تبرک‌کردن را آغاز کند، شیشه‌ای کوچک از جیب قبای‌اش بیرون آورد، تبرک‌اش داد، و از محتویات‌اش بر جام عشای ربانی افشاند.

وقتی زمان‌اش رسید کشیش جام را به دست گرفت و نزدیک لب‌های‌اش برد، اما نچشید.

آب مقدس را به پسرک داد، و بعد جام مقدس که با سنگ‌های گران‌بها آذین شده بود را برداشت. رو به پسرک کرد؛ اما وقتی که نور را در چهره‌ی زیبای‌اش دید آهی کشید و دوباره به سوی صلیب برگشت. در یک دم شهامت‌اش را از دست داد؛ دوباره رو به پسرک کرد، و جام را به لب نزدیک کرد: «خون خداوند ما، عیسی مسیح، که برای تو ریخت، تا روح و تن تو را زندگی‌ای جاودان بخشد.»

کشیش هرگز چنین عشق نابی را، چنین اعتقاد راسخی را در این چشم‌های نازی که می‌درخشیدند ندیده بود؛ همین‌که به بالا نگریست مرگ را از آن دستان دوست‌داشتنی دریافت کرد، دستانی که متعلق به به‌ترین چیز جهان بود.

رونالد در لحظه‌ای که مرگ را دریافت، به‌زانو افتاد زمین و آخرین قطره‌ی جام را درکشید. جام را گذاشت زمین و دست حلقه کرد بر کمر پیکر زیبای شاگرد محبوب‌اش. لب‌های‌شان آخرین بوسه‌ی آن عشق ناب را تجربه کرد، و همه‌چیز تمام شد.

وقتی آفتاب در آسمان طلوع کرد، پرتوی بر محراب کوچک انداخت. شمع‌ها کامل سوخته بودند، و هیچ نیم‌سوخته نمانده بود. چهره‌ی اندوه‌گین صلیب، آرامشی باشکوه داشت. در پای محراب، کالبد بلند و زاهد کشیش جوان، در پوشش سیاه جامه‌ی کشیشان، به زمین افتاده بود؛ و سینه‌ی کشیش بالشی شده بود برای سر پسرک زیبارو که با پوشش سرخ در کنار کشیش آرمیده بود. بازوان‌شان بر کمر یک‌دیگر حلقه گشته بود؛ و سکوتی غریب هم‌چون کفن روی‌شان انداخته شده بود.

«و هرکس به این سنگ‌بنا یورش آورد درهم شکسته خواهد شد: اما سنگ‌بنا بر هر کسی که فروریزد، آن را خُرد خواهد ساخت.»

مأخذ ترجمه:

John Francis Bloxam:

Story: The Priest and the Acolyte

آیت‌الله علی خامنه‌ای اعلام کرده بخشی از طرح «سیاست‌های کلی انتخابات» که در مجمع تشخیص مصلحت در دست بررسی است را تائید خواهد کرد، که به آن اعتقاد دارد.

این گفته آقای خامنه‌ای، امروز چهارشنبه در متنی که از سوی پایگاه اطلاع‌رسانی رهبر جمهوری اسلامی منتشر شده، دیده می‌شود.

این اظهارات، مربوط به سخنرانی دو هفته پیش وی در جمع اعضای مجلس خبرگان است که در آن زمان بنا بدلایل نامعلومی منتشر نشده بود.

آقای خامنه‌ای در این دیدار که اکبر هاشمی رفسنجانی نیز حضور داشته است، گفته که نظر مجمع تشخیص مصلحت نظام در خصوص طرح سیاست‌های کلی انتخابات، «مشورتی» است و «این پیش ما خواهد آمد و آن چیزى را که معتقَد ماست، اعمال می‌کنیم.»

مجمع تشخیص مصلحت نظام، طرح «بررسی و تدوین سیاست‌های کلی در خصوص انتخابات» را در دست بررسی دارد.

مصطفی پورمحمدی زمانی که مسئولیت وزارت کشور در دولت نهم را بر عهده داشت، طرح اصلاح‌ قوانین انتخاباتی را به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارائه کرد که با نظر «مثبت» آقای خامنه‌ای، این پیشنهاد در دستور کار این مجمع قرار گرفته است.

محافظه‌کاران نزدیک به محمود احمدی‌نژاد، مجمع تشخیص مصلحت نظام را متهم می‌کنند که با تصویب این طرح، قصد کنار گذاشتن شورای نگهبان از مسائل انتخاباتی را دارد.

آقای خامنه‌ای در واکنش به نگرانی‌ها در خصوص حذف شورای نگهبان در صورت تصویب نهایی این طرح گفته که «نباید» به وظایف قانونی شورای نگهبان «تعرض» شود.

رهبر جمهوری اسلامی در عین حال افزوده که در بررسی این طرح ممکن است «در آنجا [مجمع تشخیص مصلحت] یک کسی خطایی هم بکند؛ خطا قابل جبران است. اینها مسائل اصلی نیست.»

وی در بخش دیگری از اظهارات خود گفته که ما هیچ‌کس را از این نظام بیرون نمی‌کنیم، اما کسانی هستند که خودشان، خودشان را از نظام بیرون می‌کنند و خودشان از نظام خارج می‌شوند.»

روز شنبه هفتم مارس، از سوی «کانون دانشجویان ایرانی در هلند» برنامه‏ای به مناسبت گرامی‏داشت روز زن و همبستگی با مبارزات زنان، در شهر «دِلفت» هلند، برگزار شد. این برنامه شامل سخنرانی، معرفی کتاب و نمایش آثار هنری زنان بود.

مژده ارسی فعال سیاسی؛ نیلوفر بیضایی نمایش‏نامه‌نویس و کارگردان تئاتر و آسیه امینی روزنامه‏نگار و فعال جنبش زنان سخنرانان این برنامه بودند.

ابتدا مژده ارسی به بررسی ویژگی‏های جنبش زنان پرداخت و در خصوص دو گرایش عمده‏ای که در جنبش زنان بر سر مساله‏ی قدرت وجود دارد - گرایش برابری‌طلب و گرایش تفاوت‌طلب - توضیحاتی داد. او به تفاوت‏های این دو گرایش و انتقادهایی که هریک بر دیگری دارد، اشاره کرد.

خانم ارسی در ادامه، به بحث در خصوص تفاوت قدرت با خشونت و نگرشی که قدرت را به معنای توان‏مندی می‏داند، اشاره داشت. او سپس به بازتاب مساله‏ی قدرت در جنبش زنان پرداخت:

«روش برخورد به مساله‏ی رهایی زن، گره‏گاهی است که انشقاق سه چشم‏انداز اصلی را در این زمینه نمایان می‏کند؛ فمینیسم برابری‌طلب یا فمینیسم قدرت که رهایی زن را از طریق تغییرات کمّی در چهارچوب سیستم موجود می‏بیند و فمینیسم تفاوت‌طلب که رهایی زن را در نفی هرگونه قدرت و ایجاد آلترناتیو زنانه می‏بیند. جنبش زنانی که من آن را جنبشی با ویژگی سوسیالیستی و آینده‏نگر می‏‏‏‏دانم و جنبشی است دارای ویژگی خاص و اهداف مشخص.

این جنبش بر نفی قدرت و رهایی از هرگونه سیستم اعمال قدرت تاکید دارد. ولی در عین حال تاکید می‏کند که بدون ایجاد آلترناتیوی در برابر قدرت، قادر به محو و مضمحل‌کردن قدرت - خشونت نیست.

مژده ارسی، فعال سیاسی

مبنای چنین موضعی بر پایه‏ی دیدن دیالکتیک محو طبقات و دولت است. این دیدگاه اضمحلال هرگونه سلسله‏ مراتب قدرت، از جمله اعمال قدرت بر پایه‏ی جنسیت را در یک دوره‏ی تاریخی و با برنامه‏ی آگاهانه می‏بیند.

برای محو مناسبات این قدرت، باید شرایط تاریخی و اجتماعی‏ای فراهم بیاید که نیاز به اعمال قدرت نباشد و یا این که همگان این امکان را داشته باشند برای این که اعمال قدرت کنند، برای این که شرایط برابر داشته باشند. نه این که نخبگانی جدا شوند، بروند و برای بقیه تصمیم بگیرند. قدرت‏توان‏مندی و اقتدار انسانی ضد قدرت - خشونت و بدیلی است علیه آن.»

سپس نیلوفر بیضایی به سخنرانی و بحث در خصوص آغاز شکل‏گیری جنبش زنان در ایران و نقش زنان در تحولات ماه‏های اخیر پرداخت. نیلوفر بیضایی اشاراتی به جنبش‏های آزادی‏خواهانه در زمان انقلاب مشروطه و حضور اجتماعی و سیاسی زنان در آن جنبش داشت.

نیلوفر بیضایی سپس به بحث در مورد شکل‏گیری جنبش زنان در دوران حکومت جمهوری اسلامی پرداخت که علی‏رغم فشارها، از پیش‏روترین جنبش‏های این دوران بوده است و در ادامه به نقش زنان در جنبش آزادی‏خواهی اخیر تاکید داشت:

«حکومت اسلامی شاید حکومتی است که به طور ناخواسته کمک کرد به این که یکی از بزرگ‏ترین تحولاتی که جامعه‏ی ایران سال‏ها به دنبال آن بود و برای نزدیک شدن به ایرانی دمکراتیک باید رخ می‏داد، ایجاد شود.
یکی از مهم‏ترین دغدغه‏های هر حرکت دمکراسی‏خواهانه در ایران، همیشه آن بخش عظیم سنتی در جامعه‏ی ایران بود که در مقابل هر تحولی می‏‏ایستاد، که در مقابل هرنوع نگاه به جلو صدها سد و مانع ایجاد می‏کرد؛ و ما امروز شاهد آن هستیم که در درون آن بخش سنتی جامعه‏ی ایران تحولی دارد رخ می‏دهد که غیرقابل تصور بود. کسی تصور نمی‏کرد که فاطمه‏ صادقی، دختر صادق خلخالی، امروز بر علیه حجاب اجباری مطلب بنویسد.

نیلوفر بیضایی نمایش‏نامه‌نویس و کارگردان تئاتر

این دست‏آورد ایستادگی، دست‏آورد مقاومت و در عین حال دست‏آورد آن‏چیزی است که در حافظه‏ی تاریخی ایرانیان ثبت شده، هرچند شاید تک‏تک ایرانیان به آن آگاه نباشند و آن میراثی است که در انقلاب مشروطه‏ی ایران بنیان‏گذاری شد؛ طرح خواسته‏ها و در حقیقت برای اولین بار طرح فکری بود که آزادی را می‏طلبید.

آزادی بدون فکر برابری حقوقی غیرممکن است. استبداد تنها زمانی می‏تواند حاکم بماند که امکان آزادبودن و امکان بیان آزادنه وجود نداشته باشد.»

آسیه امینی که یکی دیگر از سخنرانان این برنامه بود، بنا به دلایلی نتوانسته بود در این جلسه شرکت داشته باشد و در تماسی تلفنی، پیام خود را به جمع رساند.

آسیه‏ امینی در سخنان خود، از نقش زنان و جنبش زنان در ماه‏های اخیر گفت. او بر هدف حکومت ایران بر مأیوس و ناامید کردن مردم تاکید داشت و بر این عقیده بود که جنبش‏های مدنی نقش مهمی در ایجاد امید در دل جامعه می‏توانند داشته باشند:

«من فکر می‏کنم، یکی از مهم‏ترین ویژگی‏‏های همه‏ی جنبش‏های اجتماعی در طول حداقل ۱۰ ساله‏ی اخیر که تجربه‏ی فردی من در ایران بوده است، برگرداندن امید از طریق مبارزه‏های گروهی هرچند کوچک و هرچند کوتاه زمان بوده است.

مبارزه‏هایی که شکل خشونت‏آمیز نداشته، مبارزه‏هایی که پای‏اش روی زمین بوده و دورنمای «سنگ بزرگ علامت نزدن» نبوده است. بلکه اعتقاد بر این بوده که هیچ دمکراسی‏ای بنا نیست از آسمان بر ما نازل شود. ما گام ‏به‏ گام و پله به پله با هم جلو آمدیم.»

آسیه امینی در ادامه به دست‏آوردهای جنبش زنان در سال‏های اخیر و نقش و حضور جنبش زنان در جنبش اخیر مردم ایران پرداخت:

«آن‏چه ما دست‏کم در حوزه‏ی جنبش زنان به دست آورده‏ایم، اتفاقاً شاید مهم‏ترین دست‏آوردی بوده که در تمام صد سال اخیر –از مشروطه تا امروز- به دست آمده است. بسیاری از دوستان من، بسیاری از کسانی که شاید من شاگرد آن‏ها هستم، در این روزها اشاره کرده‏اند به این که جنبش زنان الگوی غیرمستقیم و شاید هم مستقیم جنبش مردمی ایران، جنبش سبز ایران، جنبش اعتراضی ایران (هرچه که می‏خواهیم اسم‏اش را بگذاریم) و فعالیت‏های اجتماعی و جنبش‏های مدنی در ایران بوده است.

زنان از نخستین گروه‏هایی بودند که در ایران برای مبارزه با خشونت بلند شدند؛ زنان از اولین گروه‏های اجتماعی بودند که تصمیم به فعالیت اجتماعی در چهارچوب قانونی و حقوقی با حاکمیت، گرفتند.

زنان از نخستین گروه‏هایی بودند که تلاش کردند با وجود اختلاف نظرها، با وجود تفاوت‏های ایدئولوژیک، با وجود تفاوت‏ نظرها و حتی باورهای سیاسی‏ای که ممکن بود از زمین تا آسمان با هم متفاوت باشد، به خاطر یک هدف مشترک کنار هم بمانند و کار کنند. من فکر می‏کنم، این نخستین و مهم‏ترین گام برای رفتن به سمت دمکراسی برای ما بوده است.»

در بخش دیگر این برنامه، بانو کیانی هفت‏لنگ به معرفی کتاب خود «هنوزم دقیقاً یادمه» پرداخت و همچنین سه لوح تقدیر به سه زن فعال در زمینه های سیاسی، فرهنگی و هنری اعطا شد. مژده ارسی، نیلوفر بیضایی و بانو کیانی هفت لنگ برنده این لوح‌ها بودند.

در این مراسم، تعدادی از آثار طراحی و نقاشی هنرمندان زن، از جمله طوبی رضایی نیز به نمایش گذاشته شده بود و هم‏چنین یک تابلوی نقاشی، با همکاری علاقه‏مندان و شرکت کنندگان در برنامه، به مناسبت روز زن، بر روی بوم پیاده شد.

ایران در صحنه‏ی سیاست خارجی با مشکلات فراوانی روبرو است. اما عرصه‏ها و موضوعات این مشکلات متفاوت هستند؛ مشکلاتی با جهان غرب که عمدتاً حول بحران هسته‏ای ایران تشکیل شده‏اند و مشکلاتی با همسایگان. در حوزه‏ی مشکلات ایران با کشورهای همسایه نیز نوع تنش‏ها متفاوت هستند.

چه سیاست‏هایی می‏توانند به تخفیف این بحران‏ها کمک کنند؟ آیا اساساً امیدی به حل این مناقشات وجود دارد؟ این‏ها سؤالاتی هستند که با آقای ماشاء‌الله شمس‏الواعظین، تحلیل‏گر سیاسی و مطلع در امور کشورهای عربی حوزه‏ی خلیج فارس، در تهران در میان گذاشته‏ام.

آقای شمس‏الواعظین، به نظر می‏رسد اختلاف ایران با کشورهای عربی حوزه‏ی خلیج فارس، مربوط به امروز نباشد. زمینه‏ی این اختلافات به چه مسائلی برمی‏گردند؟

ایران با عربستان سعودی و امارات متحده‏ی عربی، چه قبل و چه بعد از انقلاب، چالشی طولانی مدت دارند. بعد از انقلاب هم حوزه‏ی رقابت‏‏های منطقه‏ای، به ویژه با عربستان سعودی و رقابت‏ها یا اختلافات مرزی با امارارت بر سر جزایر سه‏گانه‏ی ایرانی تمب کوچک، بزرگ و ابوموسی هم به آن اضافه شده است.

این مسائل کمک کرده است به این که هم عربستان سعودی و هم امارات متحده‏ی عربی، به دلیل حجم کوچک‏شان و نگرانی از سیاست‏های ایران و برای این که بتوانند ضریب ایمنی خود را در ارتباط با ایران افزایش بدهند، خود را در چهارچوب سیاست‏های آمریکا قرار بدهند. بنابراین آن‏چه این اواخر شاهد آن هستیم، محصول همین استراتژی کشورهای عرب خلیج فارس است.

در ارتباط با عربستان سعودی، موضوع حتی کمی پیچیده‏تر می‏شود. رقابت منطقه‏ای، حوزه‏ی نفوذ عربستان سعودی مثلا در لبنان و عراق، روند کشمکش اعراب و اسراییل و روند مصالحه‏ی فلسطینی‏ها با اسراییل، همه کمک می‏کنند به این که ایران و عربستان سعودی در یک حوزه‏ی رقابت پنهانی و رقابت آشکار با یک‏دیگر درگیر شوند.

ماشاء‌الله شمس‏الواعظین، روزنامه‌نگار و تحلیل‏گر سیاسی

طی ۳۰ سال اخیر، هیچ‏وقت شرایطی فراهم نشده که تنش‏ها کاهش پیدا کرده باشد یا مقداری به سمت ثبات روابط بین ایران و کشورهای حوزه‏ی خلیج فارس پیش رفته باشیم؟

در دوره‏ی آقای هاشمی رفسنجانی آرامش نسبی‏ای بین ایران و عربستان سعودی، در سیاست خارجی، برقرار بود. تا هم‏اکنون هم تقریباً هر دو کشور از آن دوره، به عنوان دوره‏ی باثبات در سیاست و روابط بین دو کشور رقیب نام می‏برند و به عنوان یک الگوی موفق از آن سخن می‏گویند.

این که تا چه حد می‏توانیم این دوره را احیا کنیم، یا عربستان سعودی موفق شود از سیاست‏های ایالات متحده‏ی آمریکا فاصله بگیرد و به سیاست‏های منطقه‏ای ایران بپیوندد، ظاهرا با ابهامات زیادی مواجه است و موانع زیادی در پیدایش و یا احیای چنین وضعی وجود دارد.

با توجه به موقعیت موجود و سیاست‏هایی که از هر دو طرف جاری است، به نظر شما هیچ راهی برای این که دست‏کم از میزان تنش کاسته شود و مناسبات قابل اعتمادتری میان ایران و کشورهای حوزه‏ی خلیج فارس به‏وجود بیاید، وجود دارد؟

سؤال مهمی مطرح می‏کنید. به طور روشن، الان با توجه به سیاست‏های جدید دولت احمدی‏نژاد، من خیلی بعید می‏دانم که دولت کنونی موفق شود، مثلا دوره‏ی آقای هاشمی رفسنجانی و سیاست‏های تقریبا باز ایران و عربستان سعودی و فضای توسعه‏ی روابط دو کشور و حتی همکاری‏هایی که به مرز همکاری‏های امنیتی رسید (این نکته قابل توجه است که بین دو کشور رقیب، همکاری امنیتی راه بیفتد) را احیا کند.

دلایلی که موجب می‏شود این دو سیاست در این حد از هم متفاوت ارزیابی شوند، چیست؟

شاید در یک گفت‏وگوی کوتاه نتوانیم به بررسی همه‏ی دلایل آن بپردازیم؛ ولی اشاره‏وار می‏توان گفت که ایران الان وضعیت دیگری پیدا کرده است.

ایران امروز مایل است مؤلفه‏های یک سیاست خارجی تهاجمی را به عنوان استراتژی خود در ارتباط با غرب و سیاست‏های منطقه‏ای ایالات متحده در خاورمیانه دنبال کند و این نمی‏تواند به ایجاد یک فضای مودت‏آمیزی میان فرضاً ایران و عربستان سعودی یا ایران و امارات متحده‏ی عربی کمک کند.

از سوی دیگر، ایران معتقد است که عربستان سعودی و امارات متحده‏ی عربی دربست در اختیار استراتژی آمریکا هستند و بازوی منطقه‏ای این کشور را تشکیل می‏دهند.

آقای شمس‏الواعظین ، به نظر شما این‏طور هست یا نه؟

سؤال خوبی است؛ اما اگر این مسأله صحت هم داشته باشد، مولود این مرحله‏ی اخیر که نیست. روابط عربستان سعودی و ایالات متحده، دهه‏ها است که به همین شکل ادامه داشته است. در دوره‏ی سازندگی آقای رفسنجانی هم می‏تواند به همین شکل بوده باشد، اما این ایران است که باید بداند چگونه سیاست خود را برای دور یا نزدیک کردن عربستان سعودی به سیاست‏های آمریکا تنظیم کند.

یعنی ایران یک طرف ماجرا و بازیگر مهمی است. نمی‏توانیم بدون توجه به ایران، صرفاً به مواضع عربستان سعودی و سیاست‏های‏اش و نزدیکی یا دوری او به ایالات متحده‏ی آمریکا اشاره کنیم.

یعنی شما معتقدید، صرف نظر از میزان نزدیکی عربستان سعودی با آمریکا، سیاست‏هایی برای تعدیل شرایط وجود دارند؟

بله؛ به نظر می‏رسد که هم ایران به عربستان سعودی نیازمند است و هم عربستان سعودی به ایران؛ فراموش نکنیم که در دوره‏ی سازندگی آقای هاشمی رفسنجانی جمله‏ی معروفی به راه افتاد که «ایران و عربستان سعودی دو بال یک پرنده هستند که این پرنده بدون دو بال نمی‏تواند به پرواز دربیاید».

جمله‏ای که گویا آقای هاشمی رفسنجانی در یکی از سفرهای‏شان به عربستان گفته بودند.

بله همین‏طور است. بنابراین ما باید ببینیم که آیا ایران مایل است همکاری‏های منطقه‏ای خود با عربستان سعودی را افزایش بدهد یا نه؛ از موضع رقابت و حفظ این موضع حرکت می‏کند تا این که رقابت بین دو کشور احتمالاً به چالش کشیده شود.

من نگران آن هستم که چشم‏انداز نگران کننده‏تری پیش روی سیاست‏های منطقه‏ای ایران آشکار شود. یعنی زمانی که آمریکا یا مجموعه‏ی کشورهای غربی و گروه ۵+۱ تصمیم بگیرند تحریم‏ها را گسترش بدهند و یا فرضا اگر سناریوی حمله‏ی نظامی به میان بیاید، آن‏‏وقت با استفاده از پایگاه‏های منطقه‏ای خود، از ایران به اصطلاح خشاب‏کشی خواهند کرد.

لذا به نظر می‏رسد که ایران حداقل باید سیاست‏های منطقه‏ای‏ خود را آرام کند تا این که فرصت بیشتری برای رویارویی با ایالات متحده‏ی آمریکا در عرصه‏های دیپلماتیک و عرصه‏ی چالش‏ها برای‏اش فراهم باشد. که چنین چیزی ظاهرا در افق دیده نمی‏شود.

یعنی شما در این عرصه به جز نگرانی، افق دیگری را نمی‏توانید به ما نشان بدهید؟

نه! من الان واقعا نگران‏ام و این فقط من نیستم که نگران‏‏ام. حتی بسیاری از کارشناسان که لزوما ایرانی هم نیستند، این نگرانی را دارند. بسیاری از کارشناسان بین‏المللی معتقدند که به لحاظ روابط منطقه‏ای جمهوری اسلامی با همسایگان‏اش و از سوی دیگر، با برخی از کشورهای دیگر نیز دوره‏ی بدی را داریم می‏گذرانیم.

ایران و ترکیه روابطی با یک آهنگ نسبتاً ملایم مثبتی از اول انقلاب تا به حال با هم داشته‏اند. آیا فقط به دلیل این که ترکیه دریچه‏ی ایران به اروپا است، ما این روابط را حفظ کرده‏ایم؟ در این صورت، عربستان سعودی هم دارای پاره‏ای از ویژگی‏ها است و می‏تواند بسیاری از نیروهای منطقه‏ای را علیه ما بسیج کند. لذا باید سیاست‏هایی را تنظیم می‏کردیم که عربستان سعودی را از یک نیروی رقیب، به یک نیروی حداقل خنثی تبدیل کنیم.

فکر نمی‏کنید، این مقایسه به دلیل همان توضیح اول صحبت‏تان در مورد اختلافات طبیعی میان ایران و عربستان، غیرممکن باشد؟ واقعیت این است که چنین مشکلاتی با ترکیه وجود ندارد.

به نکته‏ی خوبی اشاره می‏کنید؛ اما کدام کشورهایی را در دنیا سراغ دارید که همسایه‏‏های آبی، خاکی و یا زمینی هم باشند و اختلاف‏نظر یا دعاوی ارضی نداشته باشند. حتی عربستان سعودی هم‏اکنون با قطر و یا بحرین اختلاف‏نظر زمینی و دعاوی دارند. ولی روابط حسنه‏ای با هم‏دیگر دارند.

خود ما هم در تجربه‏ی هشت ساله‏ی دوره‏ی سازندگی آقای هاشمی رفسنجانی شاهد بهبود روابط و ارتقاء روابط با عربستان سعودی در حد همکاری‏های امنیتی هستیم که سابقه‏‏ی خوبی از روابط دو کشور را نشان می‏دهد. ما ضمن داشتن پاره‏ای از بحران‏ها و اختلاف‏نظرها می‏توانیم آن را احیا کنیم.

اختلاف‏نظرها باید مدیریت شوند، نباید رها شوند و در اختیار واحدهای نظامی یا امنیتی دو کشور قرار داده شوند. خُب آن‏ها مایل‏اند بحران را گسترش بدهند تا توجیه حضور خود را برای حکومت‏های دو طرف، تثبیت کنند.

اکبر هاشمی رفسنجانی می‌گوید که با رشد و گسترش رسانه‌ها، حکومت‌هایی که پایه‌های مردمی نداشته باشند، پایدار نمی‌مانند.

به گزارش خبرگزاری ایلنا، آقای هاشمی در جمع گروهی از اعضای شوراهای شهری استان تهران گفته که اسلام، جایگاه «ویژه‌ای» برای نقش مردم در حکومت قائل است.

رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام افزوده که در دموکراسی‌ها، احزاب پیروز در انتخابات، به عنوان «ضربه‌گیر نظام» عمل می‌کنند و در صورت عملکرد نادرست منتخبان، بسیاری از مسئولیت‌ها بر دوش احزاب برنده بوده و نظام‌ها آسیبی نمی‌بینند.

وی همچنین گفته که محدود کردن اختیارات قانونی شوراها به تضعیف این نهاد‌های مردمی منجر می‌شود و قدرت پاسخگویی آنها به «توقعات مردم» را کاهش می‌دهد.

اظهارات هاشمی در شرایطی ایراد می‌شود که مخالفان محمود احمدی‌نژاد، دولت وی را مشروع نمی‌دانند.

در ایران، نزدیک به ۹ ماه است که اعتراض‌ها به نتیجه انتخابات ریاست جمهوری ۲۲ خرداد ماه ادامه دارد.

موافقان و نهاد‌های مسئول در امر انتخابات، این اعتراض‌ها را رد می‌کنند.

آیت‌الله علی خامنه‌ای روز ۲۳ خرداد ماه، نخستین کسی بود که «پیروزی» احمدی‌نژاد را اعلام کرد و به وی تبریک گفت.

میرحسین موسوی و مهدی کروبی و بسیاری از احزاب اصلاح‌طلب، نتیجه این انتخابات را نپذیرفته و اعلام کرده‌اند که در چارچوب قانونی با دولت برآمده از این انتخابات مبارزه خواهند کرد.

اکبر هاشمی رفسنجانی نیز با گذشت بیش از ۹ ماه، تاکنون حاضر نشده است اظهارنظر صریحی در خصوص نتایج آن داشته باشد.

هواداران احمدی‌نژاد، وی را همسو با معترضان به نتیجه انتخابات می‌دانند و اتهامات گوناگونی به وی زده‌اند.

کمیته حمایت از روزنامه‌نگاران (CPJ) می‌گوید که ایران با ۵۲ روزنامه‌نگار زندانی، بزرگترین زندان روزنامه‌نگاران در جهان است.

به گفته این کمیته، یک سوم روزنامه‌نگاران زندانی جهان در ایران زندانی هستند.

پس از ایران، چین با ۲۴ روزنامه‌نگار زندانی و کوبا با ۲۲ روزنامه‌نگار زندانی در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

سازمان گزارشگران بدون مرز، پیش از این، ایران را بزرگترین زندان روزنامه‌نگاران جهان معرفى کرده بود.

کمیته حمایت از روزنامه‌نگاران اعلام کرده که پس از انتخابات ریاست جمهوری خرداد ماه ایران، بیش از ۱۰۰ روزنامه‌‌نگار بازداشت و بیش از ۵۰ روزنامه‌نگار دیگر نیز مجبور به ترک کشور شده‌‌اند.

جول سایمون، دبیر اجرایی کمیته حمایت از روزنامه‌نگاران، اعلام کرده که «ایران وارد وضعیت سرکوب مداوم رسانه‌ها شده است.»

وی این وضعیت را «غیرقابل دفاع» نامیده و به خاطر پرداخت «هزینه‌های وحشتناک» از سوی روزنامه‌نگاران ایرانی در جریان سرکوب‌ها، ابراز تاسف کرده است.

دبیر اجرایی کمیته حمایت از روزنامه‌نگاران با این حال گفته است که «دولت ایران در جنگ با آگاهی، بازنده خواهد بود.»

در ایران طی هشت ماه گذشته، بیش از ۱۰ نشریه توقیف یا لغو امتیاز شده‌اند.

اعتماد، ایراندخت، اعتماد ملی، کلمه سبز، سرمایه، صدای عدالت، حیات‌نو، آرمان روابط عمومی، حیات نو، تحلیل‌روز، همت و اندیشه‌نو از جمله نشریات توقیف شده در این مدت هستند.

پیش از مشروطیت شاعران در خدمت شاه بودند، اما نهضت مشروطیت باعث شد دایره‌ی واژگانی شعر فارسی سیاسی شود و شاعر از دربار به خیابان بیاید و در کنار مردم قرار بگیرد. شاعرانی مانند بهار، اشرف اصفهانی و فرخی یزدی از دل این نهضت بیرون آمدند.

شعر فارسی، امروزه یک شعر نخبه و بی‌اندازه تنهاست. حتی شاعران هم شعر یک‌دیگر را نمی‌خوانند، وگرنه تیراژ کتاب‌های شعر تا این حد افت نمی‌کرد.

در صد سال گذشته شاعران و اصولاً هنرمندان تا این حد از مبارزات مدنی مردم دور نبوده‌اند. باقر مومنی سی و دو سال پیش در شب‌های انستیتو گوته درباره‌ی هدف دستگاه ممیزی از سانسور اندیشه گفت:

«انسور پیوند ملت را با فرهنگ گذشته‌اش قطع می‌کند. در شرایط سانسور تاریخ را با زمان حال آغاز می‌کنند. به ظن سانسور هیچ‌چیز در گذشته وجود نداشت. عصر ماست که عصر صلاح است. ملت همیشه هیچ بوده، هیچ گذشته‌ای هم ندارد. الان هم هیچ است و این وظیفه‌ی دست‌اندرکاران سانسور است که باید او را ارشاد کنند و آموزش بدهند.»

و در ادامه به روشنی پیامدهای سانسور برای نویسندگان و شاعران را به این شکل بیان کرد:

«سانسور پیوند روشنفکران را با ملتش و مخاطبانش و حتی با خودش به عنوان یک عضو جامعه قطع می‌کند. روشنفکر و هنرمند در هر رشته‌ای که کار کند، وقتی از مادر غذادهنده‌اش یعنی ملت جدا افتاد از رشد بازمی‌ماند.»

اکنون این پرسش پیش می‌آید که آیا شاعران می‌توانند از حاشیه به متن بیایند و مانند شاعران صدر مشروطه در کنار مردم قرار بگیرند؟

اگر بپذیریم که یکی از سویه‌های ادبیات اصلِ «فایده‌رسانی» اثر ادبی است، چگونه می‌توانیم به این اصل در گذرگاه‌های عمومی تحقق ببخشیم؟

شعر به مردم نیاز دارد

یکی از اصلی‌ترین شعارها در خیزش مدنی مردم ایران بعد از انتخابات، شعار «هر ایرانی، یک رسانه» بود. اگر با نظریه‌ی مارشان مک لوهان موافق باشیم که در دهه‌ی هفتاد میلادی اعلام کرد: رسانه، پیام است، باید بگوییم: هر ایرانی حامل یک پیام هم می‌تواند باشد. به همین شکل هر شاعری اگر در کنار مردم قرار بگیرد، می‌تواند خودش مانند یک رسانه عمل کند و با شعرش آورنده‌ی پیامی باشد.

شاعران انقلابی در صدر مشروطه گمان می‌کردند با شعرشان به پیشبرد انقلاب مشروطه یاری می‌رسانند، در حالی که مردم به شعر آنها یاری رساندند. بدون انقلاب مشروطه، شعر فارسی دشوار می‌توانست خود را از زبان درباری برهاند و چه بسا انقلاب نیما هم در شعر اتفاق نمی‌افتاد.

امروز هم اگر شاعران در کنار مردم قرار بگیرند، در واقع شعرشان را از بی‌معنایی و از روزمرگی‌ها و افسردگی‌ها رهایی داده‌اند. مردم بدون شعر هم کارشان را پیش می‌برند. این شعر است که به مردم نیاز دارد.

انتشار یک مجموعه شعر در تیراژ حداکثر پانصد نسخه با سرمایه‌ی شاعر و با این امید که شاید کسی پیدا شود و چند کلمه درباره‌ی آن بنویسد چه فایده‌ای دارد؟ آیا بهتر نیست، اگر دفتر شعری مجوز نمی‌گیرد، شاعر سعی کند شعرش را به فضاهای عمومی بیاورد؟ سعی می‌کنم با دو مثال این موضوع را کمی توضیح بدهم:

ریچارد براتیگان، شاعر و نویسنده‌ی معروف آمریکایی سال‌ها پیش از آن که از مشارکت شهروندان در تولید رسانه‌ای سخن به میان آید، از دموکراتیزه شدن ادبیات سخن می‌گفت. او در خیزش مدنی سال‌های دهه‌ی شصت میلادی مجموعه‌ای از شعرش را در دفتری گذاشت و با عنوان «لطفاً این کتاب را بکارید» در خیابان‌های سانفرانسیسکو در میان مردم پخش کرد. پیام این حرکت نمایشی این بود که با حذف شاعر از ساحت شعر ممکن است اثر مانند گیاهی، مستقل از شاعرش به ثمر برسد. علاوه بر این براتیگان با این کار شعر را در اختیار همگان قرار داد و آن را از انحصار بنگاه‌های انتشاراتی و روشنفکران دانشگاهی بیرون آورد.

شنیده‌ام که دستگاه ممیزی در ایران پنج هزار کارمند دارد. اگر این امر حقیقت داشته باشد، این پنج هزار نفر ماهانه از دولت حقوق می‌گیرند تا به «ادبیات رسمی» ایران شکل بدهند و آن را در قالبی که می‌پسندند درآورند. این پنج هزار نفر با همه‌ی آئین‌نامه‌ها و بخشنامه‌هاشان فقط یک هدف دارند: آنها می‌خواهند در ارتباط نویسنده و شاعر با مخاطب حضور داشته باشند و یک رابطه‌ی بی‌واسطه و زنده را به یک رابطه‌ی هدایت‌شده تبدیل کنند.

باید گفت در رسیدن به این هدف موفق بوده‌اند. خیابان به عنوان یک رسانه می‌تواند رابطه‌ی شاعر با مخاطبش را احیاء کند.

یک شاعر اطریشی به نام هلموت زه‌تالر از سال‌های دهه‌ی شصت تا امروز شعرش را روی کاغذهایی می‌نویسد و این پاره‌کاغذها را به دیوارها، به درختان، به تیرهای چراغ برق و به هر جا که مکان عمومی به شمار می‌آید می‌آویزد. رهگذران در خیابان‌ها، یا در ایستگاه‌های مترو شعر او را مانند میوه‌ای از سر شاخ درختی می‌چینند و با خود می‌برند. تا امروز از او بیش از سه هزار بار به دادگاه‌های اطریش شکایت کرده و او را بارها به دادگاه فراخوانده‌اند.

در صفحه‌ی فیس‌بوکِ این شاعر خیابانی یکی از دوستدارانش نوشته بود: چقدر خوب است که خیابان از آن ماست.

در واقع در شبکه‌های اجتماعی اکنون این اتفاق افتاده است. آیا نمی‌توانیم آنچه را که در شبکه‌های اجتماعی مانند فیس‌بوک تجربه کرده‌ایم، در «فرصت‌های مناسب» به خیابان بیاوریم؟ آیا نمی‌توانیم از تجربه‌ی مبارزات مدنی در سال‌های دهه‌ی شصت در غرب بیاموزیم؟

خیابان یک رسانه است

اگر خیابان را یک رسانه در نظر بگیریم و شعر یا سطری از شعر را حامل یک پیام بدانیم، خیابان مانند کتابی است که در هر سطر و در هر برگش یک اتفاق غیرمنتظره روی می‌دهد.

شعر خیابانی از قلمرو هنر غیررسمی و معترض می‌آید که در خیابان معنا پیدا می‌کند و ورای بنگاه‌های مطبوعاتی و اتشاراتی و دستگاه‌های زیباشاختی منتقدان رسمیت می‌یابد.

چندی پیش شعری خواندم از شبنم آذر. این شعر از هر نظر یک شعر خیابانی است، مخصوصاً آنجا که شاعر می‌گوید:

فرشته مهربان آمبولانس
صدای ممتد آژیرت کجاست؟
روی این خاک
دموکراسی
گلوله خورده است
و مجسمه‌ی بی‌سر انقلاب
لای جسدها
دنبال کلاه گمشده‌اش می‌گردد

یا این بند از شعر «محاکات» بابک سلیمی‌زاده اگر به خیابان راه پیدا کند، معنای ژرف‌تری خواهد یافت:

گلوله تنها یک کلمه است
یک کلمه‌ی تنها
در جمله‌ای که نقطه ندارد
گلوله تو را می‌کُشد
اما کلمه‌ی گلوله قلقلکت می‌دهد
کارگرانِ خیابان برمی‌خیزند
اما خیابانِ کارگر برمی‌گردد
کلمه تنها یک گلوله است
یک گلوله‌ی تنها
در جمله‌ای که جمعه ندارد

شاعر برای آوردن چنین سطرهایی به میان مردم به یک حلقه نوارچسب و به مقداری کاغذ و به چند دیوار، یا تیرچراغ برق نیاز دارد و وقتی که اینها را نیابد به سادگی می‌تواند با ماژیک این سطرها روی کف پیاده‌روها بنویسد.

اگر چنین سطرهایی بر دیوارهای دانشگاه‌ها، کیوسک‌های تلفن، سینماها، راهروها، و خیابان‌های تهران و دیگر شهرها نقش ببندد چقدر مؤثرتر است تا انتشار آن در جنگ‌های مهجور ادبی با تیراژ پانصد نسخه که حتی شاعران و نویسندگان هم همه‌ی نوشته‌هایش را نمی‌خوانند. در واقع مسأله ساده است: وقتی مردم از شعر رویگردان شده‌اند، شعر باید به سراغ مردم برود.

شعر خیابانی دموکراتیک است

شعر خیابانی در این مفهومی که وجود ندارد و با این‌حال از روی نمونه‌هایی که در غرب سراغ دارم، سعی می‌کنم در اینجا آن را معرفی کنم چندرسانه‌ای است.

کلام شاعرانه، خیابان و امکانات رسانه‌ای مانند فیلم و عکس همه در کنار هم قرار می‌گیرند تا حامل یک پیام باشند. ممکن است رسانه زبان خودش را به شعر القاء کند و شعر از خیابان، از برجستگی‌ها و فرورفتگی‌های دیوار و مانند آن تأثیر بپذیرد و این تأثیرات را در خودش به شکل کلام شاعرانه‌ی دیگری بازتاب دهد. شعر خیابانی را نمی‌شود از راست به چپ ورق زد، شعر خیابانی باید دیده شود که شاید دستی از آستین بیرون بیاید و آن را مثل میوه‌ای که از شاخ درختی می‌چینند، از روی دیوار یا از تنه‌ی درختی یا تیر چراغ برقی بچیند. قصیده‌ای از خاقانی، یا غزلی از حافظ الزاماً دموکراتیک نیست، چون تنها در یک حلقه‌ی سربسته از خواص که خود را مرجع ادبی تلقی می‌کنند معنی پیدا می‌کند. برخلاف شعر خیابانی که دموکراتیک است و دست به دست می‌گردد و از هر دست که بگذرد بر معنای آن افزوده یا چیزی از معنای آن کاسته می‌شود.

نسل جوان اصولاً کتاب‌نویس نیست. دیوارنویس است. کتاب برای او تفنن است، اما دیوار وبلاگ و شبکه‌های اجتماعی مانند فیس بوک در زندگی او یک امر روزانه است. این نسل عادت دارد از بالا به پایین کلمات را ببیند و بخواند، نه از راست به چپ. خیابان همه‌ی این امکانات را در اختیار شعر او قرار می‌دهد. یکی دیگر از ویژگی‌های نسل جوان مرجع‌گریزی اوست. خیابان هم رسانه‌ای است مرجع‌گریز. شاملو اگر در خیابان شعرش را می‌نوشت، هرگز شاملو نمی‌شد.

نسل جوان اهل تفکر و تخیل است. سی سال پیش بر دیوارها شعار می‌نوشتند. امروز وقت آن رسیده که به جای شعار، بر دیوارها شعر بنویسیم. شعارها را پاک کردند. اما شعر می‌ماند. دکتر شفیعی کنی در «صور خیال» از اصل زمزمه‌پذیری شعر سخن می‌گوید. شعر خیابانی مانند شعار زمزمه‌پذیر نیست؛ مثل خیابان‌های یک شهر بزرگ رادیکال، سازش‌ناپذیر و صریح باید باشد. شعر خیابانی مانند تابلویی است که یک لحظه دیده می‌شود و در همان یک لحظه می‌تواند با مخاطب ارتباط برقرار کند. شعرِ شتاب و حرکت و تقلاست.

توجه داشته باشید که در اینجا فقط به امکاناتی که خیابان به عنوان یک رسانه و «نوعی از شعر فارسی» که با «خیابان» سازگار است نظر داریم، نه به عملی بودن یا غیرعملی بودن «خیابانی کردن شعر». ممکن است نتوانیم چنین فکری را عملی کنیم، اما اگر چنین فکری روزی به این شکل یا به شکل‌های دیگر تحقق پیدا کند، مجموعه‌های گرانبها و منحصر به فردی از شعر خیابانی به دست می‌آید و ممکن است کتاب‌ها درباره‌ی آن بنویسند.

فراموش نکنید که امروزه کسی شعر شما را به دیوارها نخواهد نوشت. این شما هستید که می‌توانید شعرتان را در کشو بایگانی کنید یا آن را به خیابان بیاورید و این شما هستید که تعیین می‌کنید چه فکری عملی و چه فکری غیرعملی است. تنها مرجع قابل اطمینان مردم هستند.

نمونه‌ای از شعر خیابانی، در ایستگاه مترو، وین/ اطریش

محمود احمدی‌نژاد با متهم کردن آمریکا به اتخاذ سیاست‌های «دوگانه»، گفت که حضور نظامی در افغانستان، راه حل مشکلات این کشور نیست.

آقای احمدی‌نژاد که به افغانستان سفر کرده است، امروز چهارشنبه در کنفرانس خبری مشترک با حامد کرزی، جنگ آمریکا با تروریسم را مورد انتقاد قرار داد و اقدامات «جاسوسی و نظامی» واشینگتن را برای شهروندان افغان «خطرناک» توصیف کرد.

کنفرانس خبری مشترک احمدی‌نژاد و کرزی (رویترز)

وی اظهار داشت که نیروهای نظامی خارجی، سالانه برای حضور در افغانستان، ‪ ۱۰۰‬ میلیارد دلار هزینه می‌کنند، ولی می‌توانند به جای آن هر سال، ۲۰‬ میلیارد دلار برای بازسازی افغانستان اختصاص دهند.

اکنون بیشتر از ‪ ۱۰۰‬هزار نیروی نظامی تحت رهبری ناتو در افغانستان مستقر هستند.

ایران همواره با حضور نیرو‌های نظامی خارجی در افغانستان مخالفت کرده و خواستار خروج فوری آنها از خاک این کشور بوده است.

احمدی‌نژاد در ادامه این کنفرانس خبری، با انتقاد از سفر اخیر رابرت گیتس، وزیر دفاع آمریکا به افغانستان، گفت: «باید به این آقای گیتس بگوئید اصلاً تو اینجا چه می‌کنی؟ این کشور هزاران کیلومتر دورتر از کشور توست.»

رابرت گیتس که پیش از ورود احمدی‌نژاد، افغانستان را ترک کرده بود، در یک کنفرانس خبری از سیاست‌های ایران در خصوص مسائل افغانستان انتقاد کرد.

گیتس از همه همسایگان افغانستان خواسته بود در برخورد با مسائل این کشور «رو راست» باشند.

محمود احمدی‌نژاد در بخش دیگری از اظهارات خود‌ آمریکا را متهم کرد به طور «مخفیانه» عبدالمالک ریگی را در خاک افغانستان جای داده و از وی حمایت می‌کرد.

جمهوری اسلامی چهارم اسفند ماه اعلام کرده که عبدالمالک ریگی، رهبر گروه جند‌الله را دستگیر کرده است.

گروه جند‌الله در منطقه بلوچستان، واقع در مرز ایران و پاکستان فعالیت می‌کند و تاکنون حملاتی را علیه تاسیسات نظامی و مقامات ایران در داخل این کشور انجام داده است.

مجید توکلی، عبدالله مومنی و جنبش دانشجویی ایران، برنده جایزه حقوق بشری «هومو هومینی» (Homo Homini) جمهوری چک شدند.

قرار است این جایزه امشب (۱۹ اسفند ماه) در افتتاحیه جشنواره فیلم‌های مستند «یک جهان، دموکراسی جهانی» در پراگ پایتخت جمهوری چک به برندگان آن اهدا شود. مراسم افتتاحیه این جشنواره، با پخش مستند «روزهای سبز» درباره حوادث پس از انتخابات ریاست جمهوری اخیر در ایران، آغاز می‌شود.

عبدالله مومنی

این جایزه از سوی «مرکز افراد نیازمند حقوق بشر» (People in Need's Human Rights Centre) سالانه به افرادی که برای حمایت از حقوق بشر تلاش‌های قابل‌توجهی داشته‌اند، اعطاء می‌شود.

مجید توکلی، فعال دانشجویی، عبدالله مومنی، سخنگوی سازمان ادوار تحکیم وحدت و همچنین جنبش دانشجویی ایران به علت «نقش موثر در دفاع از آزادی و تلاش برای ایجاد دموکراسی در ۱۰ سال گذشته»، این جایزه را دریافت می‌کنند.

اعطای این جایزه به عبدالله مومنی و مجید توکلی در حالی صورت می‌گیرد که یکی از این دو فعال دانشجویی در زندان به سر می‌برد و دیگری با سپردن وثیقه، برای پنج روز از زندان به مرخصی آمده است.

مجید توکلی

عبدالله مومنی که به شش سال حبس محکوم شده، دوشنبه هفته جاری با سپردن وثیقه‌ای ۸۰۰ میلیون تومان (۵۵۰ میلیون تومان وثیقه و ۲۵۰ میلیون تومان قرار کفالت) به مرخصی پنج روزه آمده است.

مجید توکلی نیز پس از سخنرانی در جمع دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر در ۱۶ آذر بازداشت شد و از آن زمان در زندان به سر می‌برد.

وی در دادگاه بدوی، به هشت سال و شش ماه زندان، پنج سال محرومیت از فعالیت‌های سیاسی و پنج سال ممنوعیت خروج از ایران محکوم شده است.

وزارت خارجه ایران در اعتراض به آزادی رحمان حاجی‌احمدی، رهبر گروه پژاک، سفیر این کشور در تهران را احضار کرد.

پلیس آلمان چند روز پیش از این، حاجی‌احمدی را بازداشت و سپس آزاد کرد که این موضوع با اعتراض مقام‌های جمهوری اسلامی مواجه شده است.

ایران پس از دستگیری حاجی‌احمدی، از آلمان خواستار استرداد وی به جمهوری اسلامی شده بود، اما دولت آلمان به این درخواست تهران پاسخ مثبت نداد.

خبرگزاری‌های ایران امروز چهارشنبه گزارش کرده‌اند که برند اربل، سفیر آلمان در تهران، توسط مدیرکل امور ایرانیان خارج از کشور وزارت امور خارجه، احضار و مراتب اعتراض جمهوری اسلامی به وی ابلاغ شده است.

آن‌طور که این خبرگزاری‌ها اعلام کرده‌اند، آقای اربل در این دیدار گفته که دولت آلمان از گروه پژاک حمایت نمی‌کند و مراتب اعتراض ایران را به اطلاع دولت آلمان خواهد رساند.

سفیر آلمان روز گذشته (سه‌شنبه) نیز در رابطه با آزادی حاجی‌احمدی به کمیسیون امنیت ملی مجلس رفته بود.

به گفته علاء‌الدین بروجردی، رئیس کمیسیون امنیت ملی، اعضای این کمیسیون در این دیدار، از اقدام دولت آلمان در آزاد کردن رهبر گروه پژاک انتقاد کردند.

وزارت خارجه ایران، دستگیری و آزادی حاجی‌احمدی از سوی دولت آلمان را اقدامی «نمایشی» خوانده است.

پژاک که تهران آن را به عنوان یک گروه تروریستی می‌شناسد، دارای پایگاه‌هایی در شمال شرق عراق است که از آنها برای فعالیت علیه ایران استفاده می‌کند.

اعضای گروه پژاک دارای رابطه نزدیک با حزب کارگران کردستان ترکیه (پ‌ک‌ک) هستند که از سال ۱۹۸۴، درگیری‌های مرگباری با نیروهای دولتی ترکیه در جنوب شرقی این کشور دارند.

کامران دانشجو، وزیر علوم، با اعلام اینکه دانشگاه‌ها به ۲۲ هزار استاد معتقد به مبانی اسلامی نیاز دارد، در فراخوانی از «استادان و متفکران اسلامی» خواست برای تدریس در دانشگاه‌ها، خود را به وزارت علوم معرفی کنند.

به گزارش امروز چهارشنبه خبرگزاری دولتی ایرنا، آقای دانشجو گفته که در حال حاضر، دو میلیون و ۲۰۰ هزار دانشجوی علوم انسانی در دانشگاه‌ها مشغول تحصیل هستند که برای هر ۱۰۰ دانشجو، «نیاز به یک استاد معتقد» هست.

کامران دانشجو

این مقام وزارت علوم افزوده نباید متونی که از فلسفه و جامعه، «دین‌زدایی» کرده‌اند، ترجمه و در کلاس‌های دانشگاهی تدریس شود.

وی اظهار داشته است: «هر استادی که سر کلاس می‌رود، باید مبانی فکری اعتقادی و جهان‌بینی اسلامی را قبول داشته» باشد.

دانشجو سوم اسفند‌ماه نیز گفته بود که دانشگاه‌ها به استادان «سکولار» نیازی ندارند و آنها باید در جای دیگری مشغول کار شوند.

پس از ابراز نگرانی آیت‌الله علی خامنه‌ای از متون درسی علوم انسانی در دانشگاه‌ها و انتقاد وی از آمار دانشجویان رشته علوم انسانی در مراکز علمی، مقام‌های جمهوری اسلامی تلاش‌ها برای تغییر متون درسی رشته‌‌های علوم انسانی را آغاز کرده‌اند.

همزمان با این تلاش‌ها، دور جدیدی از بازنشستگی استادان در دانشگاه‌های علوم انسانی آغاز شده است.

وزیر علوم دولت دهم همچنین گفته که استادان «بی‌اعتقاد به جهان‌بینی اسلامی» از دانشگاه اخراج خواهند شد و وزارت علوم از این اقدام «شرم‌سار» نیست.

از زمان اجرای طرح «بازنشستگی اجباری» اساتید دانشگاه‌ها، تاکنون استادان برجسته‌ای هم‌چون امیرناصر کاتوزیان، حسین بشیریه، ایرج گلدوزیان، محمود عرفانی، ابوالقاسم گرجی، محمد آشوری، جمشید ممتاز و عزت‌الله عراقی، که همگی آنها در دانشگاه تهران مشغول به تدریس بودند، بازنشسته شده‌اند.

کریم مجتهدی، علی شیخ‌الا‌سلا‌می، غلا‌محسین ابراهیمی‌دینانی، محمدرضا شفیعی‌کدکنی، رضا داوری، محسن جهانگیری و ابراهیم باستانی‌پاریزی از دیگر استادی هستند که با اجرای این طرح، به اجبار بازنشسته شده‌اند.

صبح امروز عده زیادی که اکثریت آنان را زنان تشکیل می‌دادند اجتماعی به منظور اعلام نظر خود در مورد حجاب در محوطه دادگستری ترتیب دادند این گروهها عبارت بودند از:

تعدادی از زنان وکیل عضو حقوق دانان جمعیت حقوق دانان، کارمندان شرکت هواپیمایی ایران، دانش جویان، دانش آموزان، هنرجویان موسیقی، کارکنان وزارت دادگستری، عده ای از دبیران دبیرستان های تهران، دانش آموزان، دانشجویان و گروههای دیگر. به گزارش حاکمیت عده ای از دانش آموزانی که قصد پیوستن به این گروه را داشتند در خیابان تخت جمشید روبروی شرکت نفت توسط گروهی از مخالفان متفرق شدند.

شعارهایی که توسط جمعیت داده می‌شد بدین شرح است: "حجاب باید در فطرت زن باشد"، "می جنگیم می جنگیم بر ضد استبداد"، "استقلال، مساوات، آزادی"، "زن و مرد کشته شدند، هر دو باید آزاد باشند" به نوشته روزنامه اطلاعات گزارش دیگری حاکیست:

گروهی از میهمانداران زن و کادر زن هواپیمایی ملی ایران نیز امروز صبح بسوی باشگاه دانشگاه تهران حرکت نموده و در آنجا بعنوان اعلام همبستگی با دیگر گروههای تظاهر کننده زنان تجمع نمودند و خواستار انجام خواسته های خود شدند.

همچنین جمعی از کارمندان زن و کارکنان رادیو و تلویزیون ملی ایران در ساعت ده و سی دقیقه صبح امروز در محل سازمان رادیو و تلویزیون واقع در خیابان جام جم گرد آمدند تا بسوی کاخ دادگستری حرکت کنند و به سایر گروه‌ها بپیوندند.

همچنین بدنبال تظاهرات زنان که برای اعلام نظر خود در مورد مسئله حجاب برپا شده بود دسته بزرگی بطرف دادگستری به راه افتادند در میان راه گروهی از مخالفان با توسل به خشونت راه را بر زنان بستند که با دخالت ماموران کمیته این برخورد پایان گرفت و زنان به راهپیمایی خود بطرف نخست وزیری ادامه دادند.

گروههای بانوان به مقابل نخست وزیری رسیدند و خواستار ملاقات با آقای مهندس بازرگان شدند و درخواست های خود را بیکی از نمایندگان نخست وزیری دادند. در اینجا نیز گروهی در صدد برخورد و درگیری با زنان برآمدند و چند تیر هوایی شلیک شد.

روز جمعه نیز زنان برای اعلام نظر خود در مورد مسئله حجاب در دانشگاه گرد آمدند ولی عده ای علیرغم تاکید کمیته امام مبنی بر عدم ایجاد مزاحمت برای بانوان در صدد پراکنده نمودن تظاهر کنندگان برآمدند. بانوان که در دانشگاه فنی جمع شده بودند ساعت 3 بعد از ظهر دست به راهپیمایی در محوطه دانشگاه زدند.

اجتماع زنان روز جمعه نخست در دانشگاه فنی شروع شده و سپس به توصیه کمیته انقلابی زنان مبنی بر ماندن گروهها در دانشگاه تا آمدن نماینده ای از سوی دولت گروه زنان چند دور در محوطه دانشگاه راه پیمایی کردند اما وقتی جلوی در رسیدند آنرا بروی خود بسته دیدند.

پس از پایان راهپیمایی هنگام سوار شدن به اتوبوس توسط مخالفین با سنگ و گلوله برف و ضربات مشت مورد هجوم قرار گرفتند و طبق یک گزارش اتومبیلی در همین روز در خیابان شاه قصد راندن به میان جمعیت را داشته که از اینکار جلوگیری شده است.

صبح امروز گروهی از مردان که مخالف اجتماع زنان و تحصن آنان بودند در مقابل دادگستری اجتماع کردند و در حاکی که شعارهایی به نفع حجاب می دادند قصد داشتند به داخل دادگستری بروند اما پاسداران انقلاب مانع ورود آنان شدند.

در همین حال در زندان دادگستری نیز تشنج بوجود آمد و زندانیان خواستار آزادی خود شدند. خانواده زندانیان نیز با استفاده از فرصت شعارهایی به نفع آزادی زندانیان خود می دادند.

تشنج در زندان دادگستری و بیرون از آن سرانجام به تیراندازی هوایی از سوی پاسداران اطراف دادگستری انجامید که قصدشان متفرق نمودن مردانی بود که در خارج از دادگستری شعارهای مخالف زنان می دادند. به علت این درگیری ها و بدنبال تحصن بانوان، امروز صبح خیابان های اطراف دادگستری بسته شد و ترافیک فشرده ای در خیابان های مرکزی شهر بوجود آمد.

خبرگزاری پارس از بامداد امروز گروههایی از بانوان و دانش آموزان برخی دبیرستانهای دخترانه از گوشه و کنار شهر بسوی دانشگاه تهران حرکت و در آنجا اجتماع کردند. گرچه در مسیر حرکت ایشان هیچگونه مزاحمتی مشاهده نمی‌شد لکن بگزارش خبرنگار ما در حوالی دانشگاه تهران عده ای بعنوان اعتراض نسبت به تشکیل این اجتماعات آنان را هو می‌کردند.

امام خمینی: جمهوری اسلامی، نه یک کلمه کم، نه یک کلمه زیاد

آیت الله خمینی در اجتماعی که با شرکت هزاران تن از دانش آموزان و فرهنگیان قم تشکیل شده بود بیاناتی ایراد کردند و ضمن بر شمردن توطئه های عمال اجانب، خواستند مردم از دولت بازرگان حمایت کنند. متن سخنان وی بشرح زیر است:

"دست های خائن اجنبی و عمال اجنبی ما را از شما جدا کردند. بین ما و شما افتراق انداختند. آنها از این افتراق نتیجه ها بردند و دیدند که از اتحاد جنبه های قشر های مختلف آنها نمی‌توانند با این اتحاد نتایجی را که می‌خواهند ببرند. سالهای طولانی کوشش کردند مدارس دینی را از دانشگاهها و دیگر قشر های محصلین جدا کنند.

ما باید بفهمیم این معنی را که این جدایی چه رنج ها به ما داد و این اتحاد چند صباح چه گنج ها به ما داد. شما جوانها محصل سایر جوانها امید من هستید، نوید من هستید. امید من به شما توده جوان است. بشما توده محصل است.

من امید این را دارم که مقدرات مملکت ما بعد از این بدست شما عزیزان بیفتد و مملکت ما را شما عزیزان حفظ کنید. من امید آن را دارم که شماها با هر علم و عملی با علم و تهذیب نفس، با علم و عمل صالح بر مشکلات خودتان غلبه کنید. تاکنون که این راه را آمدید و با وحدت کلمه قشر های مختلف این مملکت و با اتکا به ایمان و اعتماد به اسلام و قرآن کریم دست خائنین را قطع کردید و اگر تتمه ای باشد قطع می‌کنیم انشاءالله.

لیکن از حالا به بعد اشکالات بیشتر است، بیداری بیشتر می‌خواهد از این زمان، زمان سازندگی این خرابه ای است که برای ما به جا گذاشته اند. شما بهتر می دانید که اینها به دانشگاه های ما، بدبیرستان های ما، به دبستان های ما، چه خیانت ها کرده‌اند:

شماها می دانید که شماها را می‌خواستند عقب نگه دارند، نگذارند که یک انسان اسلامی یک انسان با قدرت یک انسان به هدف بار بیایید. تعلیمات انحرافی و برنامه های اموجاجی و انحرافی بود. می‌خواستند جوان های ما را به عقب برانند تا استفاده های خودشان را بکنند تا ما در همه چیز محتاج باشیم، در علم محتاج باشیم، در اقتصاد وابسته و محتاج باشیم.

آیت الله خمینی در ادامه افزود:

"شما جوانان که امید من هستید کوشش کنید و وحدت کلمه خود را حفظ کنید، ما را نگذاشتند با شما روبرو شویم، در مدت عمر این دبیرستان اول مرتبه‌ای است که من با شما روبرو می‌شوم. اول مرتبه‌ای است که استادان و معلمان شما را از نزدیک می‌بینم. اول مرتبه‌ای است که شما جوانان عزیز را فرزندان اسلام را از نزدیک زیارت می‌کنم.

ای امیدهای من، ای امیدهای من ای نویدهای من، ای فرزندان عزیز اسلام، رمز پیروزی را دریافتید، دریافتید که در این دو سال اخیر با وحدت کلمه ریشه استبداد، ریشه سلطنت استبدادی دو هزار و پانصد ساله را از بیخ کندید، دریافتید که نفت خواران مفت خوار را عقب زدید، دریافتید که با وحدت کلمه، وحدت غرض و هدف آن ایمان و هدف اسلام، هدف جمهوری اسلامی، دریافتید که این رمز شما را به پیروزی رساند.

این رمز را از دست ندهید، صف های خود را فشرده تر کنید، روابط خود را با همه قشرها خصوصا با روحانیون زیادتر کنید، شما آمال و آرزوی ما هستید.

آیت الله خمینی در ادامه گفت: " این حکومت به تعیین تصویب ملت است به پشتیبانی ملت است. باید او را بیشتر پشتیبانی کنید و مفرضین را که عمال اجانب هستند و می‌خواهند نگذارند حکومت اسلامی، جمهوری اسلامی برقرار بشود آنها را از جامعه خودتان دور کنید و یا نصیحت کنیدو شما به این زمان های طولانی که نبودید و ما مواجه بودیم با گرفتاری های زیاد و به این زمان های اخیر که بودید و مواجه شدید با مصیبت ها، تمام این مصیبت ها از اجانب بود، و تمام این فعالیت ها به دست عمال اجانب بود. اینها می‌خواهند باز هم همان مسائل را با عمال خبیث خودشان در مملکت ما برقرار کنند.

این خیالی است که آنها به سر خودشان می پزند که ممکلت ما را باز به فرم دیگر به مصیبت های سابق بکشند، شما جوانان برومند، شما محصلین ارجمند که امید من هستید و نوید من هستید باید در هرجا که هستید و در هرجائی از ایران که هستید، باید بیدار باشید. با بیداری از خانه خودتان دفاع کنید و حکومت اسلامی را که از حقوق شما دفاع می‌کند مستقر و برقرار کنید."

آیت الله خمینی در مورد جمهوری اسلامی‌گفت:

"به یاوه یاوه گویان گوش ندهید. به حرف های قشرهایی که از اسلامی هیچ بویی ندیده اند و با اسلام مخالفند با آنها به حرف های آنها گوش ندهید آنها می‌خواهند ملت را منحرف کنند. از مسیر خود، مسیر شما مسیر اسلام است. مسیر شما این است که جمهوری اسلامی را به پا کنید. من رای به جمهوری اسلام می‌دهم.

و از شما تقاضا دارم که رای به جمهوری اسلامی بدهید نه یک کلمه کم نه یک کلمه زیاد. جمهوری اسلامی. آنها که در نوشتجاتشان از جمهوری دم می زنند جمهوری فقط یعنی اسلام نه آنهائیکه جمهوری دموکراتیک می گویند. یعنی جمهوری غربی، جمهوری اسلامی نه. اینها می‌خواهند باز هم مصائب را فرم دیگر برای ما به بار بیاورند. اینها اصلا بر این نهضت دخالت نداشته اند. آنها که امروز به خیال خودشان می‌خواهند سر سفره آماده بنشینند، در این نهضت به هیچ وجه دخالت نداشته اند."

وی از مردم خواست که خواهان جمهوری اسلامی‌باشند و گفت: " آنها را نپذیریم و نمی‌پذیریم آنها را که قلمهای مسموم را گرفته و برخلاف اسلام چیز می‌نویسند و ملی و دموکراتیک این ها را به زبان می آورند از آنها نپذیرید ما اسلامی را می‌خواهیم. ملت ما اسلام را می‌خواهد. آنها که کوشش دارند، نهضت ما را تضعیف کنند دولت ما را تضعیف کنند تا نتوانیم تا بخیال آنها نتوانیم در رفراندوم موفق شویم خیال خامی به سر خودشان می پزند.

ملت ما یکپارچه خواهان جمهوری اسلامی است. ما باید آن چیزی که آمال ملت است دنبال کنیم آن چیزی که ملت در چند سال است بیش از یکسال است فریاد می زنند چندین سال است که دنبال آن هستند، باید به فریاد این ملت گوش کنیم، قشرهای مختلف این ممکلت باید به ندای ملت گوش کنند. ببینند ملت چه خواست و چه می‌خواهد. ملت در طول این یکسال و چند ماه اخیر در خیابانها ریخت و فریاد کرد استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی، ما باید تابع ملت باشیم، نباید قلم دست بگیریم و توی منزل بنشینیم هرچه می‌خواهیم بنویسیم."

آیت الله خمینی در اظهارات خود گفت: "صلاح نیست این بر می گرداند آن مسائل و آن مصائب سابق را، خیانت است به ملت، کمونیست ها هم باید جمهوری اسلامی بخواهند، اگر بخواهند برای این ملت کار کنند و راست بگویند همه باید جمهوری اسلامی را بخواهند، آنکه علاقه به این ملت دارد و آنکه علاقه به این کشور دارد و آنکه از اختناق خسته شده است، همین بازاری همین حمال همین دهقان همین کشاورز، همین کارگر دنبال اینها بروند.

اینها کشته داده اند، اینها خون داده اند، اینها سهیم هستند. همه سهم مال اینها است، نه مال من و شما که کنار نشسته اید و حالا قلم دست گرفته اید. قلم ها را بشکنید، به اسلام پناه بیاورید، تبلیغات سوء را کنار بگذارید، تا نتیجه ببرید تا استقلال خودتان را حفظ کنید."


میناچی: در مطبوعات تجدید نظر اساسی می‌شود

ناصر میناچی وزیر اطلاعات و تبلیغات و خیرات پیش از ظهر دیروز در یک گفتگوی مطبوعاتی رئوس کلی برنامه های این وزارتخانه را تشریح کرد. وزیر اطلاعات در خصوص مطبوعات داخلی گفت: " ما پیرو اصل مطلق آزادی بیان و عقیده هستیم و این اصالت انقلاب است و همه شهادتها برای این بود که آزادی مطلوب را بدست آوریم و هرکس بتواند هر عقیده ای را که دارد ابراز کند و سیاست این وزارت خانه برای حفظ این اصالت مطلقا آزادی است و از نظر انسانی و اسلامی که از همه مظاهر انسانی برخوردار است هرکسی عقیده ای دارد باید بتواند ابراز بکند اما دنبال این نباشد که برای توجیه نظرات خود از هر وسیله حتی مشروع استفاده کند.

ناصر میناچی

باید به جامعه نشان بدهد که جهت فکر و عقیده ای چیست، و نشریات نیز باید مانند همه کشورهای دنیا موضع خود را مشخص کنند تا زمینه های سیاسی، اجتماعی و فلسفی طرز تفکرشان از نقطه نظر مردم روشن شود."

میناچی افزود:

"در شرایطی که ابراز عقیده و بیان آزاد است و هیچ مانعی در برابر آن نیست چرا باید یک نویسنده یا یک نشریه در بیان نقطه نظر های خود صراحت لهجه نداشته باشد. یک متفکر که شرافت قلم را در دست دارد باید جوانمردانه طرز تفکر و اندیشه اش را بگوید. وی اضافه کرد ما در این زمینه از مطبوعات و صاحبان قم صمیمانه خواهیم خواست که تحت لوای آزادی بیان و عقیده جبهه فکری خود را مشخص کنند تا مردم بدانند آنها هرکدام معتقد به چه نوع تفکر و ایدئولوژی هستند."


آقای میناچی همچنین گفت: " در زمینه مطبوعات فعلی و نشر روزنامه های جدید و باید تجدید نظر اساسی شود و در این مورد در نظر است از صالح ترین فکر و اندیشه و مقتدر ترین صاحبان قلم –نویسندگان – و روشنفکران متعهد و مسئول دعوت بکنیم تا با تشکیل شورایی نظر بدهند که روزنامه های ما باید تابع چه شرایط اخلاقی انسانی باشند تا بتوانند توشه فکری و فرهنگی برای مردم تهیه و تامین کنند. همچنین این گروه که بعنوان مشاور در کار سامان دادن به مطبوعات ارائه طریق می‌کنند ضوابطی را نیز برای دادن امتیاز به نشریات جدید تعیین خواهند کرد."

وی در مورد ترکیب این شورا از دکتر علی اصغر حاج سید جوادی و دکتر حسن حبیبی نام برد. آقای میناچی در مورد ورود نشریات خارجی بکشور و گفت هیچ منافعی در اینکار نیست و مردم ایران باید آنها را مطالعه و در موردش قضاوت کنند.

ناصر میناچی

قمار خانه اشرف و سپهبد نصیری

یکی از مراکز فساد رژیم منحوس پهلوی که به باشگاه عصر معروف بود و پانزده روز قبل توسط پاسداران جوان کشف شد از دیروز به عنوان یک مرکز فرهنگی اسلامی مورد استفاده قرار گرفت. روزنامه اطلاعات ضمن چاپ این خبر نوشت: " این مرکز که قبلا باشگاه عصر نام داشت محل اجتماع اعضای خاندان پهلوی، امرا، وزرا، نمایندگان مجلسین، بازرگانان و افراد با نفوذ و سرشناس گذشته بود که ساعت ها در آنجا از محل بیت المال به قمار می پرداختنذ و پولهای کلانی برد و باخت می‌شد."

این باشگاه در زمان دولت شریف امامی که وعده تعطیل قمار خانه ها داده شد بسته گردید و وقتی که بدست پاسداران انقلاب افتاد بدلیل تعطیل چند ماهه به نیمه مخروبه ای بی شباهت نبود.

روزنامه اطلاعات بدون توجه به اینکه هنوز یک ماه هم از انقلاب نمی گذرد، نوشت: " اما پاسداران انقلاب پس از مرمت آن اکنون این باشگاه را به صورت یک مرکز فرهنگی اسلامی در آورده اند که جوانان همه روزه در رشته های اقتصادی، ورزشی، اجتماعی، سیاسی، هنری و آموزشی ارشاد می‌شوند." خبرنگار اطلاعات افزود:

"وقتی که باشگاه عصر به دست پاسداران افتاد در آن چهار تلویزیون رنگی، لوازم قیمتی و لوکس، تابلوهای گرانبها و فرشهای متعددی بدست آوردند که تمامی آنها تحویل کمیته شده است."

به نوشته گزارشگر روزنامه درباره باشگاه قمار مذکور "اعضای این باشگاه از پانصد نفر تجاوز می‌کند و ورودیه برای هر نفر دوهزار تومان تعیین شده بود. این باشگاه که یکی از بزرگترین قمارخانه های موجود در تهران بود توسط ارتشبد نصیری و اشرف خواهر شاه، اداره می‌شد و برد و باخت هایی که در آن می‌شد به گواه مدارک بدست آمده کمتر از سیصد هزار تومان نبوده است."

روزنامه اطلاعات در معرفی این باشگاه نوشت: " باشگاه در سال ۱۳۲۰ تاسیس شده بود و گردانندگان اصلی آن براساس مدارک بدست آمده این افراد بوده اند.

۱- دکتر شاهکار نماینده مجلس و وکیل پایه یک دادگستری فوت کرده ۲- بدر ملاک ۳- سرتیپ جهانبانی رئیس باشگاه ۴- امیر دیوان صفاری لاهیجانی وی همه چیز خود را در این باشگاه باخت و قصد خودکشی داشت که پسرش مانع شد ۵- حاج حسن آقا چایچی. وی املاک خود را در این باشگاه باخت و از غصه سکته کرد و مرد ۶- کاظم چایچی بازرگان ۷- جعفر چایچی ۸- اسماعیل چایچی ۹- حاج محمدتقی چایچی ۱۰- مهندس مجید اعلم. مدیر عامل شرکت تسادو کنترات چی آب تهران و دربار ۱۱- سرهنگ امی ۱۲- احمد وهاب زاده مدیر عامل شرکت بی. ام. و ۱۳- سلیمان وهاب زاده (صاحب بانک ملی ایران و هلند) 14- ناظمیان 15- داود القانیان (صاحب ملک باشگاه که ماهی 40 هزار تومان بابت اجاره ملک از اعضای باشگاه می گرفته است. پدرش صاحب پاساژ کنت، ساختمان آلومینیوم، کارخانه پلاستیک سازی و ... است.)

اشرف و محمدرضا شاه

۱۶- بزرگ خواجوی (آهن فروش بازار و بساز و بفروش وی پدر زن نصیری معدم شده است و هنگامی که دخترش با نصیری ازدواج کرد یک ساختمان ۱۱ طبقه که در خیابان وزرا چشم را خیره می سازد به نصیری دامادش چشم روشنی داد. وی در شمال با کمک نصیری بساز و بفروش بود.) ۱۷- مهندس فرخان (رئیس اداره گاز تهران که حتی هویدا او را بخاطر عملیات کثیفش بازنشسته کرد) ۱۸- حمید رضا برادر شاه مخلوع ۱۹- اسکندر اریه صاحب کاشی ایران ۲۰- سناتور محمد علی مهدوی صاحب کارخانه قند در خراسان ۲۱- سپهبد روحانی معاون هویدا ۲۲- فرخ فرسید (بازرگان) ۲۳- دریاسالار ابوالحسن فاطمی ۲۴- سرتیپ عزیزالله پیشداد. افراد بالا که از گردانندگان اصلی باشگاه بودند ولی بیش از پانصد عضو برای قمار در این باشگاه رفت و آمد می‌کردند. ( کلیه توضیحات قمارخانه توسط خبرنگار باهوش و زیرک اطلاعات نوشته شده است.)

مزاحمین بانوان محترم بشدت مجازات خواهند شد

به نوشته روزنامه ها و بنا به اعلام خبرگزاری پارس، بدنبال اعلام خبر مربوط به حجاب زنان و اعتراض و اظهار نظرهای گروههای مخالف و موافق و تظاهرات زنان و همچنین چند مورد برخورد نامناسب دیروز اطلاعیه ای از سوی دفتر آیت الله خمینی صادر گردید. متن اطلاعیه باین شرح است: " براساس خبرهای رسیده؛ گروهی جنایتکار و خیانت پیشه تحت عنوان کمیته مزاحم بانوان محترم شده و به ایشان توهین می‌کنند ماموران کمیته های انقلاب موظفند با کمال دقت مراقب باشند و چنین اعمالی را با نهایت شدت جلوگیری کنند. عاملین چنین اعمالی سریعا و بشدت مجازات خواهند شد."

یک کارگر معاون وزارت کار شد

یک کارگر کارخانه معاون رفاه و تعاون و یک استاد دانشگاه معاون اشتغال و بهره وری وزارت کار و امور اجتماعی شدند. داریوش فروهر وزیر کار و امور اجتماعی در یک مصاحبه رادیو تلویزیونی گفت: " در میهن ما یک نوع تجاوز به حقوق کارگران و کشاورزان و شاید برخی از گروههای اجتماعی بویژه روشنفکران گاه خودشان را در نقش ولی و راهنما و سرپرست آنها نشان می دادند به اعتقاد من کارگران به اندازه کافی از رشد سیاسی برخوردارند و می‌توانند حافظ منافع خود باشند.

داریوش فروهر

"وزیر کار و امور اجتماعی در مورد کسانیکه از زمان شروع بکار کارخانجات سعی کرده‌اند وارد کارگاهها شوند و به آنها آموزش سیاسی بدهند، گفت: " خواهش من این است که از رفتن بکارخانه ها و ایجاد برخورد عقاید و آراء در محیط کار خودداری کنند."

داریوش فروهر در مورد تامین درمان و دیگر نیازهای کارگران گفت: " اکنون همکاران من در حال بررسی هستند تا طرح های لازم را در این زمینه تهیه کنند تا پس از بررسی برای تصویب در هیات دولت مطرح و بمرحله اجرا در آوریم." وزیر کار و امور اجتماعی گفت:

«من کوشش می‌کنم عناصری که آلودگی هایی داشته اند در وزارت کار باقی نمانند. تاکنون در سطح معاونان وزارت کار کوشیده ام از کسانی که گمان می‌کنم به من خوب کمک خواهند کرد کمک بگیرم. شاید برای نخستین بار یک کارگر کارخانه دخانیات (آقای پورفاضل) را به سمت معاون رفاه و تعاون کارگری تعیین کردم. همچنین از یک استاد دانشگاه (مهندس گلپرور) کمک گرفتم و معاون اشتغال و بهره وری شد.»

شادی صدر، وکیل دادگستری و فعال حقوق زنان، جایزه «زنان شجاع» وزارت خارجه آمریکا را به شیوا نظرآهاری تقدیم کرد.

خانم صدر از سوی وزارت خارجه آمریکا به عنوان یکی از ۱۰ زن «شجاع جهان» در سال ۲۰۱۰ معرفی شده است.

شادی صدر

این وکیل دادگستری در مراسم اعطای جایزه «زنان شجاع» که امروز (چهار‌شنبه) با حضور هیلاری کلینتون، وزیر خارجه آمریکا برگزار می‌شود، حضور نمی‌یابد تا به گفته خود، «جای خالی شیوا، در آن مراسم و تمام جلسه‌های رسمی به چشم بیاید.»

شیوا نظرآهاری، ۲۹ آذر ماه، در پی بازداشت گسترده اعضای کمیته گزارشگران حقوق بشر، دستگیر و زندانی شده است.

شادی صدر در پیام خود آورده که «من به واشینگتن، برای شرکت در مراسم اهدای جایزه نخواهم آمد تا همه جهانیان ببینند و بدانند آنچه بر شیوا و بر سایر مدافعان حقوق بشر، فعالان جنبش زنان و روزنامه‌نگاران دربند می‌رود.»

صدر در بخش دیگری از این پیام ویدیویی، شیوا نظرآهاری را یکی از «شجاع‌ترین زنان جهان» معرفی کرده که «جسورانه» از حقوق زندانیان سیاسی دفاع می‌کند.

این فعال حقوق زنان همچنین، اعطای جایزه «زنان شجاع» از سوی وزارت خارجه آمریکا را فرصتی برای به رسمیت شناخته شدن فعالیت‌ها و مقاومت‌های زنان ایرانی در عرصه جهانی عنوان کرده است.

این وکیل دادگستری، «مرئی شدن نقض گسترده و سیستماتیک حقوق بشر در ایران، به خصوص، سرکوب وسیع فعالان جامعه مدنی» پس از انتخابات ریاست جمهوری ۲۲ خرداد ماه را از دیگر دستاورد‌های این جایزه دانسته است.

جایزه «زنان شجاع» در سال ۲۰۰۷ از سوی وزارت خارجه آمریکا به منظور تقدیر از فعالیت‌ «شجاعانه» زنان در امر حقوق بشر بنیان گذاشته شده است.

این تنها جایزه‌ای است که وزارت خارجه آمریکا به منظور ادای احترام به زنان برجسته سراسر جهان اعطا می‌کند.

شیوا نظرآهاری

شادی صدر، اکتبر سال گذشته میلادی نیز جایزه «لاله حقوق بشر» هلند را از آن خود کرده بود.

وی پیش از این، به همراه دو فعال حقوق بشر (رویا و لادن برومند) برنده جایزه لخ والسا در سال ۲۰۰۹ شده بود.

آن‌طور که شبکه زنان تحت قوانین مسلمانان (WLUML) اعلام کرده، مسئولان وزرات خارجه آمریکا تصمیم گرفته‌اند پیام ویدیویی خانم صدر را در این مراسم پخش نکنند.

این شبکه با انتشار اطلاعیه‌ای، این اقدام را «خاموش کردن صدای اعتراض و همبستگی زنان» دانسته است.

شادی صدر، عضو هیات مشاوران شبکه زنان تحت قوانین مسلمانان (WLUML) است.

محمد سید طنطاوی، شیخ دانشگاه الازهر مصر، امروز چهارشنبه در سن ۸۱ سالگی در اثر ایست قلبی درگذشت.

وی که برای حضور در مراسم اهداء «جایزه‌ ملک فیصل برای خدمت به اسلام» به عربستان رفته بود، در ریاض پایتخت این کشور دچار عارضه قلبی شد و درگذشت.

بر اساس توافق میان مقام‌های عربستان و مصر، قرار شده است پیکر وی در مدینه و در قبرستان بقیع به خاک سپرده شود.

محمد عبدالعزیز، معاون الازهر تا زمان انتخاب جانشین طنطاوی، مسئولیت وی را بر عهده می‌گیرد.

طنطاوی که متولد مصر بود، در سن ۵۸ سالگی به عنوان مفتی اعظم مصر برگزیده شد. در سال ۱۹۹۶، ۱۰ سال پس از رسیدن به درجه مفتی اعظم، از سوی حسنی مبارک به عنوان شیخ الازهر انتخاب شد.

محمد سید طنطاوی، شیخ دانشگاه الازهر

طنطاوی به علت دفاع از حقوق زنان و نیز دیدگاه‌های میانه‌رو در خصوص مسائل مذهبی، اغلب از سوی مسلمانان تندرو مورد انتقاد قرار می‌گرفت.

پس از ممنوع شدن حجاب در مدارس فرانسه، طنطاوی طی فتوایی به دختران اجازه داد بدون نقاب در کلاس‌های درس حضور یابند. وی همچنین در فتوایی سقط جنین را برای زنان قربانی تجاوز مجاز دانست.

شیخ الازهر از هواداران آسان کردن مقررات مربوط به طلاق برای زنان بود.

طنطاوی در سال ۲۰۰۸ و در حاشیه همایش ادیان در نیویورک، با خاخام اعظم اسرائیل دیدار کرد و با شیمون پرز رئیس جمهوری این کشور نیز دست داد. وی از هواداران برقراری صلح میان اعراب و اسرائیل بود.

یک مقام وزارت رفاه و تامین اجتماعی اعلام کرد که در حال حاضر یک‌ چهارم مردم ایران زیر خط فقر قرار دارند.

ایران بیش از ۷۰ میلیون جمعیت دارد که براساس اعلام حسنعلی ضیایی، معاون وزیر رفاه، بیش از ۱۷ میلیون نفر از این جمعیت زیر خط فقر قرار دارند.

این برای نخستین‌بار طی سال‌های اخیر است که مسئولان وزارت رفاه، به طور تقریبی، آماری از کسانی که زیر خط فقر قرار دارند، ارائه می‌کنند.

به گزارش امروز دوشنبه خبرگزاری ایلنا، آقای ضیایی گفته که مسئولان به جای «نگرانی» در مورد خط فقر، بهتر است نگران «رفاه آینده» مردم باشند.

این مقام وزارت رفاه در عین حال افزود کسانی که در مورد خط فقر صحبت می‌کنند، «دنبال مسائل سیاسی و مشکلات خودشان هستند.»

به گفته ضیایی، این افراد با پیگیری «اغراض سیاسی»، دوست دارند که کشور به جای پیشرفت همیشه در فقر به سر ببرد.

معاون وزیر رفاه و تامین اجتماعی همچنین افزود: «در کشور ما کسی در فقر مطلق و شدید وجود ندارد که مسئولی به فکرش نباشد.»

وزارت رفاه ایران که مسئولیت اعلام خط فقر در ایران را بر عهده دارد، بیش از چهار سال سال است که از انتشار گزارشی درباره میزان خط فقر در جامعه خودداری می‌کند.

گزارش‌های غیررسمی، از قرار گرفتن بیش از ۲۰ میلیون نفر از جمعیت ایران در زیر خط فقر حکایت دارد، اما مسئولان وزارت رفاه حاضر نیستند این گزارش‌ها را تائید کنند.

آخرین گزارش وزارت رفاه درباره میزان خط فقر، مربوط به چهار سال گذشته است که در آن اعلام شده بود حدود ۱۰ میلیون ایرانی زیر خط فقر قرار دارند.

در حالی که رهبران ترکیه و برزیل نسبت به افزایش تحریم‌ها علیه ایران هشدار می‌دهند، بزرگ‌ترین لابی هوادار اسرائیل در آمریکا خواستار اعمال تحریم‌های «فلج‌کننده» علیه این کشور شده است.

به گزارش آسوشیتدپرس، لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا، رئیس جمهوری برزیل، افزایش تحریم‌ها علیه ایران را «تنش‌زا» دانسته که می‌تواند «خطر جنگ» را نیز بدنبال داشته باشد.

لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا، رئیس جمهوری برزیل (AP)

وی با اشاره به این که برزیل نمی‌خواهد «آنچه در عراق رخ داد، در ایران نیز تکرار شود»، افزود کشورش از تحریم‌هایی که آمریکا پیش‌نویس آن را تهیه کرده، حمایت نخواهد کرد.

لولا داسیلوا که قرار است به زودی به ایران سفر کند، پیش‌تر نیز درخواست هیلاری کلینتون، وزیر خارجه آمریکا برای همراهی با جامعه بین‌المللی به منظور اعمال تحریم‌های بیشتر علیه ایران را رد کرده بود.

گزارش دیگری نیز حاکی است که رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه که به ریاض سفر کرده نیز تشدید تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی را «اثربخش» ندانست.

AFP

مقام‌های ترکیه که همواره تلاش کرده‌اند نقش میانجی میان ایران و غرب را بازی کنند، معتقدند که تحریم‌های پیشین شورای امنیت علیه تهران نیز «بدون نتیجه» بوده است.

این برای چندمین بار است که مقام‌های این دو کشور به صورت علنی، با افزایش فشارها بر ایران مخالفت می‌کنند.

از سوی دیگر، آیپک، کمیته روابط عمومی آمریکا و اسرائیل در نامه‌ای به اعضای کنگره ایالات متحده، فعالیت‌های اتمی جمهوری اسلامی را «تهدیدی فوری» نامیده که آمریکا باید «حالا» برای حل و فصل آن اقدام کند.

گابریلا شالو، نماینده اسرائیل در سازمان ملل (AFP)

این سازمان در نامه خود، خواستار تنبیه جدی شرکت‌هایی که با نقض مقررات تحریم آمریکا، با ایران روابط تجاری دارند، شده است.

همزمان گابریلا شالو، نماینده اسرائیل در سازمان ملل نیز نسبت به سکوت چین و تردید روسیه در همراهی با جامعه جهانی در خصوص پرونده هسته‌ای ایران، انتقاد کرده و امکان تصویب تحریم‌های «فلج‌کننده» علیه جمهوری اسلامی را ضعیف دانسته است.

وی با تقدیر از توجه ویژه روسیه و چین به ادامه تلاش‌های دیپلماتیک در پرونده اتمی تهران افزوده که تل‌آویو معتقد است رهبران ایران، تلاش‌های دیپلماتیک را «به تمسخر» گرفته‌اند.

تقویت اثرگذاری
سرمقاله امروز روزنامه مردم‌سالاری با عنوان «نقش قوه قضائیه در توسعه ملی» به ارائه توصیه‌هایی به مقام‌های قوه قضائیه پرداخته است.

در این سرمقاله آمده است: «تقسیم وظایف حکومتی مابین سه قوه قانون‌گذار، مجری قانون و مرجع رسیدگی به خروج از مرزهای قانون، نه تنها بنیان و اساس مکانیزم مردم‌سالاری در یک کشور را تشکیل می‌دهد، بلکه ساماندهی و تنظیم امور و ارتباط بین اجزای سیستم حکومتی را برای اجرا در صحنه عمل معرفی می‌کند.»

این روزنامه در ادامه می‌افزاید: «غیبت یا اهمال در برقراری چنین قیدی منجر به تداخل حوزه‌های مسئولیتی می‌شود یا داشتن بهانه در راه سستی و مسامحه در ایفای وظایفی که بر عهده دارند را برای قوای دیگر به ارمغان خواهد آورد.»

به نوشته این روزنامه: «به نظر می‌رسد که قوه قضائیه با دو راهکار قادر به تقویت اثرگذاری خود در این راستا باشد. اول وضع و ابلاغ مقررات و آئین نامه هایی کارآمد برای نظام‌مند ساختن مناسبات و انسداد منافذ و روزنه‌هایی که به عبور از قوانین یا رفتارهای فراقانونی می‌انجامند و دوم، اندیشیدن تمهیدات و ایجاد سازوکارهایی برای شناسایی و مقابله با جریانات ناسالمی که به هر علت تاکنون از تن دادن به مر قوانین طفره رفته‌اند و موفق به نادیده انگاشتن یا دور زدن آنها شده‌اند.»

متن کامل سرمقاله

نفوذ در دولت آلمان
سرمقاله امروز روزنامه جمهوری اسلامی با عنوان «آلمان شریک جرم تروریست‌ها» در انتقاد از آزادی رئیس گروه پژاک از سوی دولت آلمان نوشته شده است.

در این سرمقاله آمده است: «دولت آلمان تنها یک روز پس از دستگیری سرکرده گروهک تروریستی پژاک وی را آزاد کرد. آزادی تعجب برانگیز این تروریست باسابقه درحالی صورت گرفت که ایران بلافاصله خواستار استرداد وی شده بود تا این جنایتکار شرور برای محاکمه به دست عدالت سپرده شود.»

این روزنامه در ادامه نوشته است: «ماجرای بازداشت سرکرده گروهک تروریستی پژاک در آلمان صرفا یک اقدام نمایشی و جنجالی برای بزرگنمایی این گروهک و رسانه‌ای کردن آن بود تا نشان دهد خط تروریسم در ایران و مقابله گروهکی با جمهوری اسلامی ایران علیرغم دستگیری عبدالمالک ریگی و ضربه بزرگی که به سیاست ناامن سازی جدار مرزی شرق ایران وارد شد نمرده و هنوز زنده است.»

این روزنامه در ادامه اضافه می‌کند: «از آنجا که فرض محال امری محال نیست به فرض اینکه دولت آلمان در مبارزه با تروریسم صادق بوده و بر همین اساس اقدام به دستگیری سرکرده گروهک تروریستی پژاک کرده باشد، تنها عاملی را که می‌تواند منجر به آزادی وی و برهم خوردن اراده سیاسی مقامات آلمانی شود، باید در نفوذ آمریکا در دولت آلمان جستجو کرد.»

متن کامل سرمقاله

جلوگیری از اتلاف منابع
سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد با عنوان «هشدار بر آثار تصحیح قیمت حامل‌های انرژی» در مورد آنچه جراحی حامل‌های انرژی نامیده هشدار داده است.

در بخشی از این سرمقاله آمده است: «مهم‌ترین اثر تصحیح قیمت حامل‌های انرژی، رفع اختلال از قیمت‌ها است که در صورت اجرای درست آن به روان‌سازی مکانیزم بازار می‌انجامد و مسیر و جهت سرمایه‌گذاری‌ها در جامعه را اصلاح می‌کند و در نتیجه از منابع تولید در کشور، بهره‌برداری بهتری می‌شود و از اتلاف منابع جلوگیری می‌شود.»

به نوشته این روزنامه: «ساختار اقتصاد ‌ایران، براساس وفور و قیمت ارزان انرژی شکل گرفته است و بنابراین سایر متغیرهای اقتصاد کلان، چون نرخ بهره، قیمت ارز و... در بستر حضور گسترده سوبسید شکل گرفته‌اند و طی زمان طولانی، به نوعی تعادل رسیده‌اند. حال که قرار است یکی از متغیرهای عمده‌ این مجموعه تغییر کند، نمی‌توان به سایر عوامل بی‌توجه بود.»

این روزنامه می‌افزاید: «باید توجه داشت که جراحی مورد نظر در قیمت حامل‌های انرژی آنقدر خطیر است که عدم انجام آن بهتر از اجرای نامناسب آن می‌باشد. به عبارت دیگر، هزینه‌های اجرای نامناسب تصحیح قیمت حامل‌های انرژی از نظر اقتصادی- اجتماعی و حتی سیاسی آنقدر زیاد خواهد بود که ممکن است از جمع هزینه‌های فعلی که به دلیل سوبسیدهای گسترده بر اقتصاد و جامعه تحمیل می‌شود، فراتر رود.»

متن کامل سرمقاله

سایر مطبوعات:
سرمقاله امروز روزنامه آفتاب یزد با عنوان «نقد مبتنی بر تفکر»

سرمقاله امروز روزنامه کیهان با عنوان «صحنه اصلی جدال ما با غرب»

سرمقاله امروز روزنامه رسالت با عنوان «بی‌حرمتی به قرآن»

سرمقاله امروز روزنامه قدس با عنوان «چالش سازنده دولت و مجلس»

ایران:
● مجلس مخالفت فرماندار تهران با افزایش نرخ حمل و نقل
● درآمد ۴۰ هزار میلیاردی تورم را کاهش می‌دهد
● ۷ خودرو چینی نامزد جانشینی پیکان
● پرداخت مطالبات ۴۰۰ هزار بازنشسته در اوایل سال آینده

بانی فیلم
● ادامه افت فروش فیلم‌ها در روزهای پایانی سال
● حمید شاه‌آبادی معاون امور هنری وزیر ارشاد شد
● اعتراض دانشجویان در جلسه هم‌اندیشی تئاتر دانشگاهی
● تعزیه، نمونه بارز اپرای ایرانی است

تفاهم
● کاشت نهال همزمان با هفته منابع طبیعی
● معوقات معلمان تا پایان سال پرداخت می‌شود
● مجوز تولید خودروی جایگزین پیکان صادر شد
● ظرفیت ایجاد ۱.۵ میلیون شغل در سال آینده

تهران امروز
● پژویان قطعیت معامله مخابرات را تکذیب کرد
● آخرین رایزنی‌ها درباره یارانه‌ها
● گمانه‌زنی‌ها درباره نماز جمعه هاشمی
● کاشت نهال توسط مقام معظم رهبری

جام جم:
● رایزنی‌های دولت و مجلس برای بودجه ۸۹
● آغاز محاکمه متهمان پرونده کهریزک
● آلمان رهبر گروهک تروریستی پژاک را آزاد کرد
● آیت‌الله خامنه‌ای: قدر درختان را بدانیم

جمهوری اسلامی:
● هاشمی: جامعه نیازمند فضای عقلانیت و اعتدال است
● بولتون: آمریکا نمی‌تواند قطعنامه شدیدی علیه ایران به تصویب برساند
● لاریجانی: دولت اوباش، دولت آدمکش آمریکاست
● نمایندگان با درآمد ۴۰ هزار میلیارد تومانی هدفمدی یارانه‌ها مخالفت کردند

رسالت:
● بولتون: اسرائیل باید ایران هسته‌ای را بپذیرد
● پیروزی فهرست مالکی در انتخابات عراق
● ایران در ردیف ۱۰ کشور نخست دنیا در پیوند کلیه است
● حبیبی: اصحاب فتنه هر جا می‌روند با نفرت مردم روبرو می‌شوند

دنیای اقتصاد:
● میرتاج‌الدینی: حرف آخر را با مردم می‌گوییم
● چالش ۴۰ هزار میلیارد تومانی
● خبر خوش مسکن چه خواهد بود؟
● ۱۰۰ شرکت برتر سال ۸۷ ایران

کیهان:
● قیمت هر بشکه نفت در بودجه سال آینده ۶۵ دلار تعیین شد
● ائتلاف شیعیان؛ پیروز انتخابات عراق
● وزیر خارجه انگلیس: با موافقت اعراب به عراق حمله کردیم
● آمریکا تحریم خدمات اینترنتی را لغو کرد

مردمسالاری:
● ۴۵ هزار میلیارد تومان مطالبات معوق بانک‌ها
● دیدار سلطانیه با گلین دیویس
● غروب ستاره سه ساله زیر مشت و لگدهای پدر
● آزمایش موفق نخستین شلیک سامانه موشکی سطح به سطح ناوشکن جماران

وطن امروز
● آغاز اجرای طرح پزشک خانواده در شهرها بعد از نوروز ۸۹
● بایدن: از هرگونه اقدام یکجانبه علیه ایران پرهیز کنید
● آلمان سرکرده پژاک را آزاد کرد
● ستاره‌های فوتبال چگونه به ثروت هنگفت می‌رسند؟

گفتگوهای روز:
● روزنامه جام‌جم در شماره امروز خود گفتگویی با جهانگیر نصری اشرفی منتشر کرده است.

«کنفرانس زنان»، از تاریخ ۲۷ فوریه تا ۱۲ مارس توسط سازمان ملل در نیویورک و تحت عنوان کنفرانس «پکن + ۱۵» برگزار می‌شود.

۱۵ سال پیش در کنفرانس «پکن»، ۱۲مورد نگران کننده‌ در جهان هم‌چون فقر، خشونت، آموزش، بهداشت، نقش زنان در رسانه‌ها، مشکلات کودکان خردسال به ویژه دختران و همچنین زنان و توسعه مطرح شد که این موضوعات محور بحث‌های کنفرانس‌های بعدی از جمله کنفرانسی است که اکنون در نیویورک آغاز شده و ادامه دارد.

رضوان مقدم، فعال جنبش زنان و کمپین یک میلیون امضا، که در این کنفرانس حضور دارد در مورد نحوه کار کنفرانس نیویورک به رادیو زمانه می‌گوید:

«در واقع دولت‌ها موظف می‌شوند مسائل زنان را مورد توجه قرار دهند و نقش سازمان‌های غیردولتی نظارت بر کار سازمان‌های دولتی در این زمینه است. وقتی بیانیه‌ها و دستورالعمل‌هایی صادر می‌شود و دولت ها آن را امضا می‌کنند، دولت‌ها موظف به اجرای آن می‌شوند و این‌جا است که تاثیر شرکت زنان خود را نشان می‌دهد.»

رضوان مقدم از فعالان کمپين يک ميليون امضا / عکس: آرش عاشوری‌نیا

رضوان مقدم با اشاره به این موضوع که زنان و فعالان حقوق زن در ایران، این آزادی عمل را ندارند که بتوانند نماینده‌ واقعی سازمان‌های غیر دولتی باشند که در ارتباط با زنان کار می‌کنند، می‌افزاید:

«ممکن است یک سری سازمان‌های غیر دولتی ظاهری باشند که به مسائل زنان به طور واقعی نپردازند و در این کنفرانس‌ها شرکت کنند، ولی خوشبختانه ما چند نفر که سال‌هاست در ارتباط با مسائل زنان کار می‌کنیم توانستیم در این کنفرانس شرکت کنیم. نهادهای غیردولتی شرکت کننده در این کنفرانس‌ها باید این اختیار را داشته باشند که وقتی دولت‌ها به تعهدات خود عمل نمی‌کنند آن‌ها را زیر سوال ببرند، اما در کشور ما چنین اتفاقی نمی‌افتد.»

کنفرانس نیویورک از میزگردها و پانل‌های مختلفی تشکیل شده که در برخی از آن‌ها فعالان جنبش زنان با ارائه سخنرانی و گزارش‌هایی به طور فعال شرکت دارند.

پروین اردلان، روزنامه نگار و فعال جنبش زنان، روز یکشنبه هفتم مارس در پانلی تحت عنوان «از رسانه‌های اجتماعی به عمل اجتماعی» سخنرانی کرد. پروین اردلان در بخش اول سخنانش از تجربه شخصی خود در مورد گذر از عمل رسانه‌ای به عمل اجتماعی صحبت کرد.

او در این زمینه به رادیو زمانه می‌گوید:

«بحث من در مورد موقعیت زنان در فضای سایبری بود. من در مورد تجربه کار مطبوعاتی و انجام کار مطالعاتی‌ام توضیح دادم، در مورد این که وقتی از عرصه مطبوعاتی وارد حوزه رسانه‌ای شدم، چقدر این فضا مردانه بود. ما تلاش می‌کردیم قبل از این که وارد فضای سایبری شویم فعالیت و مبارزه خود را در دنیای واقعی پیاده کنیم. من توضیح دادم که چگونه خودمان را توانمند کردیم تا وارد عرصه مدیا شویم، این که چگونه این فضای مردانه مقاومت می‌کند و ما چگونه توانستیم این فضای مجازی را عرصه خودمان کنیم.»

پروین اردلان در ادامه سخنان خود به توان‌مند شدن فعالان زن در عرصه رسانه‌های مجازی و هدف و نحوه بهره‌گیری زنان از دنیای مجازی می‌پردازد و می‌گوید:

«من از تجربه خودمان در سایت تریبون فمینیستی و زنستان گفتم، در مورد این که همیشه فیلتر می‌شویم اما چگونه توانستیم این عرصه زنانه را با مقاومت تا کنون حفظ کنیم. نکته‌ای که به آن اشاره کردم این بود که فعالیت‌های دیگران مثلا در فیس بوک و توییتر مهم بوده، ولی ما بیشتر تلاش کردیم تا واقعیت و جامعه واقعی ابزاری شود برای اطلاع رسانی به دنیا و این طور نیست که تصور کنند فقط در دنیای مجازی مثلا انقلاب توییتری رخ می‌دهد.»

پروین اردلان، فعال حقوق زنان

وی ادامه می‌دهد:

«کمکی که فضای مجازی به ما کرد این بود که رابطه داخل و خارج کشور را با هم افزایش داد و باعث شد ما در شبکه گسترده‌ای در ارتباط باشیم و تبادل اطلاعات کنیم و یک‌جور تماس چهره به چهره مجازی داشته باشیم و به سرعت از کارهای یک‌دیگر مطلع شویم. همان طور که ما در کمپین شکل شبکه‌ای داشتیم، فضای مجازی کمک کرد که این شکل غیرمتمرکز را در دنیای مجازی هم داشته باشیم.

در واقع تمام حرف من این بود که عرصه مجازی برای ما در عین حال که ویژگی‌های زنانه زیادی داشته، اما بیش از هر چیزی نقش اطلاع رسانی در بحث زنان و یک‌جور ارتقای توانمندی زنان در حوزه های نوشتاری، تکنولوژیکی و ارتباطی را داشته است.»

در کنفرانس زنان در نیویورک در پانل دیگری که محور بحث آن مسئله خشونت و فقر بود، تعداد دیگری از فعالان جنبش زنان شرکت داشتند.

رضوان مقدم یکی از فعالان شرکت کننده دراین پانل بود. او درباره گزارشی که در زمینه فقر و خشونت در ایران به این میزگرد ارائه شده، چنین می‌گوید:

«ما در مورد تمام ۱۲ محور نگران کننده پکن مطالبی تهیه کرده و گزارش دادیم. من در بخشی از این پانل شرکت دارم که محور اصلی صحبت‌ها خشونت و فقر است. انواع و اقسام خشونت‌ها در مورد زنان اعمال می‌شود که مهم‌ترین آن خشونت ناشی از قوانین تبعیض‌آمیز است.

در مورد فقر هم باید بگویم در قوانین ما مرد به عنوان مسئول خانواده شناخته می‌شود، منابع ثروت در دست مردان است و زنان به کارهای سطح پایین گماشته می‌شوند. ما در مورد این مسائل بحث کرده و گزارش‌هایی ارائه می‌دهیم.»

به گفته رضوان مقدم دعوت از فعالان جنبش زنان از جمله کمپین یک میلیون امضا برای شرکت در کنفرانس زنان نیویورک از طرف یک انجمن ایتالیایی شناخته شده و وابسته به سازمان ملل انجام گرفته است.
رضوان مقدم با اشاره به این که فعالیت این انجمن «زنان و توسعه» است، در مورد فعالیت این انجمن می‌گوید:

«ایدوس یک انجمن ایتالیایی زنان درتوسعه است که در کشورهای مختلف برنامه داشته، مثلا در غزه برای مشکل زایمان زنان کارگر کلینیک هایی ساخته، برای بهداشت باروری درفیلیپین فعالیت کرده، برای حقوق باروری در فلسطین کار کرده، در سوریه پروژه‌هایی برای توان‌مند سازی زنان اجرا کرده است و مهم‌تر این که در گذشته برای مسئولان کشور ما کلاس‌های آموزشی تشکیل داده که عده‌ای از مسئولان رده بالای کشور در آن شرکت داشتند، از جمله مشاور امور زنان آقای شاهرودی، آقای سردار طلایی، آقای دکتر اکبری معاون سلامت وبهداشت و خانم‌ها زهرا شجاعی و تندگویان کسانی بودند که از برنامه های این انجمن ایتالیایی بهرمند شدند.»

در کنفرانس نیویورک هیئت‌هایی که از طرف دولت‌ها حضور دارند به طور معمول با زنان متبوع کشورشان که از سوی سازمان‌های غیر دولتی و یا به طور مستقل شرکت کرده‌اند، تماس گرفته و در بحث‌ها نظرات آن‌ها را در مورد مسائل جویا می‌شوند. اما آن گونه که رضوان مقدم می‌گوید هیئت نمایندگی دولت جمهوری اسلامی خود را در دسترس قرار نمی‌دهد و پنهان می‌کند.

رضوان مقدم توضیح می‌دهد:

«دولت ما راه را بر گفت وگو می بندد و خودش را دور از دسترس فعالان واقعی جامعه نگه‌داشته است. وقتی حضور زنان کشورهای دیگر با ایران مقایسه می‌کنم، افسوس می‌خورم که چرا بسیاری از دوستان ما این‌جا نیستند تا از این فضا استفاده کنند.»

از اوایل این هفته، تعدادی زیادی از اعضای مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، به‌طور ناگهانی بازداشت شده‌اند. این حرکت در حالی صورت گرفته که بسیاری از این فعالان، به دلیل شرایط موجود، فعالیت‌های خود را متوقف و یا در مقیاس محدودی دنبال می‌کردند.

در این رابطه، نظر احمد باطبی، سخنگوی برون مرزی مجموعه فعالان حقوق بشر ایران، مقیم واشینگتن را جویا شدم:

احمد باطبی: با توجه به تحلیل‏هایی که طی این مدت در درون «مجموعه فعالان حقوق بشر» داشته‏ایم، گمان ما این است که دستگاه امنیتی و دستگاه قضایی، پس از تسلط اطلاعات سپاه بر سیستم امنیت کشور، به این نتیجه رسیدند که فعالان مدنی در این برهه‏ی زمانی، با توجه شرایط بعد از انتخابات، می‏توانند دردسرسازتر از فعالان سیاسی باشند.

لذا دستگیری و سرکوب فعالان مدنی در دستور کار و اولویت اول نهادهای امنیتی قرار گرفت. برخورد با مجموعه هم در راستای همین تحلیل و استراتژی نهادهای امنیتی صورت گرفت.

با توجه به آن چه در ایران می‏گذشت، پیش از این که این اتفاق رخ بدهد، پیش‏بینی می‏کردید که ممکن است چنین وضعیتی پیش بیاید؟

مجموعه فعالان حقوق بشر، همیشه این پیش‏بینی را که با آن برخورد شود می‏کرد. به خاطر این که در ایران، فعالیت حقوق بشری با فعالیت سیاسی تقریبا در یک سطح قرار دارد و برخوردی که دستگاه امنیتی و خصوصاً دستگاه قضایی با فعالین حقوق بشری می‏کند، چندان متفاوت از برخورد با فعالان سیاسی نیست.
اما با توجه به تحرکات نهادهای امنیتی در ماه‏های گذشته، مجموعه فعالان پیش‏بینی می‏کرد که یک برخورد جدی و سازمان‏‌یافته با این تشکل در دستور کار نهادهای امنیتی است.

احمد باطبی،‌نیویورک، پاییز ۱۳۸۷

نهاد امنیتی از چند ماه پیش، با تشکیل چند تیم متفاوت به شهرهای مختلف ایران می‏رفت و با احضار افرادی که عضو مجموعه بودند و یا به شکلی با مجموعه مرتبط بودند، آن‏ها را ساعت‏های طولانی مورد بازجویی قرار می‏داد و از ‏آن‏ها اطلاعات کسب می‏کرد. جالب این‏جا بود که در این سلسله تحقیقات، هیچ دستگیری‏ای صورت نمی‏گرفت و خصوصاً کسب اطلاعات مدنظر بود. وزارت اطلاعات و اطلاعات سپاه، در کنار هم‏دیگر، می‏‌خواستند چشم‏انداز کلی‏ای از مجموعه را به دست بیاورند.

وقتی مجموعه فعالان متوجه این موضوع شد، حدود یک ماه پیش تغییری در ساختار کلی مجموعه ایجاد کرد و شکل مجموعه را از قالب قبلی به شکل جدیدتر و پیچیده‏تری درآورد. در بیانیه‏هایی که پیش از این منتشر شده‏اند، به طور مفصل توضیح داده شده است که چه تغییر و تحولاتی در این مجموعه صورت گرفته است. این اقدام مجموعه باعث شد که کلیت مجموعه و عمل‏کرد آن از رصد نهادهای امنیتی خارج شود.

مجموعه فعالان حدود ۱۰ روز پیش نیز تحلیل جدیدی از فضای امنیتی کشور داد که به نوعی رصد کلی و پیش‏بینی عمل‏کرد نهادهای امنیتی در برخورد با فعالان حقوق بشر بود.
این عوامل باعث شد که نهادهای امنیتی به این نتیجه‏ برسند که مجموعه فعالان از کار و عمل‏کرد وزارت اطلاعات و اطلاعات سپاه آگاه شده‏اند. به همین دلیل هم اقدام به دستگیری اعضای مجموعه کردند تا امور کار بیش از این از دست‏شان خارج نشود.

با توجه به شرایط حاکم بر ایران و فضای امنیتی‏‌ای که به وجود آمده بود، خود اعضای مجموعه به این نتیجه نرسیده بودند که به شکل کم‏رنگ‏تری در جامعه حضور داشته باشند و از دستگیری یا هر خطر دیگری که ممکن بود برایشان به وجود بیاید، پیش‏گیری کنند؟

دستگیری‏هایی که صورت گرفته، دستگیری‏های مبتنی بر اطلاعات صحیح و عقلانیت کامل نبوده است. نهادهای امنیتی با ترس از این که مجموعه فعالان تغییر ساختار داده و از رصد او خارج شده است، اقدام به دستگیری هر فردی که به نحوی با مجموعه مرتبط بود و یا سابقاً عضو آن بوده است و حتی ممکن است دیگر ارتباطی با مجموعه نداشته باشد، کردند.

تا کنون حتا شاهد دستگیری اعضای خانواده‏ی فعالان مجموعه یا فعالان پیشین آن بوده‏ایم.
معنای چنین برخوردی این است که برنامه‏ریزی درستی برای دستگیری وجود ندارد. صرفاً ترس از این است که زمام امور از دست نهادهای امنیتی خارج شود. بر مبنای هر اطلاعاتی که در دسترس آن‏ها بوده اقدام کرده‏اند. اما بسیاری از این اعضا، مدت‏ها قبل عضو مجموعه بودند اما الان عضویتی در مجموعه نداشتند و با آن کار نمی‏کردند.

در چند روز گذشته، چند نفر از اعضای مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران دستگیر شده‏اند؟

از بهمن ماه تا کنون حدود ۲۰ نفر دستگیر شده‏ بودند . در چند روز گذشته تا رقم ۳۶ نفر و حتی بیشتر هم دستگیری داشته‏ایم. اما تا همین لحظه هم اخباری که به دست ما می‏رسد، حاکی از آن است که هنوز هم دستگیری‏‏‌هایی صورت می‏گیرد.

تعدادی از اعضا، تعدادی از مرتبطین و حتی کسانی که سابقاً عضو مجموعه بودند و دیگر هیچ ارتباطی با ما ندارند، ناپدید هستند. ما هنوز دقیقاً نمی‏دانیم به چه سرنوشتی دچار شده‏اند؛ آیا دستگیر شده‏اند و یا مخفی هستند. لذا آمار دقیقی وجود ندارد. اما تا به حال از دستگیری نزدیک به ۴۰ نفر مطمئن هستیم.

با توجه به این تعداد دستگیری‏ها، فعالیت‏های مجموعه فعالان حقوق بشر در حال حاضر به چه شکل ادامه پیدا می‏کند؟

مجموعه فعالان حقوق بشر پس از تغییر ساختاری‏ای که انجام داد، شکل کاری خود را به نوعی پیچیده‏تر کرد. البته به لحاظ کیفیتی تغییری در کار مجموعه‏ی فعالان ایجاد نخواهد شد. مجموعه با پیش‏بینی این شرایط و اتخاذ تدابیر مناسب، مانند گذشته دارد کار می‏کند و ضعفی در کار ایجاد نشده است.
اما به هرحال نیروی انسانی که دستگیر می‏شود و انسان‏هایی که بنا به فعالیت‏ گذشته، فعالیت کنونی و یا حتی ارتباط یا دوستی ساده با اعضا دستگیر می‏شوند،‌ بار انسانی و عاطفی برای مجموعه دارد. مجموعه از این بابت خیلی متأسف است. با توجه به ارتباطات قوی‏ای که در سراسر دنیا بین نهادهای حقوق بشری وجود دارد، تمام نیروی خود را برای دفاع از حقوق انسانی و امنیت افراد دستگیر شده به کار می‏گیرد.

تلاش‏هایی که به آن اشاره می‏کنید، منهای صدور بیانیه و یا انجام مصاحبه‏ها با رسانه‏های مختلف، شامل چه موارد دیگری خواهد شد؟ فکر می‏کنید ‏ مجموعه فعالان حقوق بشر چه کار عملی‏ای در جهت آزاد کردن اعضای خود می‏تواند انجام بدهد؟

تلاش مجموعه فعالان حقوق بشر لزوما برای آزادی اعضای خود نیست. این مجموعه از حقوق انسان‏ها و هرفعال حقوق بشری‏ای هم که عضو مجموعه نباشد دفاع می‏کند. اعضا و یا مرتبطان دستگیر شده نیز در کنار فعالین حقوق‏ بشری‏ای که عضویت مجموعه را ندارند، اما مجموعه از شرایط آن‏ها آگاه است و وضعیت‏شان را پی‏گیری می‏کند، قرار می‏گیرند.

حداقل ظرفیت‏‌هایی که برای این پیگیری‏ها وجود دارد این است که برای این افراد پرونده‏ای باز می‏شود، آخرین اطلاعات و اخبار مربوط به آن‏ها توسط تیم‏های مختلف جمع‏آوری و آنالیز می‏شود و به صورت یک فایل کامل در اختیار نهادهای حقوق بشری بین‏المللی مانند «سازمان دیده‏بان حقوق بشر» و «سازمان عفو بین‏الملل» قرار می‏گیرد.
در کنار آن هم بنا به ارتباطاتی که وجود دارد وضعیت‏شان پی‏گیری می‏شود تا نتیجه بگیریم.

خانواده‏ی برخی از این فعالان هم از احضار و بازداشت مصون نمانده‏اند. آیا مشخص شده که دلیل بازداشت افراد خانواده چه بوده است؟

تنها تحلیلی که می‏تواند وجود داشته باشد، این است که با این کار می‏خواهند اعضای مجموعه را وادار کنند که همکاری با این مجموعه را کنار بگذارند و غیرفعال شوند. مجموعه فعالان قبلاً هم شاهد چنین دستگیری‏هایی بوده است و تحت فشار قرار دادن نهادهای حقوق بشری با این ابزار، سابقه دارد.

سایت مجموعه فعالان هم اختلال چند ساعته‏ای پیدا کرد. آیا این اختلال به دلیل وجود مشکل فنی بود یا این که سایت مورد حمله قرار گرفته بود؟

هم‏زمان با دستگیری‏ها، سایت «هرانا» که خبرگزاری اختصاصی حقوق بشرمجموعه است و هم‏چنین سایت اصلی مجموعه، هر دو مورد حمله قرار گرفتند.
به دو شکل به این سایت‏ها حمله کردند؛ یک حمله به شکل فرستادن پیام زیاد برای باز شدن سایت بود که خودبه‏خود پهنای باند سایت را پایین آورد. سرور پایین آمد و تعطیل شد و در نتیجه سایت از دسترس خارج شد.

نوع دیگر حمله این بود که از طریق ای‏میل‏های مختلف به سروری که سایت‏های مجموعه بر آن سوار است، پیامی با این محتوا که این سایت‏ها تولید اسپم می‏کنند و مزاحمت ایجاد می‏کنند، ارسال می‏شد که باعث شد سرورها سایت را پایین بیاورند. اما با فعالیت تیم فنی، سایت‏ها مجدداً بالا آمدند و دارند کار می‏کنند.

جوانه می زنم
به روی زخم بر تنم
فقط به حکم بودنم
که من زنم، زنم، زنم
چو هم صدا شویم و
پا به پای هم رویم و
دست به دست هم دهیم و
از ستم رها شویم
جهان دیگری
بسازیم از برابری
به همدلی و خواهری
جهان شاد و بهتری

نه سنگ و سارها
نه پای چوبه دارها
نه گریه های بارها
نه ننگ و عارها
جهان دیگری
بسازیم از برابری
به همدلی و خواهری
جهان شاد و بهتری

جنبش زنان در ایران را می‌توان در رده‌ی جنبش‌های اجتماعی قرار داد که با هدف به چالش کشیدن نظم اجتماعی و دگرگونی و تغییر شرایط موجود پا به عرصه‌ی ظهور گذاشت. امروز، در ٨ مارس٢٠١٠ زنان مبارز ایرانی به تاریخ مبارزات زنان چگونه نگاه می‌کنند؟ راه‌کارهای آنان برای برون‌رفت از تبعیض و ستم جنسی در جامعه‌ی سنت‌زده و دین‌مداری چون ایران چگونه است؟ جدای از مذهب سیاسی در قدرت چگونه تضادی میان فعالیت‌های فمینیستی و زندگی روز‌مره‌ی مردمی را که با سنت و مذهب گره خورده توضیح می‌دهند؟ به سراغ پریسا نصر‌آبادی رفتیم و سوال‌هایمان را با او در میان گذاشتیم:

قرار نیست که جنبش زنان به عنوان یک جنبش رادیکال اجتماعی که مستقیما بنیادی‌ترین ساختار‌های یک اجتماع اعم از اقتصادی، سیاسی و اجتماعی آن را به چالش می‌گیرد، خودش را با آن چیزی که در آن جامعه در جریان است هم‌آهنگ کند.

پریسا نصر‌آبادی

حالا می‌خواهد «آن» بعد مذهبی جامعه باشد یا هر چیز دیگری غیر از این باشد و آن‌هم در شرایطی که یکی از مهم‌ترین عواملی که باعث شده است زنان به صورت مضاعف استثمار شوند، مذهب‌ای است که در ساختار سیاسی نهادینه شده است و از این کانال به صورت مضاعف زنان را در موقعیت تحت ستم بودن و تحت سطله بودن قرار داده است.


جنبش زنان اگر بخواهد حقیقتا جنبش‌ای پیش‌رو باشد و بخواهد به مطالبات و خواسته‌های خودش در حداقلی‌ترین سطوحش حتی دست پیدا کند، چاره‌ای ندارد جز این‌که یکی از خواسته‌های مشخصش سکولاریسم باشد؛ چون تا این مذهب از ساختارهای رسمی سیاسی و آن چیزی که در واقع به صورت فرمال دائما برای مردم دارد اعمال سلطه می‌کند، کنار گذاشته نشود، هیچ امکانی برای این‌که زنان بتوانند به حداقلی‌ترین حقوق خودشان در چهارچوب اجتماعی و سیاسی دست پیدا کنند.

در آغاز انقلاب ٥٧ ایران زنان برای احقاق حقوق خود به خیابان‌ها آمدند. آن‌ها سهم یکسان از اتقلابی را طلب می‌کردند که خود بخش غیرقابل انکاری از آن بودند؛ هر چند این تلاش‌ها با بی‌تفاوتی و بعضا برخورد از سوی بسیاری نیروهای سیاسی در آن زمان مواجه شد اما دهه‌ی ٨٠ را شاید بتوان فصل شکوفایی جنبش زنان در تاریخ معاصر ایران نامید؛ زنان وارد عرصه‌ی نمادین شدند و حضورشان این‌بار قابل انکار نبود، این تفاوت از کجا ناشی می‌شود؟ اصولا تفاوت میان مبارزه‌ی دو نسل را چگونه می‌توان توضیح داد؟

من فکر می‌کنم نسل قبل از ما - نیروهای سیاسی چپ‌ای که در واقع حال پدران و مادران ما بودند و در آن دوره مبارزه می‌کردند - یک تفاوت اساس‌ای که با ما در آغاز انقلاب ٥٧ داشتند، این بود که علی‌رغم این‌که این‌ها از یک سنت، از یک مبارزه‌ی چریکی و زیرزمینی آمده بودند، اما بعد از انقلاب ٥٧ به لحاظ بدنه‌ی توده‌ای بسیار رشد کرده بودند.

بنابر‌این آن چیزی که تحت عنوان یک سری خواسته‌ها و مطالبات طرح می‌شد و آن چیزی که ما شاید اولین نشانه‌هایش را در ٨ مارس ٧٩ دیدیم؛ یک اعتراض عظیم و توده‌ای بزرگ بود که بین زنان در آن دوره فراگیرشده بود و صرفا محدود به نیروهای سیاسی نبود و بلکه توده‌ای‌تر عمل می‌کرد. فکر می‌کنم این نکته‌ی مثبت‌ای بود که داشتند ولی یکی از نکته‌های منفی‌شان این بود که هم‌زمان در چهارچوب سازمان‌ها و نهاد‌های سیاسی که در آن دوره وجود داشتند، حرکت می کرد. و آن سازمان ها و احزاب در واقع خودشان نابرابری را بازتولید می کردند.

کانون مدافعان حقوق بشر دومین نامه خود خطاب به جناب آقای لاریجانی، ریاست قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران را ۱۸ اسفند ۱۳۸۸ منتشر کرد. کانون مدافعان حقوق بشر در این نامه ضمن اعتراض شدید نسبت به صدور و اجرای احکام اعدام به ویژه در مورد بازداشت شدگان پس از انتخابات از مقام ریاست قوه قضائیه مصرا و موکدا خواستار توقف اعدام محکومان به مرگ و ممانعت از صدور احکام اعدام برای معترضان نسبت به انتخابات شده است. کانون مدافعان از ریاست قوه قضائیه سوال نموده که آیا نسبتی بین احکام صادره و اتهامات محکومان به اعدام وجود دارد یا این اقدام شائبه رفتار سیاسی را در قوه قضائیه مطرح می‌کند؟

به نام خدا
جناب آقای لاریجانیریاست محترم قوه قضائیهجمهوری اسلامی ایرانبا سلام و احترام

همان‌گونه که حضرتعالی مستحضرید در پی حوادث پس از انتخابات بیش از ۱۳ حکم اعدام توسط دادگاه‌ها برای معترضان صادر شده که متاسفانه تا کنون ۲ حکم اجراء شده است.

آن‌چه موجب نگارش این نامه خدمت جنابعالی شد، انتشار اخبار مبنی بر تداوم صدور احکام اعدام و از جمله صدور حکم اعدام برای دانشجوی جوان؛ محمد امین ولیان است که گفته شده، متهم است در روز عاشوا سنگ در دست داشته است.

مطلع هستید که ایران یکی از کشورهایی است که متاسفانه هنوز احکام اعدام صادر و اجراء می‌شود و طی سالهای اخیر رتبه دوم در جهان در امر اعدام و رتبه اول در امر اعدام کودکان
زیر ۱۸ سال را داشته است. در حوادث هشت ماه اخیر نیز شاهد نقض مکرر و شدید حقوق بشر در گستره ای وسیع بودیم که موجب آسیب دیدن هزاران خانواده ایرانی شده و بسیاری از این صدمات نیز جبران ناپذیر می باشد.

از جمله مواردی که هرگز جبران نخواهد شد ، جان باختن ده‌ها تن از هم‌وطنان بی‌گناه‌مان است که برخی در خیابان‌ها و برخی در بازداشتگاه‌های غیر قانونی و در شرایط غیر انسانی و برخی نیز با صدور احکام اعدام جان خود را از دست داده‌اند.

این در حالی است که جان باختگان بعضا حتی معترض به انتخابات هم نبودند، اما در خیابان‌های شهرها مورد اصابت گلوله و یا ضرب و شتم شدید و خشونت‌های غیر قابل تصور قرار گرفتند و جان خود را از دست دادند و البته برخی نیز معترضان مسالمت‌جویی بودند که در مقابل اعتراض آرام و مدنی، گلوله و باتوم و شکنجه و مرگ را دیدند.

جای شگفتی است که قاتلان جوانان پاک این سرزمین که در کهریزک و کوی دانشگاه فاجعه آفریدند، در آرامش و امنیت کامل به سر می‌برند و جوانانی که در راهپیمایی‌های مسالمت‌آمیز حضور یافته و قطعا در مقابل شدت رفتار خشونت‌طلبانه ماموران و لباس شخصی‌ها که از مصونیت آهنین برخوردارند، برای دفاع از خود و یا حتی در اثر هیجانات جوانی و اعتراضی سنگ در دست گرفته ، محارب شناخته شده و شدیدترین مجازات ، یعنی اعدام برایشان صادر می‌گردد.

سوال اینجاست که بین این احکام غیر قابل بازگشت و جبران ناپذیر و رفتار مسالمت آمیز معترضان نسبتی شرعی، عقلی، منطقی و قانونی وجود دارد؟ آیا صدور چنین احکامی شائبه رفتار سیاسی در قوه قضائیه را تشدید نمی‌کند؟

بدیهی است حضرتعالی که عالم به احکام اسلامی هستید همچون هر انسان خداجوی و حقیقت طلب نمی‌توانید بر اساس مبانی اسلام که صادر کنندگان چنین احکامی نیز مدعی آنند، مدافع و توجیه کننده چنین احکامی باشید ودر مقام ریاست قوه قضائیه که پاسدار عدالت و اجرای آن است نمی‌توانید سکوت پیشه کنید.

ریاست محترم قوه قضائیه

نیک مستحضرید که بر اساس قوانین کشور نیز صدور چنین احکامی توجیه نداشته و یقینا رفتاری ضد انسانی و مخالف شرع و انسانیت به شمار می آید. اگر چنین رفتاری از سوی برخی جریانات ناشی از شرایط سیاسی ایران و در راستای ایجاد رعب و وحشت در جامعه نیز اعمال می‌شود، باز راهی به خطاست، چرا که صدور و اجرای احکام اعدام موجب آزردگی وجدان جامعه و ایجاد نارضایتی و بدبینی نسبت به حکومت در میان مردم و اوج گیری اعتراضات اجتماعی خواهد شد، که بی شک به نفع هیچ کس نیست.

کانون مدافعان حقوق بشر ضمن اعتراض شدید به صدور احکام اعدام و اجرای عجولانه این احکام ناعادلانه مصرا وموکدا از حضرتعالی تقاضا دارد با توجه به شرایط حساس و خطیر کشور چه در عرصه داخلی و چه در عرصه بین المللی و منطقه از صدور و اجرای احکام سنگین از جمله اعدام جلو گیری نمایید و برای احکام صادر شده نیز تدبیری بیندیشید و با تداوم آزادی زندانیان سیاسی که امری پسندیده و ضروری برای جامعه ایران است و از سوی قوه قضائیه در پیش گرفته شده است، شادی و امید را در آستانه عید نوروز به خانواده های هموطن ایرانی خود فراهم آورید.

باسپاس
شیرین عبادی
رئیس کانون مدافعان حقوق بشر